ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਕਥਾਵਾਚਕ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਿੱਥੇ ਹਨੇਰਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਸ਼ਿਆਮਾ ਪਹਾੜ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਡਰਾਉਣਾ ਤੇ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਦੁರ್ಗਾ ਪਹਾੜ ਹੈ। ਫਿਰ ਕੇਸ਼ਰੀ ਪਹਾੜ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਕੇਸ਼ਰਾ ਪਹਾੜ ਹਨ, ਜਿਥੋਂ ਹਵਾ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਦੋਹਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਾਪੀ ਗਈ ਹੈ ਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਦੁੱਗਣੀ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, ਮਹਾਮੇਰੂ, ਮਹਾਕਾਸ਼, ਜਲਧਾ ਅਤੇ ਕੁਮੁਦੋਤਤਰ ਨਾਮਕ ਖੇਤਰ ਹਨ। ਜਲਧਰਾ ਨੂੰ ਸੁਕੁਮਾਰਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਰੇਵਤ ਦਾ ਖੇਤਰ ਕੌਮਾਰਾ ਹੈ, ਤੇ ਸ਼ਿਆਮਾ ਪਹਾੜ ਰਤਨਾਂ ਤੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਕੇਸ਼ਰਾ ਦੇ ਅਗਲੇ ਪਾਸੇ ਮੌਦਕੀ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ ਪੂਮਾਨ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਸਭ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ-ਛੋਟਾਈ ਪਿਛਲੇ ਵਰਣਨ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਨਾਲ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਕ ਵੱਡਾ ਰੁੱਖ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਕਾ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਦੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਵਸਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ pavittar ਧਾਮ ਹਨ, ਲੋਕ ਵੀ pavittar ਹਨ, ਉਥੇ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਥੇ ਸਿੱਧ, ਚਰਣ ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਦੇ ਲੋਕ ਸਭ ਧਰਮੀ ਹਨ, ਚਾਰੋ ਵਰਣ ਵਿਦਵੈਸ਼ ਰਹਿਤ ਹਨ, ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਡਿਊਟੀ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਥੇ ਕੋਈ ਚੋਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਉਥੇ ਦੇ ਲੋਕ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਵਾਲੇ, ਮਹਾਨ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ, ਬੁਢਾਪੇ ਤੇ ਮੌਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ। ਉਹ ਲੋਕ ਵਰਖਾ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਦਰਿਆਵਾਂ ਵਾਂਗ ਵਧਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸਾਰੇ ਦਰਿਆ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਵਗਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ pavittar ਜਲ ਵਾਲੀਆਂ ਦਰਿਆਵਾਂ ਹਨ, ਤੇ ਗੰਗਾ ਵੀ ਕਈ ਧਾਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਸੁਕੁਮਾਰੀ, ਕੁਮਾਰੀ, ਸੀਤਾ ਤੇ ਸੀਤੋਦਕਾ ਵੀ ਉਥੇ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਥੇ ਮਹਾਨ ਨਦੀ ਮਣਿਜਲਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਕਸ਼ੁਵਰਧਨਿਕਾ ਨਦੀ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਸੈਂਕੜਿਆਂ-ਹਜ਼ਾਰਾਂ pavittar ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਨਦੀਆਂ ਵਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਇੰਦਰ ਵਰਖਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਪੂਰੇ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ pavittar ਨਦੀਆਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਣਗਿਣਤ ਹਨ। ਫਿਰ ਚਾਰ ਧੰਨ ਖੇਤਰ ਹਨ, ਜੋ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਮ੍ਰਿਗ, ਮਸ਼ਕ, ਮਾਨਸ ਤੇ ਮੱਲਕਾ ਕਹਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮ੍ਰਿਗਾਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੱਸਦੇ ਹਨ ਜੋ ਆਪਣੇ ਕਰਤਵਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਮਸ਼ਕਾਂ ਵਿੱਚ ਧਰਮਾਤਮਾ ਕਸ਼ਤਰੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਹਰ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮਾਨਸਾ ਲੋਕ ਬੜੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੈਸ਼ ਦੇ ਕਰਤਵਿਆਂ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਹਰ ਸੁਖ-ਸੁਵਿਧਾ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹਨ, ਤੇ ਧਰਮ ਤੇ ਧਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਮੱਲਕਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ਼ੂਦਰ ਹਨ, ਨੇਕ ਚਾਲ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਨਾ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਨਾ ਸਜ਼ਾ, ਨਾ ਹੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਉਹ ਲੋਕ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਰਾਖੀ ਆਪਣੇ ਨੇਕ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਟਾਪੂ ਬਾਰੇ ਇੰਨਾ ਹੀ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇੰਨਾ ਹੀ ਸ਼ਾਕਦਵੀਪ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਸੁਣੀ ਜਾਵੇ। ਹੁਣ ਸੁਤ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਉੱਤਰੀ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿੱਚ ਇਕ ਕਥਾ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸੋ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਉੱਥੇ ਘਿਉਂ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਦਹੀਂ ਵਾਲਾ ਸਮੁੰਦਰ ਹੈ, ਫਿਰ ਸੁਰੋਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਹੈ, ਤੇ ਚੌਥਾ ਦੁੱਧ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਹੈ। ਹਰ ਟਾਪੂ ਪਿਛਲੇ ਨਾਲੋਂ ਦੁੱਗਣੇ ਆਕਾਰ ਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨੇ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।" ਮੱਧਲੇ ਟਾਪੂ ਵਿੱਚ ਮਾਨਸ਼ਿਲਾ ਨਾਮਕ ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜੋ ਲਾਲ ਸਿੰਘਾ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਸਾਥੀ ਕਾਲਾ ਪਹਾੜ ਹੈ। ਉਥੇ ਦੇਵ ਮਣੀਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੇਸ਼ਵਾ ਆਪ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਉਥੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਸੁਖ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਾਕਾ ਟਾਪੂ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ਾ ਦੀ ਟਹਿਣੀ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਟਾਪੂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਰੁੱਖ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕ੍ਰੌਂਚ ਟਾਪੂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਕ੍ਰੌਂਚ ਪਹਾੜ, ਜੋ ਮਣੀਆਂ ਦਾ ਖਜ਼ਾਨਾ ਹੈ, ਚਾਰੋ ਵਰਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਦਾ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੋਮੰਤ ਪਹਾੜ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੇ ਸਾਰੇ ਧਾਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਉਥੇ ਕਮਲ-ਨੈਣ ਵਾਲਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ਸਦਾ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਨਾਰਾਇਣ ਹਰੀ ਉਥੇ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕੁਸ਼ਾ ਟਾਪੂ ਵਿੱਚ ਮੂੰਗੇ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਪਹਾੜ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਸੁਨਾਮਾ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜੋ ਜਿੱਤਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ; ਦੂਜਾ ਹੈ ਹੇਮਪర్వਤ, ਜੋ ਚਮਕਦਾਰ ਹੈ; ਤੀਜਾ ਹੈ ਕੁਮੁਦ ਪਹਾੜ। ਚੌਥਾ ਪੁਸ਼ਪਵਾਨ, ਪੰਜਵਾਂ ਕੁਸ਼ੇਸ਼ਯ, ਤੇ ਛੇਵਾਂ ਹਰਿਗਿਰੀ—ਇਹ ਛੇ ਮਹਾਨ ਪਹਾੜ ਹਨ। ਹਰ ਇਕ ਪਹਾੜ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦਾ ਖੇਤਰ ਦੁੱਗਣਾ ਹੈ: ਪਹਿਲਾ ਖੇਤਰ ਆਉਧਿਦਾ, ਦੂਜਾ ਰੇਣੁਮੰਡਲ, ਤੀਜਾ ਸੁਰਥਾ, ਚੌਥਾ ਲੰਬਨਾ, ਪੰਜਵਾਂ ਧ੍ਰਿਤਿਮਤ, ਛੇਵਾਂ ਪ੍ਰਭਾਕਰ, ਤੇ ਸੱਤਵਾਂ ਕਾਪਿਲਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਕੋਈ ਮਰਦਾ ਨਹੀਂ। ਉਥੇ ਨਾ ਚੋਰ ਹਨ, ਨਾ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਲੋਕ; ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਸੁੰਦਰ, ਨਿਮਰ ਤੇ ਚੰਗੀ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਬਾਕੀ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਵਰਣਨ ਵੱਲ ਹੁਣ ਧਿਆਨ ਦੇਵੋ। ਕ੍ਰੌਂਚ ਟਾਪੂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਕ੍ਰੌਂਚ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਾਮਨਕਾ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਅੰਧਕਾਰਕਾ ਪਹਾੜ ਹੈ। ਅੰਧਕਾਰਕਾ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਮੈਣਾਕਾ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਉੱਤਮ ਗੋਵਿੰਦਾ ਪਹਾੜ ਹੈ। ਗੋਵਿੰਦਾ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਪੁੰਡਰੀਕਾ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਦੁੰਦੁਭਿਸ਼ਵਨ ਪਹਾੜ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਦੁੱਗਣੀ-ਦੁੱਗਣੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸੁਣੋ: ਕ੍ਰੌਂਚ ਦਾ ਖੇਤਰ ਕੁਸ਼ਲਾ ਹੈ, ਵਾਮਨਕਾ ਦਾ ਮਨੋਨੁਗਾ ਹੈ, ਤੇ ਮਨੋਨੁਗਾ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਉਸ਼ਣਾ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਪਹਾੜਾਂ, ਨਦੀਆਂ, ਟਾਪੂਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਦਾ ਇਹ ਅਦਭੁਤ ਤੇ ਧਰਮਮਈ ਵਰਣਨ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ, pavittar ਜੀਵਨ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ।