ਜੰਗਲ ਦੇ ਵਿਚਲੇ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ, ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਤੀਰਥਸਥਾਨ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਲਿੰਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਥੇ ਇਕ ਗਿਆਨਵਾਨ ਅਤੇ ਪੁੰਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਵੱਸਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਦਾ, ਜੰਗਲ ਦੀਆਂ ਫੁੱਲਾਂ ਲਿਆ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵਿਆਪਕ ਦਿਵਤਾ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰਦਾ। ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਨਦੀ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਲਿਆਉਂਦਾ ਤੇ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਾਉਂਦਾ, ਤੇ ਸਿਰਫ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਤੇ ਹੀ ਨਿਰਭਰ ਰਹਿੰਦਾ। ਕਈ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਇੱਕ ਮਹਿਮਾਨ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਆਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਮਹਿਮਾਨ ਲਈ ਫਲ ਲਿਆਏ ਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਮਹਿਮਾਨ ਉਸਦੀ ਸਤਿਕਾਰਤਾ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ ਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਇਹ ਕਰਮ ਦਾ ਮੂਲ ਕੀ ਹੈ? ਜਦ ਤੂੰ ਇਸਦੇ ਫਲ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈ ਲਿਆ, ਫਿਰ ਇੱਥੇ ਕਿਉਂ ਰੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈਂ? ਕੀ ਤੂੰ ਸਿਰਫ ਆਦਤ ਵਿਚ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ ਜਾਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਲੋੜ ਹੈ?" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਆਤਮ-ਗਿਆਨੀ ਮਨੁੱਖ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ ਤੇ ਸਾਫ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਮੈਂ ਅਸਲ ਵਿਚ ਇਸ ਕਰਮ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ। ਸਿਰਫ ਜਿਗਿਆਸਾ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਜਦ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਿਰਪਾ ਦੇ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਇਹੀ ਮੇਰੀ ਮਨ-ਇੱਛਤ ਫਲ ਹੈ।" ਇਹ ਸੱਚੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਤਪਸਵੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਪੱਥਰ ਉੱਤੇ ਦੂਜਾ ਅਧਿਆਇ ਲਿਖ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਪਾਠ ਤੇ ਅਧਿਐਨ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਗਿਆਨਵਾਨ ਅਚਾਨਕ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਹਰ ਵੇਲੇ ਉਸ ਆਦੇਸ਼ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ। ਕਾਫੀ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਜਾਂਦਾ, ਹਰ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਸੁਖ-ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲਦੀ। ਨਾ ਕੋਈ ਦੁੱਖ, ਨਾ ਭੁੱਖ-ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਨਾ ਕੋਈ ਡਰ—ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਉਸ ਤਪਸਵੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਦੂਜਾ ਅਧਿਆਇ ਪੜ੍ਹਿਆ ਸੀ। ਫਿਰ ਮਿਤਰਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਉਸ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਮੈਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਚੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਈ। ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਬਕਰੀ ਅਤੇ ਬਾਘ ਦੇ ਸਾਥੀ ਹੋ ਕੇ ਉਥੋਂ ਚਲਿਆ।" "ਜੋ ਕੋਈ ਪੱਥਰ ਦੀ ਸਲਾਖ ਉੱਤੇ ਲਿਖਿਆ ਅਧਿਆਇ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤਪੱਸਿਆ ਦੀ ਪਰਾਕਾਸ਼ਠਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਮੰਗਲਮਈ, ਤੂੰ ਵੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰ। ਇਸ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗੀ।" ਉਸ ਮਿੱਤਰ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੇਵਸ਼ਰਮਣ ਨੇ ਉੱਚੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ। ਉਥੇ, ਇਕ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਆਤਮ-ਗਿਆਨੀ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਘਟਨਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਫਿਰ ਉਹ ਅਧਿਆਇ ਪੜ੍ਹਿਆ। ਉਸ ਆਤਮ-ਗਿਆਨੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿਖਾਇਆ, ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਨਾਲ, ਭਗਤੀ-ਭਾਵ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਦੂਜਾ ਅਧਿਆਇ ਪੜ੍ਹਿਆ। ਦੂਜੇ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਉਹ ਨਿਰਮਲ ਤੇ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੂਜੇ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਹੁਣ, ਹੇ ਇੰਦਿਰਾ, ਮੈਂ ਤੀਸਰੇ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਸੁਣ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਪਦਮ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਗੀਤਾ ਮਹਾਤਮ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਅਧੀਨ, ਸਤੀ ਤੇ ਈਸ਼ਵਰ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਪੰਜਵਾਂ, ਪਚਵੰਜਾ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੇ ਸੰਕਲਨ ਦਾ ਇੱਕ ਸੋ ਛਿਅੱਤਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਹੈ। ਫਿਰ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੁਣ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਪੰਜਵੇਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਆਦਰਯੋਗ ਹੈ। ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਹੇ ਪ੍ਰਿਯਾ।" ਪੁਰੁਕੁਤਸਾ ਨਗਰ ਵਿਚ ਪਿੰਗਲਾ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ, ਜੋ ਸ਼ੁੱਧ ਕੁਲ ਵਿਚ ਜੰਮਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ। ਪਰ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੁਲ ਦੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਸੰਗੀਤ ਵੱਲ ਮਨ ਲਾ ਲਿਆ—ਢੋਲ ਆਦਿਕ ਵਾਜੇ ਵਜਾਉਂਦਾ ਅਤੇ ਗਾਉਂਦਾ-ਨੱਚਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਗੀਤ, ਨ੍ਰਿਤ ਤੇ ਵਾਦਨ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਈ, ਬੜੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਮਹਿਲ ਵਿਚ ਪਰਵਾਨਗੀ ਮਿਲੀ। ਉਥੇ ਉਹ ਰਾਜੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ, ਪਰ ਪਰਾਈਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਭੁਲਾਵੇ ਵਿਚ ਪਾ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸੁਖ ਭੋਗਦਾ। ਉਹ ਘਮੰਡ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ, ਬੇਲਾਗ ਹੋ ਕੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਦੱਸਦਾ। ਇਹ ਆਦਤ ਉਸਦੀ ਰੁਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਬਣ ਗਈ। ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਅਰੁਣਾ ਸੀ, ਜੋ ਨੀਚ ਕੁਲ ਵਿਚ ਜੰਮੀ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਕਰਦੀ, ਰਾਤ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿਚ ਮਿਲੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦਾ ਸਿਰ ਕੱਟ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਯਮ ਦੇ ਲੋਕ ਚਲੀ ਗਈ। ਉਹ ਅਜਿਹੀਆਂ ਨਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਭਿਆਨਕ ਦੁਖ ਸੀ, ਫਿਰ ਇਕ ਸੁੰਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗਿਧ ਬਣ ਕੇ ਜਨਮ ਲਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਮੂਲ ਰੋਗ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਆਪਣਾ ਸੁੰਦਰ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਸੀ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਤੋਤਾ ਬਣ ਕੇ ਜਨਮ ਲੈ ਲਿਆ। ਉਹ ਤੋਤਾ ਦਾਣੇ ਚੁਗਣ ਲਈ ਇਧਰ-ਉਧਰ ਫਿਰਦੀ ਸੀ। ਗਿਧ ਨੇ, ਪਿਛਲੇ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਤੋਤੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨੁਕੀਲੇ ਪੰਜਿਆਂ ਨਾਲ ਫਾੜ ਦਿੱਤਾ, ਜਦ ਉਹ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਖੋਪੜੀ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਈ। ਗਿਧ ਵੀ ਉਸ ਪਿੱਛੇ ਪਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪੰਜਿਆਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਰਿਆ। ਦੋਵੇਂ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ, ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਮਨੁੱਖੀ ਖੋਪੜੀ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਗੁਆ ਬੈਠੇ। ਉਥੇ ਦੋਵੇਂ ਡੁੱਬ ਗਏ। ਯਮ ਦੇ ਦੂਤ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਬੁਰੇ ਕਰਮ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਡਰ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਦੋਵੇਂ ਨੂੰ ਪਿਤਰ ਲੋਕ ਲੈ ਗਏ। ਯਮ ਨੇ, ਦੋਵੇਂ ਦੇ ਗੰਦੇ ਕਰਮ ਵੇਖ ਕੇ, ਅਚਾਨਕ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਮੌਤ ਵੇਲੇ ਉਸ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਪੁੰਨ ਮਿਲ ਗਿਆ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਯਮ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਨੂੰ ਚਾਹੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇ ਦਿੱਤੀ, ਭਾਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਂ ਪਾਪਾਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਲਾਗ ਸੀ। ਦੋਵੇਂ, ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਵੈਵਸਵਤ ਦੇ ਕੋਲ ਗਏ ਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਸਾਡੇ ਪਿਛਲੇ ਪਾਪ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਸਨ, ਫਿਰ ਅਸੀਂ ਇਹ ਚਾਹੇ ਹੋਏ ਲੋਕ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਏ?" ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵੈਵਸਵਤ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਤਪਸਵੀ ਸੀ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੀ...