ਸुनੋ, ਵੈਸ਼ਿਆਵਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਧਰਮ-ਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਮਨਜੂਰ ਕੀਤੀ ਇਕ ਅਤਿ ਅਦਭੁਤ ਰਾਜ਼ ਦੀ ਗੱਲ ਦੱਸਣ ਲੱਗਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਮਰਤਾ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ। ਵੈਸ਼ਣਵ ਜਨ, ਯਮ ਨੂੰ, ਯਮ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਜਾਂ ਉਥੇ ਦੇ ਡਰਾਉਣੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ—ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ, ਮੈਂ ਸੱਚ ਹੀ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਯਮ ਨੇ ਸਦਾ ਹੀ ਕਿਹਾ ਹੈ: "ਤੁਸੀਂ ਵੈਸ਼ਣਵਾਂ ਨੂੰ ਬਚੋ; ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਅਧੀਨ ਨਹੀਂ ਹੋ।" ਜੋ ਜੀਵ ਕੇਸ਼ਵ ਦਾ ਇੱਕ ਵਾਰ ਵੀ ਸਿਮਰਨ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਚਾਹੇ ਅਣਜਾਣੇ ਹੀ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਚੰਗੀ ਜਾਂ ਮਾੜੀ ਚਾਲ ਦਾ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਾੜੇ ਕੰਮ ਕੀਤੇ ਹੋਣ, ਜਾਂ ਚੰਗੀ ਚਾਲ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ—ਜੇ ਉਹ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਯਮ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵੈਸ਼ਣਵ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਜੋ ਵੈਸ਼ਣਵਾਂ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਯਮ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਵੀ ਉਸ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੰਡਧਾਰੀ ਦੇਵਤਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੈਸ਼ਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ, ਵੈਸ਼ਣਵਾਂ ਯਮ ਦੀ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ। ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾ ਪਾਪੀ ਲਈ, ਨਰਕ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਉਪਾਇ ਨਹੀਂ—ਸਿਰਫ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਹੀ ਇਹ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਵੈਸ਼ਿਆ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਵੈਸ਼ਣਵਾਂ ਦੇ ਵੈਰੀ ਕੁੱਤਾ-ਖਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਾ ਵੇਖੇ; ਪਰ ਵੈਸ਼ਣਵ, ਭਾਵੇਂ ਜਾਤੀ-ਵਿਹਾਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋਵੇ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਿਰਫ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਨਾਮ, ਗੁਣ ਅਤੇ ਕਰਤਬਾਂ ਦਾ ਉੱਚਾ ਜਾਪ ਹੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਅਜਾਮਿਲ ਨੇ ਮਰਨ ਵੇਲੇ "ਨਾਰਾਏਣ" ਕਹਿ ਕੇ ਮੁਕਤੀ ਪਾਈ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ, ਪਿਤਰ ਜਾਂ ਮਾਤਾ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ, ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਰਹੇ, ਉਹ ਵੀ ਹਰਿ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰ ਕੇ ਤੁਰੰਤ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਭਗਤ ਦੇ ਸੇਵਕ ਹਨ ਜਾਂ ਵੈਸ਼ਣਵਾਂ ਦੇ ਥੱਲੇ ਛੱਡਿਆ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਯਮ ਨੇ ਵੈਸ਼ਿਆ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਣੂ-ਭਗਤਾਂ ਵਾਲੀ ਨਿਰਭੈ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਪੂਰਨ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਲਈ, ਵੈਸ਼ਣਵਾਂ ਦਾ ਭੋਜਨ ਲੈਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੇ ਉਹ ਨਾ ਮਿਲੇ ਤਾਂ ਪਾਣੀ ਪੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ, ਮਰਨ ਵੇਲੇ, "ਗੋਵਿੰਦ" ਮੰਤ੍ਰ ਜਾਪ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਯਮ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ; ਅਸੀਂ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ। ਦਵਾਦਸ਼-ਅੱਖਰ ਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ initiation ਨਾਲ, ਧਿਆਨ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਛੰਦ ਅਤੇ ਦੇਵਤਾ ਸਮੇਤ, ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜਾਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਸਰਵੋਤਮ ਮਨੁੱਖ ਅਸ਼ਟ-ਅੱਖਰ ਮੁੱਖ ਮੰਤ੍ਰ ਜਾਪਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆਰੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ-ਭਗਤਾਂ ਵਿਚ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਸ਼ੰਖ ਤੇ ਚਕਰ ਧਾਰੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿਚ ਪਰਵਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਵੈਸ਼ਣਵਾਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ 'ਚ ਵਿਸ਼ਣੂ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਮਨੁੱਖ, ਚਾਹੇ ਹਿਰਦੇ, ਸੂਰਜ, ਪਾਣੀ, ਪ੍ਰਤੀਮਾ ਜਾਂ ਤੀਰਥ-ਸਥਾਨ 'ਚ ਹੋ ਕੇ, ਜੇ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਹਰਿ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੈਸ਼ਣਵ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵਿਕਲਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਸਦਾ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਪਥਰ, ਮਣੀ, ਚਕਰ ਜਾਂ ਵਜ੍ਰਕੀਟ ਦੁਆਰਾ ਬਣੇ ਪਥਰ 'ਚ। ਇਹ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦਾ ਧਾਮ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਦਾ, ਸਭ ਪੁੰਨ ਦਿੰਦਾ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਹਰਿ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਚਕਰ ਜਾਂ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਪਥਰ 'ਚ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਹਰ ਰੋਜ਼, ਇਹ ਐਸਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਰਾਜਸੂਯ ਯਜਨ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਵੇਦਾਂਤ ਸਦਾ ਨਿਤ, ਆਨੰਦਮਈ, ਅਵਿਨਾਸੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਪਥਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਮਨੁੱਖਾਂ 'ਤੇ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਵੱਡੇ ਲੱਕੜ 'ਚ ਯਜਨ-ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਰਿ ਜੋ ਸਰਵ-ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਪਥਰ 'ਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਾਪੀ, ਅਯੋਗ, ਜਾਂ ਵੈਸ਼ਿਆ ਜੋ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਯਮ ਦੇ ਧਾਮ 'ਚ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ। ਹਰਿ ਨੂੰ ਲਕਸ਼ਮੀ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਧਾਮ 'ਚ ਉਤਨਾ ਆਨੰਦ ਨਹੀਂ, ਜਿੰਨਾ ਉਹ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਪਥਰ ਦੇ ਚਕਰ 'ਚ ਸਦਾ ਆਨੰਦਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਪਥਰ 'ਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹਰਿ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਗਨਿਹੋਤ੍ਰ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਤੇ ਧਰਤੀ ਸਮੇਤ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾਨ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵੈਸ਼ਿਆ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਜੇ ਕੋਈ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਬਾਰ੍ਹਾ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਪਥਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਜੋ ਪੁੰਨ ਇੱਕ ਦਿਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਰੋੜਾਂ ਬਾਰ੍ਹਾ ਲਿੰਗਾਂ ਦੀ ਸੋਨੇ ਦੀ ਕਮਲ ਨਾਲ ਬਾਰ੍ਹਾ ਵਾਰੀ ਉਪਾਸਨਾ ਦੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਜੋ ਸ਼ਤ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਪਥਰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ 'ਚ ਵਿਸ਼ਵ-ਪਤੀ ਹੋ ਕੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਨੀਚ, ਇੱਛਾ, ਗੁੱਸਾ ਤੇ ਲੋਭ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਮਨੁੱਖ ਵੀ, ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਪਥਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ, ਹਰਿ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ 'ਚ ਗੋਵਿੰਦ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਲੈ ਤੱਕ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਡਿੱਗਦਾ। ਨਾ ਤੀਰਥ, ਨਾ ਦਾਨ, ਨਾ ਯਜਨ, ਨਾ ਨਿਸ਼ਚਯ—ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਪਥਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਾਪੀ ਵੈਸ਼ਿਆ ਵੀ, ਜੇ ਉਹ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਪਥਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਨਰਕ, ਜੂਨ, ਪਸ਼ੂ ਜਾਂ ਕੀੜੇ ਦੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। initiation ਦੀ ਰੀਤ, ਮੰਤ੍ਰ, ਤੇ ਨਿਯਮਤ ਹਵਨ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਗੰਗਾ, ਗੋਦਾਵਰੀ, ਰੇਵਾ ਅਤੇ ਸਭ ਮੁਕਤੀਦਾਇਕ ਨਦੀਆਂ— ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀਆਂ, ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਪਥਰ ਦੇ ਪਾਣੀ 'ਚ, ਹਵਨ, ਫੁੱਲ, ਧੂਪ, ਦੀਵੇ ਤੇ ਲੇਪ ਸਮੇਤ, ਲਾਭਦਾਇਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵੱਸਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕਲੀ ਯੁਗ 'ਚ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਗੀਤ, ਵਾਦ-ਯੰਤਰ, ਸਤੁਤੀ ਆਦਿ ਨਾਲ, ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਪਥਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ— ਉਹ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਰੋੜਾਂ ਯੁਗਾਂ ਤੱਕ ਹਰਿ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ 'ਚ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਫਲ, ਲਿੰਗਾਂ ਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਤੇ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਫਲ ਇੱਕ ਦਿਨ 'ਚ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਪਥਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਹੀ ਲਿੰਗ arising from ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੀ ਹੋਵੇ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਾਂਖਿਆ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਉਥੇ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਕੇਸ਼ਵ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਪਥਰ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ, ਜਿੱਥੇ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਪਥਰ 'ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਸ਼੍ਰਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸਭ ਦੇਵਤਾ, ਯਕਸ਼, ਚੌਦਾਂ ਲੋਕ ਹਾਜ਼ਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵੈਸ਼ਿਆ, ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਪਥਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਭਗਤੀ, ਤੇ ਨਾਮ-ਸਿਮਰਨ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਕੇ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਧਾਮ 'ਚ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਧਰਮ-ਰਾਜ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤੀ ਰਾਜ਼ ਹੈ, ਜੋ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ ਹੈ।