ਇੱਕ ਵਾਰ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਮਹਾਤਮਿਆਂ ਬਾਰੇ ਸੂਝਬੂਝ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਤ੍ਰਿਸੂਲਧਾਰੀ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਯ ਦੇ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਕੋਟਿਤੀਰਥ 'ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪੂਣ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਾਮਨਕਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਵਾਮਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਦਿਲੋਂ ਸਾਫ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਪਵਨਾ ਸਰੋਵਰ ਅਤੇ ਮਰੁਤਾਂ ਦੇ ਉੱਤਮ ਤੀਰਥ 'ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਵਾਯੂ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਅਮਰਾਂ ਦੇ ਸਰੋਵਰ 'ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਅਤੇ ਅਮਰਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਅਮਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਸਵਰਗ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਲਿਹੋਤ੍ਰਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਲਿਸੂਰਿਆ ਦੇ ਤੀਰਥ 'ਤੇ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪੂਣ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਸਰੀਕੁੰਜ, ਜੋ ਸਰਸਵਤੀ ਨਦੀ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ 'ਤੇ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਅਗਨਿਸ਼ਟੋਮ ਯਜ੍ਯ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਨੈਮੀਸ਼ਾ ਵਨ, ਜੋ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਨੈਮੀਸ਼ਾ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਜੋ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ, ਇੱਕ ਵਾਰ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਤੋਂ, ਸਰਸਵਤੀ 'ਤੇ ਵਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੋਈ। ਉਹ ਵਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਤ੍ਰਿਪਤਿਕਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪੂਣ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਫਿਰ ਦੱਸਿਆ, "ਹੁਣ, ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਉੱਤਮ ਕਨਿਆ-ਤੀਰਥ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਅਗਨਿਸ਼ਟੋਮ ਯਜ੍ਯ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।" ਫਿਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੁਸੀਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਉੱਤਮ ਤੀਰਥ 'ਤੇ ਜਾਓ। ਉੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਕੋਈ ਵੀ ਜਾਤੀ ਦਾ ਮਨੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।" ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੇਕਰ ਉਸਦਾ ਦਿਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਵੇ, ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਉੱਤਮ ਸੋਮਾ-ਤੀਰਥ 'ਤੇ ਜਾਓ। ਉੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਸੋਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਸਪਤ-ਸਾਰਸਵਤ ਤੀਰਥ 'ਤੇ ਜਾਓ। ਉੱਥੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਮੰਕਣਕਾ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਇੱਕ ਵਾਰ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਸ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਛੇਦਿਆ। ਉਸਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼ਾਕਾ ਦਾ ਰਸ ਨਿਕਲਿਆ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਵੱਡਾ ਤਪਸਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਝੂਮਣ ਲੱਗਾ। ਉਸਦੇ ਆਸ਼ਚਰਜ ਭਰੇ ਨੇਤ੍ਰ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਉਹ ਨੱਚਣ ਲੱਗਾ। ਜਦ ਉਹ ਨੱਚਿਆ, ਤਾਂ ਸਾਰਾ ਜਗਤ—ਚਲਦਾ ਤੇ ਅਚਲ—ਉਸਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਨੱਚਣ ਲੱਗਾ। ਫਿਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਅਰਜ਼ ਕੀਤੀ, "ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਨੱਚੋ ਨਾ, ਜਿਵੇਂ ਰਿਸ਼ੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।" ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਖੁਸ਼ੀ ਭਰੇ ਮਨ ਨਾਲ, ਪੁੱਛਿਆ, "ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਤੁਸੀਂ ਕਿਉਂ ਨੱਚ ਰਹੇ ਹੋ? ਅੱਜ ਤੁਹਾਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਕਾਰਣ ਕੀ ਹੈ?" ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਨਹੀਂ ਦੇਖਦੇ, ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਰਾਖ ਨਿਕਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਦ ਮੈਂ ਧਰਮ ਦੇ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ?" ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਨੱਚਣ ਲੱਗਾ। ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਹੱਸ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਪਰ ਮੈਂ ਹੈਰਾਨ ਨਹੀਂ ਹਾਂ, ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਦੇਖੋ।" ਫਿਰ, ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਆਪਣੀ ਉਂਗਲੀ ਦੇ ਕੋਨੇ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਅੰਗੂਠਾ ਛੇਦਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚੋਂ ਬਰਫ ਵਾਂਗ ਰਾਖ ਨਿਕਲਣ ਲੱਗੀ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮਹਾਦੇਵ ਦੇ ਚਰਨਾਂ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਰੁਦ੍ਰ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ। ਹੇ ਤ੍ਰਿਸੂਲਧਾਰੀ, ਤੁਸੀਂ ਦੇਵਤਾ, ਦੈਤ, ਅਤੇ ਜਗਤ ਦੇ ਆਸਰੇ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਰਚਿਆ ਹੈ।" "ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਤਕ ਕਿ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਜਾਣ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ, ਇੰਦ੍ਰ ਆਦਿ ਦੇਵਤਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਹੋ।" "ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਇੱਥੇ ਨਿਰਭੈ ਹੋ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹਨ।" ਇੰਝ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਨਮਨ ਕੀਤਾ। "ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਮੇਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਦੇ ਨਾਸ਼ ਨਾ ਹੋਵੇ।" ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਭਰੇ ਮਨ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਹਮਰਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ, "ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਤੇਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਵਧੇ। ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਤੇਰੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਰਹਾਂਗਾ।" "ਜੋ ਵੀ ਸਤ ਸਾਰਸਵਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇਸ ਲੋਕ ਜਾਂ ਅੱਗਲੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੀ ਅਪਹੁੰਚ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਸਰਸਵਤਾ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਵੇਗਾ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਮਹਾਦੇਵ ਉੱਥੇ ਅੰਤर्धਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਅਉਸ਼ਨਾਸਾ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਜਾਓ, ਜਿੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਕਾਰਤਿਕੇਯ, ਤਿੰਨ ਸਮਿਆਂ 'ਤੇ, ਭਾਰਗਵ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਏ। ਕਪਾਲਮੋਚਨ ਤੀਰਥ, ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਪਾਪ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਅਗਨਿਤੀਰਥ 'ਤੇ ਜਾਓ ਅਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੋ; ਅਗਨੀ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਕਰੋ। ਉੱਥੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਵੀ ਹੈ; ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਹਮਯੋਨੀ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਏਕਾਗ੍ਰ ਚਿਤ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਫਲ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਹੋਈਆਂ ਮਹਾਨ ਘਟਨਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਆਦਰਯੋਗ ਅਤੇ ਸਨੇਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ।