ਰਾਜਨ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ, ਕਿਵੇਂ ਕੁਝ ਕਾਰਜ ਆਪਣੇ ਮੂਲ ਉਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਹਟ ਕੇ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਜੇ ਕਿਸੇ ਕੁੜੀ ਦਾ ਦੁਰੁਪਯੋਗ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜੋ ਰਸੋਈ ਸਵਾਰਥ ਲਈ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਯੋਗੀ ਸ਼ੂਦਰ ਦੇ ਘਰ ਦਾ ਭੋਜਨ ਕਰ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਯੋਗ ਭੀ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। miser ਦੀ ਦੌਲਤ ਉਸ ਦੇ ਲਾਲਚ ਕਰਕੇ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਗਿਆਨ, ਜੇ ਅਭਿਆਸ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਵਿਗੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸਮਝ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਤੀਰਥ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਲਈ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਗਵਾ ਬੈਠਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਵਰਤ ਸਿਰਫ਼ ਜੀਵਨ-ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਝੂਠੀ ਬੋਲੀ ਜਾਂ ਚੁਗਲੀ, ਦੋਵੇਂ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੋ ਭੇਦ ਛੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਜੇ ਮਨ ਇਕਾਗਰ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਪਾਠ ਦਾ ਲਾਭ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਦਾਨ ਅਯੋਗ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਵਿਅਰਥ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਵੀ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰਲੋਕ ਲਈ ਕੀਤੇ ਸਭ ਕੰਮ, ਜੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਣ, ਉਹ ਵੀ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਗਰੀਬਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੁਖੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਨ। ਜਿਸ ਨੇ ਕਦੇ ਯਮੁਨਾ ਵਿੱਚ ਇਸਨਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਦਾ ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ ਵਿਅਰਥ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਯਮੁਨਾ ਵਿੱਚ ਇਸਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਛੋਟੇ-ਵੱਡੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਰਾਖ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਯਮੁਨਾ ਵਿੱਚ ਪੈਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਪਾਪ ਕੰਪਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ; ਜੇ ਉਸ ਦੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਇਸਨਾਨ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਮਨੁੱਖ ਹਨ, ਉਹ ਯਮੁਨਾ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਬਦਲਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਕੰਮ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸੁੱਕਾ, ਹਲਕਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਭਾਰੀ, ਬਚਨ, ਮਨ ਜਾਂ ਕਰਮ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ—ਯਮੁਨਾ ਵਿੱਚ ਇਸਨਾਨ ਕਰਨਾ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਇੰਝ ਸਾੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਇੰਧਨ ਨੂੰ। ਚਾਹੇ ਅਣਜਾਣੀ ਜਾਂ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਪਾਪ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ, ਕੇਵਲ ਯਮੁਨਾ ਵਿੱਚ ਇਸਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਹ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਨ। ਪਾਪੀ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਲੋਕ ਸੁਗਮਤਾ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਇਸਨਾਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਇਥੇ ਹਰ ਕੋਈ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਵਿਸ਼ਣੁ ਦੀ ਭਕਤੀ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈ। ਯਮੁਨਾ ਦੇਵੀ ਹਰ ਸਮੇਂ ਸਭ ਦੇ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਤ੍ਰ ਹੈ, ਇਹੀ ਮਹਾਨ ਤਪ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਾਇਸ਼ਚਿੱਤ ਵੀ ਯਮੁਨਾ ਵਿੱਚ ਇਸਨਾਨ ਹੀ ਹੈ। ਅਨੇਕ ਜਨਮਾਂ ਤੋਂ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕਾਲਿੰਦੀ (ਯਮੁਨਾ) ਵਿੱਚ ਇਸਨਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਅਨੇਕ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ ਆਤਮ-ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨਤਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਨ। ਯਮੁਨਾ ਵਿੱਚ ਇਸਨਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਵਿੱਤ੍ਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਸਾਰਿਕ ਮੈਲ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧੋ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਉਥੇ ਇਸਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੇ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਵਾਂਗ ਸ਼ੁਭ ਸੁਖ ਭੋਗਦੇ ਹਨ। ਯਮੁਨਾ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਥੁਰਾ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਮਥੁਰਾ ਵਿੱਚ ਕਾਲਿੰਦੀ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਪੁੰਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਯਮੁਨਾ ਪਵਿੱਤ੍ਰ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਥੁਰਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਣੁ ਦੀ ਭਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਕਾਲਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਕੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਜ਼ਾਰਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਯੁਗਾਂ ਤੱਕ ਹਰੀ ਦੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਸਾਂਖਿਆ ਗਿਆਨ ਨਾ ਵੀ ਹੋਵੇ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਰ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਯੁਗਾਂ ਲਈ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਕੋਈ ਰਾਜਸੀ ਯਮੁਨਾ ਦਾ ਸੁੱਧ ਜਲ ਪੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਗੋਦਾਨ ਜਾਂ ਪੰਚਗਵਯ ਯਜਨਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ। ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਕਿ ਲੱਖਾਂ ਤੀਰਥਾਂ ਉੱਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਾਰੀ ਜਾਵੇ; ਉਥੇ ਹਰ ਦਾਨ ਤੇ ਯਜਨਾ ਲੱਖਾਂ ਗੁਣਾ ਫਲਦਾਇਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਥਾ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ। ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਨਿਸ਼ਾਧ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ—ਜੋ ਬਹੁਤ ਉੱਤਮ ਸੀ—ਇੱਕ ਵਪਾਰੀ ਵੱਸਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸੀ ਹੇਮਕੁੰਡਲ। ਉਹ ਦੌਲਤ ਵਿੱਚ ਕੁਬੇਰ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਉੱਚ ਕੁਲ ਦਾ, ਸਤਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਅਤੇ ਦੇਵਤਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇ ਅੱਗ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਹ ਖੇਤੀ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਕਰਦਾ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਾਨ ਖਰੀਦ-ਵੇਚ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਗਾਂਵਾਂ, ਘੋੜਿਆਂ, ਮਹਿਸਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੁੱਧ, ਦਹੀਂ, ਛਾਛ, ਉਪਲੇ, ਘਾਹ, ਲੱਕੜ, ਫਲ, ਜੜੀਆਂ, ਨਮਕ, ਅਦਰਕ, ਪੀਪਲ ਲੰਬੀ—ਇਹ ਸਭ ਵੇਚਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਅਨਾਜ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਤੇਲ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੇ ਕੱਪੜੇ, ਧਾਤਾਂ, ਗੰਨਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਉਤਪਾਦ ਵੀ ਵੇਚਦਾ ਸੀ। ਐਸੇ ਕਈ ਵਪਾਰੀ ਉਪਾਂਵਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਉਹ ਅੱਠ ਕਰੋੜ ਸੋਨੇ ਦੀ ਦੌਲਤ ਇਕੱਠੀ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਸੀ। ਇੰਨੀ ਵੱਡੀ ਦੌਲਤ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ, ਜਦ ਉਹ ਬੁੱਢਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਨਾਸ਼ਵਾਨਤਾ ਬਾਰੇ ਸੋਚਿਆ। ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਦੌਲਤ ਦਾ ਛੇਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਧਰਮਕਾਜ ਲਈ ਵਰਤਿਆ; ਵਿਸ਼ਣੁ ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਲਈ ਇੱਕ ਘਰ ਬਣਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਰਗਾ ਵੱਡਾ ਤਲਾਬ ਖੁਦਵਾਇਆ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕੂਆਂ ਅਤੇ ਪੌਂਡ ਬਣਵਾਏ। ਵਟ, ਪੀਪਲ, ਅੰਬ, ਬੇਰੀ, ਜਾਮੁਨ, ਨੀਮ ਆਦਿ ਦੇ ਬਾਗ ਲਗਵਾਏ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਬਾਗ ਵੀ ਬਣਾਈ। ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਡੁੱਬਣ ਤੱਕ, ਉਹ ਭੋਜਨ ਤੇ ਪਾਣੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ, ਬਾਹਰ, ਉਸ ਨੇ ਵਧੀਆ ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ ਬਣਵਾਈ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਰਮਕਾਜ 'ਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਕਰਦਾ। ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਪਾਪ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਦਾ ਪ੍ਰਾਇਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰਦਾ ਸੀ; ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੀ ਆਦਰ-ਸੱਤਕਾਰ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ—ਸ਼੍ਰਿਕੁੰਡਲ ਅਤੇ ਵਿਕੁੰਡਲ। ਜਦ ਉਹ ਵੱਡੇ ਹੋਏ, ਪਿਤਾ ਨੇ ਘਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਪ ਵਨਵਾਸ ਲਈ ਚਲੇ ਗਏ। ਉੱਥੇ, ਉਹ ਗੋਵਿੰਦ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਤਪ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ, ਪਰ ਮਨ ਸਦਾ ਵਾਸੁਦੇਵ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਿਹਾ। ਆਖ਼ਰ ਉਹ ਵੈਸ਼ਣਵ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਦੋਵੇਂ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਹੁਣ ਨੌਜਵਾਨ, ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਦੌਲਤ ਦੇ ਗਰੂਰ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਬਹੁਤ ਅਹੰਕਾਰੀ ਹੋ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਚਲਣ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਉਹ ਵਿਅਸਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਏ, ਸਭ ਧਰਮਕਰਮ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਮਾਂ ਤੇ ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਸੁਣਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਨ, ਇਹ ਕਥਾ ਚਲਦੀ ਹੈ—ਜਿੱਥੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ, ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਸਿੱਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।