ਪ੍ਰाचीन ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਪੁਰਾਣਾ ਇਸ ਕਾਰਨ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੇ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੋਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਧਰਮ ਹੀ ਕੇਸ਼ਵ ਹੈ। ਇਸ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਪੁਰਾਣੇ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ—ਜੋ ਰਚਿਆ ਗਿਆ, ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ—ਉਸ ਪੁਰਾਣੇ ਵਿੱਚ ਹਰੀ ਸਿੱਧਾ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਹਰੀ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਖੁਦ ਹਰੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾਉਣ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੇਸ਼ਵ ਪਾਣੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਭਗਤ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਐਸਾ ਕਰੇ। ਉਸ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾਵੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਗੰਗਾ ਦੇਵੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ-ਭਗਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਵਡਿਆਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਗੰਗਾ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਹੀ ਰੂਪ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੀ ਵਧਾਵਟ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਪੁਰਾਣਿਆਂ, ਗੰਗਾ, ਗਉਮਾਤਾ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਅੰਜੀਰ ਦੇ ਰੁੱਖ ਵਿੱਚ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਚਿੰਤਨ ਨਾਲ, ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਭਾਵ ਨਾਲ ਭਗਤੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਰੂਪ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਸਿੱਧਾ ਮਾਨਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂੰ-ਭਗਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨ। ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਭਗਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਜਨਮ ਫਲ ਰਹਿਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਕਲਿ-ਯੁਗ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਘੜ-ਘੜਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਇੰਦਰੀ-ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਣ ਦਾ ਭਵੰਡਰ ਹੈ, ਜੋ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਝਾਗਾਂ ਵਾਲਾ, ਦੁਸ਼ਟ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੱਪਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਡਰਾਉਣਾ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ। ਇਸ ਔਖੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਹਰੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਹੋਏ ਲੋਕ ਹੀ ਪਾਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਸ਼ਨੂੰ-ਭਗਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ। ਝੂਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨ ਲਾਉਣ ਨਾਲ ਜੀਵ ਨੂੰ ਕੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ? ਹਰੀ ਦੇ ਅਸਧਾਰਣ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਜੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਸਧਾਰਣ ਕਥਾਵਾਂ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਜੇ ਕਿਸੇ ਦਾ ਮਨ ਇੰਦਰੀ-ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵੱਲ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਾਂ, ਜੇ ਮਨ ਮੁਕਤੀ ਵੱਲ ਝੁਕਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਭਾਵੇਂ ਅਣਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣਿਆ ਜਾਵੇ, ਹਰੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰਸ਼ੀਕੇਸ਼ਾ, ਜਦ ਕਿ ਕਰਮ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਸੁਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਰਮ ਕੀਤੇ। ਉਹ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਵਾਜਪੇਯ ਯਜਨਾਂ ਜਾਂ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਰਾਜਸੂਯ ਯਜਨਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪਰਮ ਧਾਮ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਸਤਕਾਰੀ ਲੋਕ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹਰੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ—ਉਹੀ ਸੰਸਾਰ-ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਸਰਵੋਤਮ ਮੱਤ ਹੈ। ਹੇ ਇੰਦਰੀ-ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਲਾਲਚ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ, ਹੇ ਨੀਚ ਅਤੇ ਰੁਖੇ ਲੋਕੋ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਰੌਰਵ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਪੈ ਜਾਵੋਗੇ? ਗੋਵਿੰਦਾ ਦੇ ਮ੍ਰਿਦੁ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਅੱਗੇ ਨਾ ਵਧੋ; ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਦੁੱਖ ਪਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੋ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਉੱਦਮ ਦੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੋ, ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ; ਮਨੁੱਖ ਕਿੱਥੋਂ ਆਇਆ ਤੇ ਕਿੱਥੇ ਵਾਪਸ ਜਾਵੇਗਾ? ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰ ਕੇ, ਗਿਆਨੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਧਰਮ ਦੇ ਸੰਚੇਤਨ ਨੂੰ ਅਪਣਾਵੇ, ਜੇ ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਣ ਤੋਂ ਉਠਿਆ ਹੋਵੇ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪੌਦੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਮਿਲਿਆ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਮੁੜ ਮਨੁੱਖੀ ਜਨਮ ਮਿਲੇ, ਤਾਂ ਉਥੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਵਸਣ ਦਾ ਦੁੱਖ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਕਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਜਦ ਜੀਵ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬਚਪਨ ਆਦਿ ਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਦੁਸ਼ ਪ੍ਰਵ੍ਰਿਤੀਆਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਗਰੀਬੀ, ਭਾਰੀ ਰੋਗ, ਜਾਂ ਸੂਕਾ ਆਦਿ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬੁਢ਼ਾਪੇ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਅਣਕਹੀ ਪੀੜਾ ਭੋਗਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮਨ ਦੀ ਅਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਰੋਗਾਂ ਕਰਕੇ, ਆਖ਼ਿਰ ਮੌਤ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੁੱਖ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ; ਫਿਰ ਕਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਜੀਵ ਯਮ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਤੜਪਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਭਾਰੀ ਤੜਪਣ ਸਹੇ ਕੇ, ਮੁੜ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਜੀਵ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਤੇ ਮਰਦਾ ਹੈ, ਮਰਦਾ ਤੇ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਗੋਵਿੰਦਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਸ ਦੀ ਇਹੀ ਹਾਲਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ: ਮੌਤ ਉੱਦਮ ਨਾਲ ਆਉਂਦੀ ਤੇ ਜੀਵਨ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਗੋਵਿੰਦਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲਈ, ਧਨ ਨਹੀਂ ਉਪਜਦਾ; ਤੇ ਜੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ ਵੀ, ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ? ਜਦ ਯਮ ਦੇ ਦੂਤ ਉਸ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕਿਹੜਾ ਧਨ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਵੇਗਾ? ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਪੁਣਯ ਕਰਮ ਅਤੇ ਧਨ ਸਭ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਦਾਨ ਸੁਰਗ ਦਾ ਜੀਣਾ ਹੈ; ਦਾਨ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਗੋਵਿੰਦਾ ਦੀ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਉਪਾਸਨਾ ਪੁਣਯ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਅਰਥ ਨਾ ਕਰੇ; ਉਹ ਆਲਸੀ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਹਰੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨੱਚੇ ਤੇ ਗਾਵੇ। ਜੋ ਕੁਝ ਮਨੁੱਖ ਕੋਲ ਹੈ, ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰੇ; ਜੋ ਕੁਝ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਖ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਭੇਟ ਕੀਤਾ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਲਿਆਉਂਦਾ। ਆਖਾਂ ਨਾਲ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ੍ਰੀ ਹਰੀ ਦਾ ਰੂਪ ਆਦਿ ਦੇਖੋ; ਕੰਨਾਂ ਨਾਲ, ਦਿਨ-ਰਾਤ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਗੁਣ ਤੇ ਨਾਮ ਸੁਣੋ। ਜੀਭ ਨਾਲ, ਗਿਆਨੀ ਹਰੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਧੋਏ ਪਾਣੀ ਦਾ ਸਵਾਦ ਲਵੇ; ਨੱਕ ਨਾਲ, ਗੋਵਿੰਦਾ ਦੇ ਕਮਲ ਚਰਨਾਂ ਤੋਂ ਤુલਸੀ ਪੱਤੇ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਲਵੇ। ਚਮੜੀ ਨਾਲ, ਹਰੀ ਦੇ ਭਗਤ ਨੂੰ ਛੂਹੋ; ਮਨ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੋ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੀਵ ਪੂਰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਹੋਰ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਗਿਆਨੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣਾ ਮਨ ਅਤੇ ਇਰਾਦਾ ਉਥੇ ਲਗਾਏ; ਜਦ ਉਸ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਉਥੇ ਸਥਿਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਆਖ਼ਿਰ ਉਹ ਉਹੀ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਹੋਰ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਮਨ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਧਾਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਨਾਰਾਇਣ, ਜਿਸ ਦੀ ਨਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੈ, ਨਾ ਅੰਤ—ਕੌਣ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਾ ਕਰੇ? ਮਨ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਯੰਮਿਤ ਰੱਖ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਕਮਲ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਠਾ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ; ਆਪਣੀ ਆਦਰ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਮੱਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਚਰਨਾਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਣ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਹੈ, ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਉਹ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਅਨੇਕਾਂ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।