ਇੱਕ ਸਮੇਂ, ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਪਰੰਤੂ ਬੁਰੇ ਆਚਰਨ ਵਾਲੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਦੀ ਗਿਆਨ ਦੀ ਦਾਤ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਨੀਵੀਂ ਜਾਤੀ ਦੀ ਕੁੜੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਾਉਣਾ ਆਸਾਨ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸਮਾਂ ਲੰਘਣ ਨਾਲ ਉਹ ਕੁੜੀ ਬਾਲਕਣੀ ਤੋਂ ਯੁਵਤੀ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਕੁੜੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਯੁਵਤੀਆਂ ਵਾਲਾ ਗੁਣ ਸੀ—ਪੂਰੇ ਉਭਰੇ ਸਤਨ, ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ, ਅਤੇ ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਅੱਖਾਂ—ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਬੁਰੇ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕੀ। ਉਸ ਨੇ ਹੋਰ ਮਰਦਾਂ ਵੱਲ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਹੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਜੀਵਨ-ਯਾਪਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਹ ਘਰ ਛੱਡ ਗਈ ਅਤੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਇੱਕ ਨੀਵੀਂ ਜਾਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਨਾਲ ਰਹੀ। ਉਹ ਪ੍ਰੇਮੀ ਤੋਂ ਉਸ ਨੇ ਗਰਭ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਧੀ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਪਿਛਲੇ ਪਾਪ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਧੀ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣ ਗਈ। ਸਮਾਂ ਲੰਘਣ ਨਾਲ, ਉਹ ਕੁੜੀ ਬੁੱਢੀ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਡਾਕਿਨੀ ਬਣ ਗਈ। ਮੰਦ ਸੰਗਤਿ ਅਤੇ ਮੰਦ-ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਸਾਥ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਬੁਰਾਈ ਆ ਗਈ। ਖੂਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਬਿਮਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣ ਲੱਗੀ, ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੀ ਰਹੀ। ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ। ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਹ ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਾਘ ਬਣ ਕੇ ਜਨਮ ਲੈਣੀ ਸੀ। ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਭਿਆਨਕ ਨਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕਸਟ ਸਹਿਣਾ। ਇਕ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਮੰਦ ਆਤਮਾ ਮੌਤ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਨਰਕ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਮੇਰੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਣੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਸੀ। ਹੇ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਇੱਕ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਮੈਂ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਚੀਤੇ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਜਿਵੇਂ ਸਭ ਕੁਝ ਮਾਰਨ ਲਈ ਉਦੇਸ਼ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਦੇਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਮੌਤ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਬਕਰੀਆਂ ਦਾ ਰੋਹ ਛੱਡ ਕੇ ਭੱਜ ਗਿਆ। ਚੀਤਾ, ਪੁਰਾਣੀ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਯਾਦ ਕਰ ਕੇ, ਪਿੱਛੇ ਆਇਆ; ਪਰ ਬਕਰੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦਰਿਆ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। ਉਥੇ, ਉਸ ਨੇ ਡਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਵੀ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਰੋਕ-ਟੋਕ ਦੇ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੀ; ਉਹ ਮਜ਼ਬੂਤ ਖੜੀ ਰਹੀ, ਤੇ ਚੀਤਾ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਬੈਠ ਗਿਆ, ਈਰਖਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ। ਉਸ ਨੂੰ ਐਸੇ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਦੇਖ ਕੇ, ਬਕਰੀ ਨੇ ਕਹਿਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ: “ਹੇ ਚੀਤੇ, ਜੇ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ ਤਾਂ ਆਦਰ ਨਾਲ ਮਾਸ ਖਾ ਲੈ।” “ਇਹ ਤੇਰੀ ਸੁਭਾਵਿਕਤਾ ਨਹੀਂ, ਫਿਰ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਵੈਰ-ਭਾਵਨਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ?” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਚੀਤੇ ਨੇ ਈਰਖਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: “ਇਸ ਥਾਂ ਮੇਰੀ ਵੈਰ-ਭਾਵਨਾ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਭੁੱਖ ਤੇ ਪਿਆਸ ਵੀ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਤੂੰ ਨੇੜੇ ਹੈਂ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਚਾਹਦਾ ਨਹੀਂ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਬਕਰੀ ਨੇ ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ: “ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਨਿਡਰ ਹੋ ਗਈ ਹਾਂ? ਕੀ ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਣ ਪਤਾ ਹੈ? ਜੇ ਪਤਾ ਹੋਵੇ, ਦੱਸ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛੀ ਗਈ, ਟਾਪੂ-ਵਾਸੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: “ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਮਾਤਾ। ਆਓ, ਅੱਗੇ ਜੋ ਮਹਾਨ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛੀਏ।” ਅਤੇ ਉਹ ਅੱਗੇ ਚਲੇ। ਜਦੋਂ ਦੋਵੇਂ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਮੈਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ; ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਵਾਨਰ-ਪਤੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ। ਮੇਰੇ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਵਾਨਰ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਕਿਹਾ: “ਸੁਣੋ, ਬਕਰੀ-ਪਾਲਕ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।” “ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵੱਡਾ ਤੀਰਥ ਹੈ; ਇੱਥੇ, ਤ੍ਰਿਨੈਨੀ ਲਿੰਗਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।” “ਇੱਥੇ, ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਵਾਲਾ ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਤਪ ਕਰਦਾ ਸੀ; ਉਹ ਜੰਗਲ ਦੇ ਫੁੱਲ ਲਿਆ ਕੇ, ਸਾਹਮਣੇ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਦਾ ਸੀ।” “ਉਹ ਲਿੰਗਾ ਨੂੰ ਦਰਿਆ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਵਾਉਂਦਾ, ਕੇਵਲ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਤੇ ਜੀਉਂਦਾ; ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਇੱਕ ਮਹਿਮਾਨ ਉਸ ਕੋਲ ਆਇਆ।” “ਉਸ ਨੇ ਫਲ ਲਿਆ ਕੇ ਮਹਿਮਾਨ ਲਈ ਭੋਜਨ ਬਣਾਇਆ; ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾਨ-ਨਵਾਜੀ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਮਹਿਮਾਨ ਨੇ ਉਸ ਚੰਗੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।” ‘ਇਹ ਕਰਮ ਦਾ ਮੂਲ ਕੀ ਹੈ? ਇਸ ਦਾ ਫਲ ਭੋਗ ਕੇ, ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਕਿਉਂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਂ? ਕੀ ਤੂੰ ਆਦਤ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੁਝ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ?’ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ, ਆਤਮ-ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਸਪਸ਼ਟ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਲਾਭ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ‘ਹੇ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਮੈਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ; ਕੇਵਲ ਜਿਗਿਆਸਾ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।’ ‘ਜਟਾਧਾਰੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦਾ ਫਲ ਤਦ ਪੱਕਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੰਦਾ ਹੈਂ, ਮੇਰੇ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਛੂਹਦਾ ਹੈ।’ ਇਹ ਸਚੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਤਪਸੀ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਪਥਰ ਉੱਤੇ ਗੀਤ ਦਾ ਦੂਜਾ ਅਧਿਆਇ ਲਿਖ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਜਲਦੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਅਤੇ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨ ਲਈ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ; ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਅਚਾਨਕ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲਾਪਤਾ ਹੋ ਗਿਆ; ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਦੇਸ਼ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ; ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਉਹ ਗਿਆ, ਹਰ ਆਸ਼ਰਮ ਸੁਖਮਈ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੁਖ, ਭੁੱਖ, ਪਿਆਸ ਜਾਂ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਇਹ ਤਪਸੀ ਤੋਂ ਜਾਣ, ਜਿਸ ਨੇ ਦੂਜਾ ਅਧਿਆਇ ਪੜ੍ਹਿਆ। ਮਿਤਰਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, ਮੈਂ ਉੱਚਤ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ; ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਬਕਰੀ ਅਤੇ ਚੀਤੇ ਦੇ ਨਾਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ।” ਪਥਰ ਦੀ ਸਲਵ 'ਤੇ ਜਾ ਕੇ, ਉਹ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਅਧਿਆਇ ਪੜ੍ਹੇ; ਉਸ ਦੀ ਦੁਹਾਈ ਨਾਲ, ਉਹ ਤਪ ਦੀ ਉਚਤ ਹੱਦ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਸੁਭਾਗਵਤੀ, ਤੂੰ ਵੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਹ ਅਧਿਆਇ ਪੜ੍ਹ। ਉਸ ਨਾਲ, ਮੁਕਤੀ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਤਰਵਾਨ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਦੇਵਸ਼ਰਮਣ ਨੇ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਇੰਦ੍ਰਾ ਦੀ ਨਗਰੀ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ। ਉਥੇ, ਇੱਕ ਮੰਦਿਰ ਵਿੱਚ ਆਤਮ-ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਘਟਨਾ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਅਧਿਆਇ ਪੜ੍ਹਿਆ। ਉਸ ਤੋਂ ਸਿੱਖ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਅਧਿਆਇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਿਆ, ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਨਿਰਮਲ ਉੱਚਤ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਦੂਜੇ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸੀ ਗਈ; ਹੁਣ, ਹੇ ਇੰਦਿਰਾ, ਮੈਂ ਤੀਜੇ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ—ਸੁਣ।