ਇਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਤੱਤ ਇਕਠੇ ਹੋ ਕੇ ਪੂਰਨ ਏਕਤਾ ਵਿਚ ਆ ਗਏ, ਤਾਂ ਪੁਰੁਸ਼ ਦੀ ਦੇਖ-ਰੇਖ ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਮਹਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੱਤਾਂ ਤੱਕ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ-ਅੰਡਾ (ਕੌਸ्मिक ਏਗ) ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਅੰਡਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਬੁੱਲੇ ਵਾਂਗ ਵਧਦਾ ਗਿਆ। ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਗਿਆਨੀ, ਅੰਡਾ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਕੇ ਵਧਿਆ; ਇਹ ਅੰਡਾ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦਾ ਮੁਢਲਾ ਆਸਨ ਹੈ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਉਪਮਾ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਅੰਡੇ ਵਿੱਚ, ਵਿਸ਼ਣੂ, ਜੋ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਹੀ, ਹੇ ਪਹਾੜ, ਪਸੀਨੇ ਤੋਂ ਜਨਮੇ, ਅੰਡੇ ਤੋਂ ਜਨਮੇ, ਅਤੇ ਗਰਭ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਹੋਏ; ਗਰਭ ਦੇ ਜਲ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵੀ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਤੋਂ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਇਸ ਅੰਡੇ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜ, ਟਾਪੂ, ਸਮੁੰਦਰ, ਅਤੇ ਚਮਕਦੇ ਲੋਕ—ਸਭ ਕੁਝ ਮੌਜੂਦ ਸੀ: ਦੇਵਤਾ, ਅਸੁਰ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ। ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਨਾਭੀ ਤੋਂ, ਜੋ ਅਨਾਦਿ ਅਤੇ ਅੰਤ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਇੱਕ ਕਮਲ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ; ਉਹ ਸੋਨੇ ਦਾ ਗੋਲਾਕ, ਸ੍ਰੀਕੇਸ਼ਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਉੱਚਤਮ ਹਰੀ, ਰਜੋਗੁਣ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਜੋ ਕੁਝ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਹਰ ਯੁਗ ਵਿਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਨਰਸਿੰਹ ਜਾਂ ਰੁਦ੍ਰ ਆਦਿ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਵਿਨਾਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਰਾਮ ਆਦਿ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਰੁਦ੍ਰ ਬਣ ਕੇ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਸਾਨੂੰ ਨਦੀਆਂ, ਪਹਾੜਾਂ, ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਦੱਸੋ। ਅਤੇ, ਹੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ, ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਵੇਰਵਾ ਦੱਸੋ। ਸੂਤ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿਤਾ: ਹੇ ਮਹਾਨ ਗਿਆਨੀਓ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਪੰਜ ਮਹਾ-ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਬਣੀਆਂ ਹਨ। ਧਰਤੀ, ਪਾਣੀ, ਹਵਾ, ਅੱਗ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼—ਇਹ ਸਭ ਆਪਣੇ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਧੁਨੀ, ਸਪਰਸ਼, ਰੂਪ, ਰਸ ਅਤੇ ਪੰਜਵਾਂ, ਗੰਧ—ਇਹ ਧਰਤੀ ਦੇ ਗੁਣ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ। ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਗੁਣ ਹਨ, ਪਰ ਗੰਧ ਨਹੀਂ; ਅੱਗ ਦੇ ਤਿੰਨ ਗੁਣ ਹਨ—ਧੁਨੀ, ਸਪਰਸ਼, ਅਤੇ ਰੂਪ। ਹਵਾ ਦੇ ਦੋ ਗੁਣ ਹਨ—ਧੁਨੀ ਅਤੇ ਸਪਰਸ਼; ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਧੁਨੀ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਜ ਗੁਣ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਸੰਸਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੀਵ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ; ਇਹ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਇਸ ਲਈ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਇਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਮਤਾ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੀਵ ਇਕ ਰੂਪ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਅਣਗਿਣਤ ਰੂਪ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਿਵ੍ਯਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਪੰਜ-ਤੱਤਾਂ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਦਿਸਦੇ ਹਨ, ਮਨੁੱਖ ਤਰਕ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਾਪ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜੋ ਵਸਤੂਆਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਗੋਚਰ ਹਨ, ਉਹ ਤਰਕ ਨਾਲ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਟਾਪੂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਦਿਆਂਗਾ, ਹੇ ਉੱਤਮ ਰਿਸ਼ੀਆਂ। ਉਹ ਟਾਪੂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੋਲ ਹੈ, ਚੱਕਰ ਵਾਂਗ, ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ-ਸਮਾਨ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਸੁੰਦਰ ਸ਼ਹਿਰਾਂ, ਖੇਤਰਾਂ, ਫੁੱਲ-ਫਲ ਵਾਲੇ ਦਰੱਖਤਾਂ, ਅਤੇ ਦੌਲਤ-ਅਨਾਜ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਲੂਣ ਵਾਲੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣਾ ਚਿਹਰਾ ਦਰਪਣ ਵਿੱਚ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਐਸਾ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਟਾਪੂ ਵੀ ਇੱਕ ਚੱਕਰ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦਾ ਹੈ; ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਪਿੱਪਲ ਦਾ ਦਰੱਖਤ ਹੈ, ਦੂਜੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਖਰਗੋਸ਼ ਹੈ। ਇਹ ਟਾਪੂ ਸਾਰੇ ਪਾਸੇ ਉਪਚਾਰਕ ਜੜੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਹੋਰ ਪਾਣੀਆਂ ਵੀ ਉਥੇ ਹਨ—ਇਸ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ, ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ, ਸਮਝ ਕੇ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ; ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦੇ ਹੋ—ਹੁਣ ਵਿਸਥਾਰ ਦੱਸੋ, ਸੂਤ ਜੀ। ਜਿੰਨਾ ਧਰਤੀ ਦਾ ਖੇਤਰ ਖਰਗੋਸ਼ ਵਾਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਮਾਪ ਦੱਸੋ; ਫਿਰ ਪਿੱਪਲ ਵਾਲੇ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕਰੋ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ, ਜਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਗਿਆਨੀਓ, ਇਹ ਛੇ ਹਨ—ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਫੈਲਦੇ ਹੋਏ ਰਤਨ-ਪਹਾੜ। ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨਾਲ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸੇ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਹਨ: ਹਿਮਵਾਨ, ਹਿਮਕੂਟ, ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਧ, ਜੋ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਨ। ਨੀਲਾ, ਜੋ ਬੇਰਿਲ ਦਾ ਹੈ; ਸ਼ਵੇਤ, ਜੋ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਹੈ; ਅਤੇ ਸ਼੍ਰਿੰਗਵਾਨ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਖਣਿਜਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ—ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ। ਇਹ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਉਹ ਪਹਾੜ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਸਿਧ-ਪੁਰੁਸ਼ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ-ਯਾਤਰੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਯੋਜਨ ਦੀਆਂ ਘਾਟੀਆਂ ਹਨ। ਉਥੇ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਭੂਮੀ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਜੀਵ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਭੂਮੀ ਭਾਰਤ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਉਸ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਹਿਮਾਲਾ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਿਮਕੂਟ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਹਰੀਵਰਸ਼ਾ ਭੂਮੀ ਹੈ। ਨੀਲਾ ਦੇ ਦੱਖਣ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਧ ਦੇ ਉੱਤਰ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਫੈਲਦਾ, ਮਹਾਨ ਮਾਲਯਵਾਨ ਪਹਾੜ ਹੈ। ਮਾਲਯਵਾਨ ਤੋਂ ਪਰੇ ਗੰਧਮਾਦਨ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੋਲ ਹੈ; ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜੋ ਸੋਨੇ ਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਵੇਰੇ ਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਧੂੰਏ-ਰਹਿਤ ਅੱਗ ਵਾਂਗ, ਅਤੇ ਚੁਰਾਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਉੱਚਾ ਹੈ। ਹੇ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਇਹ ਚੁਰਾਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਹੇਠਾਂ ਵੀ ਫੈਲਦਾ ਹੈ; ਉੱਪਰ, ਹੇਠਾਂ ਅਤੇ ਪਾਰ, ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਘੇਰੇ ਹੋਏ ਖੜਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪਾਸ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਚਾਰ ਟਾਪੂ ਹਨ: ਭਦਰਾਸ਼ਵ, ਕੇਤੁਮਾਲ, ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਜੰਬੂਦਵੀਪ।