ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਸੰਨਿਆਸੀ ਅਫ਼ਸੋਸ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰੇ, ਉਹਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਿਰੰਤਰ, ਬਿਨਾਂ ਥੱਕੇ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਵੇ। ਪਰ ਜੇ ਸੰਨਿਆਸੀ ਅਚਾਨਕ ਕੋਈ ਹਿੰਸਾ ਕਰ ਬੈਠੇ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਕਠਿਨ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਜਾਂ ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ ਵਰਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਤਪਸਵੀ ਦੀ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਕਰਕੇ, ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸਦੀ ਚੇਤਨਾ ਭਟਕ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਸੋਲਾਂ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਇਹ ਦਿਨ ਦਿਹਾੜੇ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਤੱਕ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਲੋਕ ਸੌ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਕਰਨ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਕੋਈ ਇੱਕ ਹੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ਭੋਜਨ ਕਰ ਲਵੇ, ਸ਼ਹਦ ਜਾਂ ਮਾਸ ਖਾ ਲਵੇ, ਜਾਂ ਨਵੇਂ ਸ਼ਰਾਧ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈ ਲਵੇ, ਜਾਂ ਲੂਣ ਸਿੱਧਾ ਲੈ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਾਜਾਪਤਯ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਨਾਰਾਇਣ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪਰਮ ਜੋਤ, ਜੋ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਅਤੇ ਅਡੋਲ ਅੰਦਰੂਨੀ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਈ ਹੈ, ਉਹੀ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਕੋ ਹੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਪਰਮ, ਮੰਗਲਮਈ, ਅਦਵੈਤ ਅਤੇ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਅਵਸਥਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਪ੍ਰਭੂ ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸ—ਗਿਆਨ—ਵਿੱਚ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਹੈ। ਜੋ ਆਪਣੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਪਰਮ ਸਤਿਆ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਹਾਦੇਵ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ ਨੂੰ ਮਹਾਦੇਵ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕੇਵਲ ਉਸਨੂੰ ਹੀ ਆਪਣੀ ਆਤਮਾ ਵਜੋਂ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਰਮ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦੇ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿਅਰਥ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਕੋ ਪਰਮ, ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਬ੍ਰਹਮ ਹੀ ਸੱਚ ਜਾਣਨ ਯੋਗ ਹੈ; ਉਹੀ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਇਹ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਬੰਨ੍ਹਦਾ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ, ਸੰਨਿਆਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਸਾਂਤ ਹੈ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਗਿਆਨ-ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਚਿੱਤ ਹੋ ਕੇ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹੇ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਸੰਨਿਆਸੀ ਧਰਮ ਦਾ ਵਰਨਨ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਮਹਾ-ਰਿਸ਼ੀ ਪਿਤਾਮਹ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ। ਇਹ ਪਰਮ ਗਿਆਨ, ਜੋ ਸੰਨਿਆਸੀ ਧਰਮ ਬਾਰੇ ਹੈ, ਆਤਮ-ਜਨਮੇ ਨੇ ਪ੍ਰਕਟ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਚੇਲਿਆਂ ਜਾਂ ਯੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੱਸਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਨਿਆਸੀ ਲਈ ਨਿਯਮ ਕਹਿ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜੋ ਕੇਵਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਯੰਮਤ ਮਨ ਨਾਲ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਨਾ ਜਨਮ ਹੈ, ਨਾ ਮੌਤ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ, ਮਹਾਨ ਪਦਮ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਸੁਵਰਨ ਅਕਾਸ਼ ਖੰਡ ਦੇ ਸਠਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਅੰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵਿਅਾਸ ਜੀ ਨੇ, ਜੋ ਅਣਮਾਪ ਚਮਕ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਆਖ ਕੇ, ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਧੰਨ ਵਿਅਾਸ, ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦੇ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਆਏ ਸਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਚਲੇ ਗਏ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਰਣ ਅਤੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੇ ਨਿਯਮ ਸਮਝਾ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਰਾਜ਼ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ—ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਇੱਥੇ ਜਿਹੜੇ ਧਰਮ ਵਰਣ ਅਤੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹਨ, ਉਹ ਹਰੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਕੇਵਲ ਹਰੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ; ਹੋਰ ਯੁੱਗਾਂ ਵਿੱਚ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਧਰਮ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਕੋਈ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਧਰਮ ਦਾ ਧਨੀ ਹੈ—ਦਾਮੋਦਰ, ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼, ਪੁਰਹੁਤ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ। ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਪਰਮ, ਸਾਂਤ ਸੁਆਮੀ ਨੂੰ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵਸਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਲਿਯੁਗ ਦੇ ਵਿਸ਼, ਪਾਪ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਵਿਸ਼ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਲੰਘਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਸ੍ਰੀ ਹਰੀ ਦਾ ਨਾਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਹੋਰ ਪਾਠਾਂ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ? ਜੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦਾ ਜਲ ਸਿਰ ਤੇ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਹੋਰ ਨ੍ਹਾਣਿਆਂ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ? ਜੇ ਹਰੀ ਦੇ ਕਮਲ ਚਰਨ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਹੋਰ ਯਜਨਾਂ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ? ਜੇ ਹਰੀ ਦੇ ਕਰਮ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਉਚਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਹੋਰ ਦਾਨ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ? ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਹਰੀ ਦੇ ਅਨੇਕ ਗੁਣ ਸੁਣ ਕੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸਹੀ ਰਾਹ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨਾਸਤਿਕਾਂ ਦੇ ਚਤੁਰ ਸ਼ਬਦ ਹੀ ਹਨ। ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਵੀ ਹਰੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਰੁਕਾਵਟ ਹਨ; ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਤਾ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਹਿ ਸਕਦੇ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਰੀ ਦਾ ਭਗਤ ਕਹਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਤਕ ਕਿ ਰਿਸ਼ੀ ਵੀ, ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਵਲ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਿਵੇਂ ਜਾਗ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਦੈਤਿਆਈ ਔਰਤਾਂ, ਪ੍ਰੇਮੀ ਵਾਂਗ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਹਨ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਹ ਮੰਗਲਮਈ ਹਨ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਵੰਸ਼ ਨਾਸ਼ਕ ਹਨ। ਗਿਆਨ, ਬੁੱਧੀ, ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਚਿੱਤ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਨੂੰ ਥਾਮਦੇ ਹਨ, ਕੇਵਲ ਉਤਨਾ ਹੀ ਟਿਕਦੇ ਹਨ। ਪਾਠ, ਤਪ, ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ, ਗੁਰੂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਪਾਰ ਉਤਰਨ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਵੀ ਉਤਨਾ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਾਗਰੂਕਤਾ, ਵਿਵੇਕ, ਸਤਸੰਗ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਵੀ ਉਤਨੀ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਦ ਤੱਕ ਔਰਤ ਦੀ ਚੰਚਲ ਨਜ਼ਰ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ, ਤਦ ਤੱਕ ਧਰਮ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਜਿਹੜੇ ਹਰੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਦ ਨਾਲ ਰੁਝੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹ ਔਰਤ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ। ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਜਨਮਾਂ ਜਨਮਾਂ ਤੋਂ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਆਏ ਹਨ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮਿਆਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ, ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕੀਤੇ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਵੈਰਾਗ ਲਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਕੀ ਹੈ? ਇਹ ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਗਹਣਿਆਂ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਾਕਾਂ ਦਾ ਸਿੰਗਾਰ ਹੈ। ਜਿਹੜੀ ਔਰਤ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਮ ਅਤੇ ਆਤਮ-ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ, ਜਿਸਦਾ ਸਰੀਰ ਪੀਵ, ਪੇਸ਼ਾਬ, ਗੰਦਗੀ, ਖੂਨ, ਚਮੜੀ, ਚਰਬੀ, ਦੰਦ ਅਤੇ ਹੱਡੀ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸੁੰਦਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਇਹ ਸਰੀਰ ਕਿਵੇਂ ਸੁੰਦਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਇਸ ਉੱਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਕੇ, ਜੇ ਛੂਹ ਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ, ਜਦ ਇਹਨਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ, ਇਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਹੈ, ਜੋ ਮਾੜੀ ਕਿਸਮਤ ਕਰਕੇ ਆਇਆ ਹੈ।