ਇਕ ਵਾਰ, ਪੰਜ ਕੁੜੀਆਂ ਇਕ ਨੌਜਵਾਨ ਦੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਉਹ ਆਪਸ ਵਿਚ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੀਆਂ, “ਜੇਕਰ ਇਹ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਹਚਰੀ ਰਤੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਨਾਲ ਹੈ? ਜਾਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਉਹ ਦੋ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਕੱਠੇ ਚਲਦੇ ਹਨ।” ਫਿਰ ਉਹ ਸੋਚਦੀਆਂ, “ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਗੰਧਰਵ, ਕਿਨਨਰ ਜਾਂ ਸਿੱਧ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਹਰ ਰੂਪ ਧਾਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਅਕਤੀ ਹੋਵੇ।” ਉਹ ਕੁੜੀਆਂ ਫਿਰ ਕਹਿੰਦੀਆਂ, “ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਕੋਈ ਦੇਵਤਾ ਹੋਵੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਚਣਹਾਰ ਨੇ ਸਾਡੇ ਲਈ ਹੀ ਬਣਾਇਆ ਹੋਵੇ, ਕਿਸੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਲਈ, ਪਿਛਲੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ।” ਉਹ ਕਹਿੰਦੀਆਂ, “ਜਿਵੇਂ ਗੌਰੀ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਤੀ ਦਿੱਤਾ, ਅਸੀਂ ਵੀ, ਦਇਆ ਦੇ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਮਨ, ਇਸ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਨੌਜਵਾਨ ਨੂੰ ਪਾ ਲਿਆ।” ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹਰ ਇੱਕ ਕਹਿੰਦੀ, “ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਵੀ, ਤੇ ਉਹ ਵੀ।” ਪੰਜ ਕੁੜੀਆਂ ਵਿਚ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਹੋਈਆਂ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਨੌਜਵਾਨ, ਆਪਣੀਆਂ ਦੁਪਹਿਰ ਦੀਆਂ ਰੀਤਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ, ਸੋਚਦਾ, “ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਚੰਗਾ ਨਤੀਜਾ ਲਿਆਵਾਂ?” ਇਸ ਸਮੇਂ, ਗਾਧੀ ਅਤੇ ਪਰਾਸ਼ਰ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਤੇ ਕੰਡੂ ਅਤੇ ਦੇਵਲਾ ਵਰਗੇ ਸ਼ਕਤਿਸਾਲੀ ਯੋਗੀ ਵੀ, ਉਹ ਅਸਧਾਰਣ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਹਾਸ-ਮਸਖਰੇ ਵਿਚ ਭਟਕ ਗਏ। ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਮਕਰਕੇਤਨ, ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਦੀਆਂ ਤੀਖੀਆਂ ਤੀਰਾਂ, ਜੋ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਭੌਂ, ਤੇ ਚੰਗੀ ਤਣੀ ਹੋਈ ਧਨੁਸ਼ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਨਾਲ ਵਧੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ? ਮਨ ਦੀ ਬੁਧਿ, ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਮਨ ਦੀ ਢੀਠਤਾ, ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਗਿਣਤੀ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਉਤਨਾ ਹੀ ਚਲਦਾ ਹੈ ਜਿੰਨਾ ਦੂਰ ਮਨ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਨਾਲ ਮੱਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ। ਤਪस्या ਦੀ ਤਾਕਤ, ਆਤਮ-ਸਯੰਮ, ਇਹ ਸਭ ਵੀ ਉਤਨਾ ਹੀ ਚਲਦੇ ਹਨ ਜਦ ਤਕ ਮਨ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਨਾਲ ਮੱਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ। ਕੁੜੀਆਂ ਆਪਣੇ ਸੁਹਣੇ ਤੇ ਮਨਮੋਹਣ ਹਲਚਲ ਨਾਲ ਵਾਸਨਾ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਜੋ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹਾਂ, ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਮੂਰਖ, ਜੋ ਮਨ ਵਿਚ ਵੱਡਾ ਭਟਕਾਵਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੇਖਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਉਹ ਮਾਸ, ਲਹੂ, ਗੰਦਗੀ ਤੇ ਪਿਸਾਬ ਨਾਲ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਗੁਣ ਰਹਿਤ ਤੇ ਅਸ਼ੁੱਧ। ਵਿਦਵਾਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ, ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਕਠੋਰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ; ਜਦ ਤਕ ਇਹ ਕੁੜੀਆਂ ਨੇੜੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀਆਂ, ਮੈਂ ਘਰ ਵਾਪਸ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਜਦ ਤਕ ਉਹ ਮਹਾਨ ਕੁੜੀਆਂ ਨੇੜੇ ਨਹੀਂ ਆਈਆਂ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਰਾਜਾ ਜੀ, ਆਪਣੇ ਯੋਗ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਉਹ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ; ਇਹ ਵੈਸ਼ਨਵ ਨੌਜਵਾਨ ਦੀ ਅਸਧਾਰਣ ਕਰਾਮਾਤ ਦੇਖ ਕੇ ਕੁੜੀਆਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਉਹ ਡਰ ਕੇ, ਹਿਰਣੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਚੌਕਸ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਹਰ ਪਾਸੇ ਵੇਖਦੀਆਂ। ਕੁੜੀਆਂ ਆਪਸ ਵਿਚ ਕਹਿੰਦੀਆਂ, “ਇਹ ਜਾਦੂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਮਾਇਆ ਦੀ ਸਮਝ ਰੱਖਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਸੀ, ਹੁਣ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।” ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਛੋੜੇ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿਚ ਸੜ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਹਰੇ-ਭਰੇ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲੱਗ ਜਾਵੇ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੀਆਂ, “ਪਿਆਰੇ, ਆਪਣੀ ਜਾਦੂਈ ਕਲਾ ਛੱਡੋ, ਜਲਦੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿਓ; ਤੁਹਾਡਾ ਲੁਕਣ, ਸ਼ਿਕਾਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੱਖੀ ਵਾਂਗ, ਠੀਕ ਨਹੀਂ।” “ਹਾਏ, ਸਾਨੂੰ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿਉਂ ਗਿਆ, ਰਚਣਹਾਰ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਕਿਉਂ ਲਿਆਇਆ? ਹੁਣ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੋ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਹੀ ਬਣਾਏ ਹੋ।” “ਕੀ ਤੁਹਾਡਾ ਦਿਲ ਬੇਦਰਦ ਹੈ, ਕੀ ਮਨ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ? ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਕਠੋਰ ਹੋ, ਪਿਆਰੇ, ਸਾਡਾ ਦਿਲ ਚੁਰਾ ਲੈਂਦੇ ਹੋ?” “ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਲਈ ਕੋਈ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ, ਕੀ ਸਾਡੀ ਪਰਖ ਕਰਦੇ ਹੋ? ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀਕ ਰੂਪ ਵਿਚ ਨਿਰਭਾਵ ਹੋ, ਜਾਂ ਮਾਇਆ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ?” “ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਮਨ ਵਿਚ ਵਧਣ ਦਾ ਢੰਗ ਜਾਣਦੇ ਹੋ, ਗਿਆਨ ਦੀ ਸੁਖਮਤਾ ਸਮਝਦੇ ਹੋ? ਜਾਂ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਾ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ—ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?” “ਸਾਡੇ ਕਿਸੇ ਗਲਤੀ ਬਿਨਾ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਗੁੱਸਾ ਹੋ, ਕਿਉਂ? ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਵਿੱਛੋੜੇ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ?” “ਸਾਡੇ ਦਿਲ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਹੁਣ ਸਾਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਦੇਖਣ ਬਿਨਾ ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਿਆ; ਅਸੀਂ ਜੀਵਦੇ ਨਹੀਂ, ਜਾਂ ਜੇ ਜੀਵਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਤੁਹਾਡੇ ਦੇਖਣ ਦੀ ਆਸ ਵਿਚ।” “ਜਿੱਥੇ ਤੁਸੀਂ ਗਏ ਹੋ, ਸਾਨੂੰ ਉਥੇ ਜਲਦੀ ਲੈ ਜਾਓ; ਰਚਣਹਾਰ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਤੁਹਾਡੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਵੰਞਾ ਦਿੱਤਾ, ਨੇ ਸਾਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਅੰਕੁਰ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ।” “ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਿਓ, ਹਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦਇਆ ਦਿਖਾਓ; ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਦੀ ਦਯਾ ਦਾ ਅੰਤ ਕਿਸੇ ਲਈ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕੁੜੀਆਂ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੀਆਂ, ਤੇ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਉਡੀਕ ਕਰਕੇ, ਪਿਤਾ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਫ਼ੌਰਨ ਘਰ ਵਾਪਸ ਚਲ ਪਈਆਂ। ਉਹ ਪਿਆਰ ਦੀਆਂ ਜੰਜੀਰਾਂ ਵਿਚ ਬੰਨ੍ਹੀਆਂ, ਵਿੱਛੋੜੇ ਦੇ ਦੁਖ ਵਿਚ, ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣਾ ਮਨ ਸੰਭਾਲ ਕੇ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈਆਂ। ਘਰ ਆ ਕੇ, ਉਹ ਸਭ ਆਪਣੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਈਆਂ; ਮਾਵਾਂ ਪੁੱਛਦੀਆਂ, “ਇਹ ਕੀ ਹੈ? ਇੰਨੀ ਦੇਰ ਕਿਉਂ?” ਉਹ ਕਹਿੰਦੀਆਂ, “ਕਿਨਨਰੀਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡਦਿਆਂ, ਸਾਥੀ ਨਾਲ, ਸਾਫ਼ ਝੀਲ 'ਤੇ, ਦਿਨ ਕਿਵੇਂ ਲੰਘ ਗਿਆ, ਪਤਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਾ।” “ਰਸਤੇ 'ਤੇ, ਮਾਂ, ਅਸੀਂ ਥੱਕ ਗਈਆਂ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੱਤ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਵੱਡੀ ਭਟਕਾਵੀ ਕਰਕੇ, ਕਿਸੇ ਵਿਚ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਕੁਝ ਕਹਿ ਸਕੀਏ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਕੁੜੀਆਂ ਜਵੇਲਾਂ ਵਾਲੀ ਫਰਸ਼ 'ਤੇ ਪੈ ਗਈਆਂ, ਆਪਣੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਲੁਕਾ ਕੇ, ਮਾਵਾਂ ਨਾਲ ਮਸਤ-ਮਸਤ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੀਆਂ। ਕੋਈ ਮਸਤ ਮੋਰ ਨੂੰ ਨ躯ਚਾ ਕੇ ਨਚਾਉਂਦੀ ਨਹੀਂ; ਦੂਜੀ, ਪਿੰਜਰੇ ਵਿਚ ਬੈਠੇ ਤੋਤੇ ਨੂੰ ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਸੁਣਾਉਂਦੀ ਨਹੀਂ। ਕੋਈ ਨੇਵਲੇ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਹੱਥ ਨਹੀਂ ਲਾਉਂਦੀ, ਨਾ ਮੈਨਾ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦੀ; ਹੋਰ, ਜਿਵੇਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੋਹਿਤ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ਕ੍ਰੇਨਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡਦੀ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਮਨੋਰੰਜਨ ਨਹੀਂ ਲੱਭਦੀਆਂ, ਨਾਂ ਹੀ ਪਾਵਿਲੀਅਨ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੀਆਂ; ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ, ਨਾ ਹੀ ਵੀਣਾ ਵਜਾਉਂਦੀਆਂ। ਇੱਛਾ-ਪੂਰਨ ਰੁੱਖ ਦੇ ਫੁੱਲ, ਜਿਹੜੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਤੇ ਮੰਦਰਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿੱਠੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ। ਉਹ ਕੁੜੀਆਂ, ਯੋਗਿਨੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੀ ਨਜ਼ਰ ਨੱਕ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਧਿਆਨ ਵਿਚ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਵਿਚ ਲੀਨ ਕਰ ਲੈਂਦੀਆਂ। ਚਾਂਨੀ ਦੇ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ, ਟਪਕਦੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ ਗੁਫਾ ਵਿਚ, ਉਹ ਘੜੀ-ਘੜੀ ਖਿੜਕੀ 'ਤੇ ਖੜੀਆਂ, ਘਰ ਦੀਆਂ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਤੱਕਦੀਆਂ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਝੀਲ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਆਪਣੀਆਂ ਸੇਜਾਂ ਵਿਛਾਈਆਂ; ਦੋਸਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਠੰਡੀ ਕੰਵਲ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਨਾਲ ਪੱਖਾ ਕਰਵਾਉਂਦੀਆਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਪੰਜ ਕੁੜੀਆਂ, ਉਸ ਨੌਜਵਾਨ ਦੇ ਵਿੱਛੋੜੇ ਵਿਚ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਯਾਦ, ਧਿਆਨ ਤੇ ਪਿਆਰ ਵਿਚ ਲੀਨ, ਘਰ ਆ ਕੇ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਖਾ ਕਰਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ।