ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਕਿ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਭੁੱਖੇ ਦੋਜਾਤੀ (ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬ੍ਰਾਹਮਣ) ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੀ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਸ ਕਰੋੜ ਯੁਗਾਂ ਤੱਕ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੀੰਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੋਜਾਤੀ ਦਾ ਮੂੰਹ ਵੱਡਾ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਾ ਕੋਈ ਕਾਂਟਾ ਹੈ, ਨਾ ਕੋਈ ਅਪਵਿੱਤ੍ਰਤਾ; ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਉਥੇ ਬੀਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕੜੇ ਲੱਖ ਗੁਣਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਉਸ ਨੂੰ ਘੀ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਇੱਕ ਯੁਗ ਤੱਕ ਸੁਖ ਭੋਗਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦੋਜਾਤੀ ਨੂੰ ਰੁਚਿਕਰ ਵਿਆੰਜਨ ਪਰੋਸ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਮਹਾਨ ਆਨੰਦ ਵਾਲੀਆਂ ਦੁਨੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਰੋੜਾਂ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਆਦਰ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੱਲੋਂ ਪਾਠ ਕਰਵਾਏ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪੁਰਾਣਾ ਵੱਡਾ ਅੱਗ ਹੈ ਜੋ ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਪੁਰਾਣਾ ਦਾ ਚੌਥਾ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਸੁਣ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਹਰੀ ਜੀ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਜਿਵੇਂ ਹਰੀ ਸੂਰਜ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੰਦਰਲੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਲਈ ਵੀ ਹਰੀ ਪੁਰਾਣਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ। ਪੁਰਾਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਫਿਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਹਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣਾ, ਜੋ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਸਦਾ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਣਨਾ ਵੀ ਵੈਸ਼ਨਵ ਭਗਤਾਂ ਲਈ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ। ਪੁਰਾਣਾ ਦੀ ਕਥਾ ਬਹੁਤ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਰੀ ਨੇ ਵਿਆਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਪੁਰਾਣਾ ਇਸੀ ਕਾਰਣ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ। ਧਰਮ ਪੁਰਾਣਾ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਧਰਮ ਹੀ ਕੇਸ਼ਵ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਵਿਸ਼ਨੁ ਪੁਰਾਣਾ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਜੋ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ; ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਐਸੇ ਪੁਰਾਣਾ ਵਿੱਚ ਹਰੀ ਆਪ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਸੰਪਰਕ ਹਰੀ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣਾ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਹਰੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾਉਣ ਨਾਲ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੇਸ਼ਵ, ਜਲ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪਾਪ ਤੋਂ ਛੁਡਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਜੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦਾ ਭਗਤ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰੇ। ਉਸਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਸਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਦੇਵੀ ਗੰਗਾ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੀ ਭਗਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦਰਅਸਲ, ਗੰਗਾ ਆਪ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਵਾਧੂ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚ, ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵਿਚ, ਗੰਗਾ ਵਿਚ, ਗਾਂਵਾਂ ਵਿਚ, ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪੀਪਲ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਵਿਚ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਲੋਭ ਹੋ ਕੇ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਚਿੰਤਨ ਨਾਲ ਭਗਤੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਇਹਨਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਰੂਪ ਵਜੋਂ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੀ ਭਗਤੀ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਸਦਾ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਜਨਮ ਵਿਅਰਥ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਲਿਯੁਗ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਘੜਿਆਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਇੰਦ੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਭਟਕਣ ਦਾ ਭੰਵਰ ਹੈ, ਜੋ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਵਧੀਕ ਫੇਨ ਵਾਲਾ, ਦੁਸ਼ਟ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੱਪਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਡਰਾਉਣਾ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ। ਕੇਵਲ ਉਹੀ ਮਨੁੱਖ, ਜੋ ਹਰੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿਚ ਸਥਿਰ ਹਨ, ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੀ ਭਗਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਝੂਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗ ਕੇ ਜੀਵ ਨੂੰ ਕੀ ਸੁਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ? ਉਹ ਤਾਂ ਹਰੀ ਦੇ ਅਦਭੁਤ ਚਰਿਤਰਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ ਹੀ ਆਸਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਦਾ ਮਨ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵੱਲ ਲੱਗਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਇਹ ਅਦਭੁਤ ਕਥਾਵਾਂ ਸੁਣ ਲਵੇ; ਜਾਂ ਜੇ ਮਨ ਮੋਖਸ਼ ਵੱਲ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਇਹ ਕਥਾਵਾਂ ਸੁਣ ਲਵੇ, ਹੇ ਦੋਜਾਤੀ। ਭਾਵੇਂ ਬੇਧਿਆਨ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਸੁਣ ਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਹਰੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ (ਹਰੀ) ਨਿਰਕਰਮ ਹਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕਈ ਕਾਰਜ ਕੀਤੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸੈਂਕੜੇ ਵਾਜਪੇਯ ਯੱਗਾਂ ਜਾਂ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਰਾਜਸੂਯ ਯੱਗਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਉੱਚਾ ਅਵਸਥਾਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿਚ ਸੇਵਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨੇਕ ਲੋਕ ਦੁਆਰਾ ਵਾਰ ਵਾਰ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਹਰੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲਓ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਣ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ। ਹੇ ਇੰਦ੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਲਾਲਚੀਓ, ਹੇ ਨੀਚ ਤੇ ਰੁੱਖੇ ਲੋਕੋ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰੌਰਵ ਨਰਕ ਵਿਚ ਕਿਉਂ ਸੁੱਟਦੇ ਹੋ? ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਗੋਵਿੰਦ ਦੇ ਮਿੱਠੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਤਾਂ ਅੱਗੇ ਨਾ ਵਧੋ; ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਬਿਨਾ ਔਖੇ ਕਲੇਸ਼ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੋ, ਜੋ ਮੁੜ ਮੁੜ ਜਨਮ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਮਨੁੱਖ ਕਿਥੋਂ ਆਇਆ ਤੇ ਕਿੱਥੇ ਵਾਪਸ ਜਾਵੇਗਾ? ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਧਰਮ ਦੇ ਇਕੱਠ ਨੂੰ ਅਪਣਾਵੇ, ਜੇ ਉਹ ਕਈ ਨਰਕਾਂ ਵਿਚ ਡਿੱਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁੜ ਉੱਠਿਆ ਹੋਵੇ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪੌਦੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਜਾਤੀ ਦਾ ਸਰੀਰ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ ਮੁੜ ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਥੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦਾ ਦੁੱਖ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਕਰਮ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ, ਜਦ ਜੀਵ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਬਚਪਨ ਆਦਿਕ ਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਦੁਸ਼ਟ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਨੌਜਵਾਨੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਘੋਰ ਗਰੀਬੀ, ਭਾਰੀ ਰੋਗ ਜਾਂ ਅਕਾਲ ਆਦਿਕ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬੁਢਾਪੇ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਅਣਕਹਿ ਦੁੱਖ ਭੋਗਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਨ ਦੀ ਅਸਥਿਰਤਾ ਤੇ ਰੋਗਾਂ ਕਰਕੇ, ਆਖਰਕਾਰ ਮੌਤ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ ਕਰਮ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਜੀਵ ਨੂੰ ਯਮਰਾਜ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਘੋਰ ਪੀੜਾ ਭੋਗਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਉਥੇ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਸਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਜੀਵ ਜੰਮਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮਰਦਾ ਹੈ, ਮਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮੁੜ ਜੰਮਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੇ ਗੋਵਿੰਦ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਦੀ ਇਹੀ ਹਾਲਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ: ਮੌਤ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਘਣੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ, ਤੇ ਜੀਵਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਬਿਨਾ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ। ਜਿਸ ਨੇ ਗੋਵਿੰਦ ਦੇ ਚਰਨ ਨਹੀਂ ਪੂਜੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਧਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ; ਤੇ ਜੇ ਘਰ ਵਿਚ ਹੋਵੇ ਵੀ, ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ? ਜਦੋਂ ਯਮਦੂਤ ਉਸਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਕਿਹੜਾ ਧਨ ਨਾਲ ਜਾਵੇਗਾ? ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦੋਜਾਤੀ, ਪੁੰਨ ਦੇ ਕੰਮ ਤੇ ਧਨ ਸਾਰੇ ਸੁੱਖ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਸਮਝਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਹਰੀ ਦੀ ਭਗਤੀ, ਪੁਰਾਣਾ ਦੀ ਕਥਾ, ਗੰਗਾ ਦਾ ਸਨਾਨ, ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਤੁਰਨਾ, ਇਹੀ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਹੈ।