ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਕਿ ਜੋ ਵਿਦਵਾਨ ਸੰਨਿਆਸੀ ਆਪਣੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਜੀਵਨ ਦੇ ਕੁਝ ਨਿਯਮ ਤੇ ਕਰਤਵਾਂ ਬੜੀ ਸਪਸ਼ਟਤਾ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਉਹ ਸੰਨਿਆਸੀ ਸਦਾ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਬੋਲ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਮਨ ਨੂੰ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਵਰਖਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਉਹ ਇੱਕ ਹੀ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ, ਸਗੋਂ ਹੋਰ ਥਾਂ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸੰਨਿਆਸੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਨਾਨ ਕਰਦੇ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦੇ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਕਮੰਡਲ ਲੈ ਕੇ, ਸਦਾ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਰਹਿੰਦੇ ਤੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਵਾਸ ਕਰਨ ਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਬ੍ਰਹਮ-ਸੂਤਰਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਾਲੇ, ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਰੱਖਦੇ, ਪਖੰਡ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਨਿੰਦਾ ਤੇ ਵੈਰ-ਵਿਰੋਧ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਉਹ ਆਤਮ-ਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਮੁਕਤੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਦਾ ਪ੍ਰਣਵ (ਓਮ) ਰੂਪ ਨਿਤ੍ਯ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ੁਧਤਾ ਕਰਕੇ, ਮੰਦਰ ਆਦਿ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਰਹਿੰਦੇ, ਜਨੇਊ ਪਹਿਨਦੇ, ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਨਾਲ, ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਸ ਫੜ ਕੇ, ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਦਾ ਧੋਏ ਹੋਏ ਗੇਰੂਏ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨਦੇ, ਸਰੀਰ ਦੇ ਵਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ, ਬ੍ਰਹਮਨ ਲਈ ਯਜਨ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਦੇ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ। ਉਹ ਜੋ ਆਤਮਕ ਹੈ, ਜੋ ਵੇਦਾਂਤ ਵਿੱਚ ਸਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਸਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਚਾਹੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਹੋਣ। ਸੰਨਿਆਸੀ ਸਦਾ ਵੇਦ ਦਾ ਅਧ੍ਯਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਹਿੰਸਾ, ਸਚ, ਅਚੌਰੀ, ਬ੍ਰਹਮਚਰਯ, ਤੇ ਉੱਚੀ ਤਪਸਿਆ—ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਵਰਤ ਹਨ। ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ, ਦਇਆ, ਤੇ ਸੰਤੋਖ—ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਰਤ ਹਨ। ਉਹ ਵੇਦਾਂਤਕ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ, ਪੰਜ ਯਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਯਜਨ ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼, ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਕਦੇ ਭਿਖਾ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਸਦਾ ਧਿਆਨ ਨਾਲ, ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਗਨਿ-ਯਜਨ ਦੀ ਮੰਤਰ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਵ-ਅਧ੍ਯਨ ਵੀ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਕਰਦੇ, ਦੋ ਸਮੇਂ (ਪ੍ਰਾਤ ਤੇ ਸਾਂਝ) ਸਵੀਤਰੀ ਮੰਤਰ ਪਾਠ ਕਰਦੇ, ਤੇ ਇਕਾਂਤ ਵਿਚ ਸਦਾ ਇਕ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਦਾ ਇੱਕ ਹੀ ਘਰ ਦੀ ਭਿਖਾ, ਇੱਛਾ, ਗੁੱਸਾ, ਤੇ ਸੰਪਤੀ ਤੋਂ ਬਚਦੇ ਹਨ। ਚਾਹੇ ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੋ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਣ, ਜਟਾ ਤੇ ਜਨੇਊ ਪਹਿਨੇ, ਕਮੰਡਲ ਫੜੇ, ਗਿਆਨਵਾਨ, ਤਿੰਨ ਦੰਡ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਪਰਮ ਲਕਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਦਮ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਸਵਰਗ ਖੰਡ ਦੇ ਉਨੰਜਾ ਚੈਪਟਰ "ਸੰਨਿਆਸੀ ਦੇ ਕਰਤਵਾਂ ਦੀ ਵਿਵਰਣ" ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਸਭ ਨਿਯਮ ਉਹ ਸੰਨਿਆਸੀ ਲਈ ਹਨ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ, ਆਤਮ-ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਭਿਖਾ ਦੁਆਰਾ ਜੀਵਨ-ਯਾਪਨ ਨਿਯਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਜੜ-ਫਲ ਹੋਣ ਜਾਂ ਹੋਰ ਰਸਤਾ। ਸੰਨਿਆਸੀ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਭਿਖਾ ਮੰਗਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਨਹੀਂ; ਕਿਉਂਕਿ ਜੇ ਸੰਨਿਆਸੀ ਭਿਖਾ ਵਿੱਚ ਲਗਨ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇੰਦ੍ਰੀ-ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲਗਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਭਿਖਾ ਲਈ ਸੱਤ ਘਰਾਂ 'ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੇ ਕਿਤੇ ਨਾ ਮਿਲੇ, ਤਾਂ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ। ਸੰਨਿਆਸੀ ਉੱਤਨਾ ਹੀ ਸਮਾਂ ਉਡੀਕ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿੰਨਾ ਗਾਂ ਦੁੱਧ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਖੜਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। "ਭਿਖਾ" ਕਹਿ ਕੇ, ਚੁਪ ਰਹਿੰਦਾ, ਭੋਜਨ ਲੈ ਲੈਂਦਾ, ਬੋਲ-ਚਾਲ 'ਚ ਸੰਯਮ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਹੱਥ-ਪੈਰ ਧੋ ਕੇ, ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਪੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਵਿਖਾ ਕੇ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਪੰਜ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਕੇ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਅਠ ਮੁੰਹ ਭੋਜਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਲੌਕੀ, ਮਿੱਟੀ ਜਾਂ ਬਾਂਸ ਦੀ ਕਟੋਰੀ ਵਰਤਦਾ ਹੈ। ਮਨੁ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸੰਨਿਆਸੀ ਲਈ ਚਾਰ ਕਟੋਰੀਆਂ ਹਨ—ਲੌਕੀ, ਮਿੱਟੀ, ਬਾਂਸ, ਤੇ ਲੱਕੜ ਦੀ। ਸੰਨਿਆਸੀ ਸੋਝੀ ਸਮੇਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੰਤਰ ਪਾਠ ਕਰਕੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ-ਕਮਲ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਨਾਮਕ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ। ਉਹ ਆਤਮਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਨੇਰੇ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਅਦ੍ਰਿਸ਼, ਆਨੰਦਮਈ, ਤੇ ਅਜਰ-ਅਮਰ ਚਾਨਣ ਹੈ। ਉਹ ਪਦਾਰਥ ਤੇ ਆਤਮਾ, ਆਕਾਸ਼, ਅਗਨਿ, ਤੇ ਸ਼ੁਭਤਾ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਅੰਤ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ, ਬ੍ਰਹਮ ਰੂਪ ਹੈ। ਜਾਂ, "ਓਮ" ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਪਰਮ-ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਆਦਿ-ਪੁਰੁਸ਼, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਕਾਰਣ, ਆਨੰਦ ਦਾ ਇਕੱਲਾ ਆਸਰਾ—ਉਸ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਾਂ, ਪਰਮ ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਇਕੱਲਾ ਕਾਰਣ ਹੈ, ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਥਾਂ ਜੋ ਜਗਤ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਜਿੰਦ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਜਗਤ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਸੁਖਮ ਆਨੰਦ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ ਦੇਖਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਬ੍ਰਹਮ ਹੀ ਸਥਿਤ ਹੈ—ਗਿਆਨ, ਅਨੰਤ, ਸੱਚ, ਪ੍ਰਭੂ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਸੰਯਮਿਤ ਬੋਲ-ਚਾਲ 'ਚ ਰਹੋ। ਇਹ ਸਭ ਗਿਆਨ, ਸਭ ਤੋਂ ਗੁਪਤ, ਸੰਨਿਆਸੀ ਲਈ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੋ ਇਸ ਵਿਚ ਸਦਾ ਸਥਿਤ ਰਹਿੰਦਾ, ਉਹ ਪ੍ਰਭੂਤਾ ਦਾ ਯੋਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਸਦਾ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲਗੇ ਰਹੋ, ਆਤਮਾ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲਗਨ ਰੱਖੋ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ-ਗਿਆਨ ਦੀ ਅਭਿਆਸ ਕਰੋ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹੋ। ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ, ਇਕੱਲਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਪਰਮ-ਆਤਮਾ—ਸੁਖਮਈ, ਅਮਰ, ਤੇ ਗਿਆਨ ਰੂਪ—ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੋ। ਜਿਸ ਤੋਂ ਜੀਵ ਉਪਜਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ—ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ, ਪਰਮ-ਦੇਵ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਰੇ ਖੜਾ ਹੈ। ਉਹ ਅਨੰਤ, ਮੰਗਲਮਈ, ਅਟੱਲ ਅਸਤਿਤਵ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਦੇਖ ਲੈਂਦਾ, ਉਹ ਮਹਾ-ਪ੍ਰਭੂ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਹੈ। ਸੰਨਿਆਸੀ ਲਈ ਨਿਯਤ ਵਰਤ, ਤੇ ਇੱਥੇ ਦਿੱਤੇ ਹੋਏ ਵਰਤ—ਹਰ ਉਲੰਘਣਾ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਨਿਯਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੇ ਇੱਛਾ ਵਸ਼, ਕੋਈ ਔਰਤ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੰਯਮਿਤ ਮਨ ਨਾਲ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਤੇ ਪ੍ਰਾਣ-ਸੰਯਮ ਨਾਲ ਸੰਤਾਪਨ ਤਪ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਆਤਮ-ਸੰਯਮ ਨਾਲ, ਉਹ ਮੁਸ਼ਕਲ ਤਪ ਕਰਕੇ, ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਸੰਨਿਆਸੀ ਅਜਿਹੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਲਗਨ ਰਹੇ। ਗਿਆਨਵਾਨ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਧਰਮ ਲਈ ਕਿਹਾ ਝੂਠ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਫਿਰ ਵੀ, ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਵਿਹਾਰ ਡਰਾਉਣਾ ਹੈ। ਧਰਮ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਸੰਨਿਆਸੀ ਲਈ, ਇੱਕ ਰਾਤ ਉਪਵਾਸ ਤੇ ਸੌ ਪ੍ਰਾਣ-ਸੰਯਮ—ਇਹ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮੁਸ਼ਕਲ 'ਚ ਵੀ, ਕਦੇ ਚੋਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ; ਕਿਉਂਕਿ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਚੋਰੀ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਧਰਮ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਹਿੰਸਾ, ਵਧੇਰੇ ਇੱਛਾ, ਤੇ ਭਿਖਾ—ਇਹ ਆਤਮ-ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਧਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਬਾਹਰਲੇ ਪ੍ਰਾਣ ਹਨ। ਜੋ ਦੂਜੇ ਦਾ ਧਨ ਲੈਂਦਾ, ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਜਿੰਦ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਪਾਪੀ ਆਤਮਾ, ਆਪਣੇ ਵਰਤ ਤੋਂ ਭਟਕ ਕੇ, ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੰਨਿਆਸੀ ਲਈ ਨਿਯਮ, ਵਰਤ, ਤੇ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣਾ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਆਤਮਕ ਜੀਵਨ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਤੇ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਹੈ।