ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਯਾਤਰੀ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਈ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਨਗਰੀ ਪਿਤਾਮਹਾ ਤੀਰਥ ਵੱਲ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਤਰਪਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰਪਣ ਵਿੱਚ ਤਿਲ ਅਤੇ ਦਰਭਾ ਘਾਹ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪਾਣੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਸਭ ਕੁਝ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਤੀਰਥ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਨ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਧੋ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਆਨੰਦਮਈ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਨ੍ਹਾਉਣ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਪਿਤਰ ਲੋਕ ਵਿਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਮਾਨਸਾ ਤੀਰਥ ਵੱਲ ਜਾਓ, ਜਿੱਥੇ ਨ੍ਹਾਉਣ ਨਾਲ ਰੁਦ੍ਰ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਅਗਲਾ ਤੀਰਥ ਹੈ ਕਰਤੂ ਤੀਰਥ, ਜੋ ਸਭ ਸੰਸਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਤੇ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਨ੍ਹਾਉਣ ਨਾਲ, ਜਿਹੜੀ ਵੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ—ਧਨ, ਪੁੱਤਰ ਜਾਂ ਪਸ਼ੂ—ਉਹ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਤ੍ਰਿਦਸ਼-ਦਿਓਤੀ ਤੀਰਥ ਉੱਤੇ ਜਾਓ, ਜਿੱਥੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ, ਵ੍ਰਤ ਵਿੱਚ ਅਡਿੱਗ, ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਸੀ ਕਿ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਪ੍ਰਭੂ ਸਭ ਦੀਆਂ ਪਤੀ ਬਣਨ। ਮਹਾਦੇਵ, ਆਪਣੇ ਭਯੰਕਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ। ਉਹ ਡਰਾਉਣੇ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ ਉਥੇ ਆਏ ਅਤੇ ਕੁਆਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿਤਾ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਉਹਨਾਂ ਕੁਆਰੀਆਂ ਦੀ ਸੰਪੱਤੀ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਹਾ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੀਰਥ ‘ਦਸ ਕੁਆਰੀਆਂ’ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਯਾਤਰੀ ਨੂੰ ਸਵਰਗ-ਬਿੰਦੂ ਤੀਰਥ ਵੱਲ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਨ੍ਹਾਉਣ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਿਪਤਾ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ਅਗਲਾ ਤੀਰਥ ਅਪਸਰੇਸ਼ਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਨ੍ਹਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਨੁੱਖ ਨਾਗ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡਦਾ ਤੇ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਉੱਤਮ ਨਰਕਾ ਤੀਰਥ ਉੱਤੇ ਜਾਓ, ਜਿੱਥੇ ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨਰਕ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਪਵਾਸ ਕਰਦਿਆਂ ਭਰਭੂਤ ਤੀਰਥ ਵੱਲ ਜਾਓ। ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਸ਼ਾਂਭਵ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਉਤਪੰਨ ਉਸ ਤੀਰਥ ਤੇ, ਵਿਰੂਪਾਖਸ਼ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਰੁਦ੍ਰ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਭਰਭੂਤ ਤੀਰਥ ਤੇ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਮੌਤ ਆ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਗਣੇਸ਼ ਜੀ ਦੇ ਪਥ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਵਿਦਵਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ્ઞ ਤੋਂ ਸੋ ਗੁਣਾ ਵਧ ਮਾਣ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ, ਸੋ ਘੀ ਦੇ ਦੀਵੇ ਬਾਲ ਕੇ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਚਮਕਦਾਰ ਵਿਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਸ਼ੰਕਰ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਉਥੇ ਸ਼ੰਖ, ਚੰਬੇਲੀ ਜਾਂ ਚੰਦਰਮਾ ਵਰਗਾ ਚਿੱਟਾ ਬਲਦ ਭੇਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬਲਦਾਂ ਵੱਲੋਂ ਖਿੱਚੇ ਜਾਂਦੇ ਰਥ 'ਚ ਰੁਦ੍ਰ ਲੋਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਜੇ ਕੋਈ ਚੌਲ, ਸ਼ਹਦ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭੋਜਨ ਮਿਲਾ ਕੇ ਇੱਕ ਹੀ ਤਰਪਣ ਕਰੇ, ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਤੇ ਦਾਨ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਕ੍ਰੋੜਾਂ ਗੁਣਾ ਵਧ ਕੇ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਨਰਮਦਾ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਛਿੜਕ ਕੇ ਅਤੇ ਬਲਦ-ਧਵਜ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਿਪਤਾ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ਜਿਹੜਾ ਕੋਈ ਇਸ ਤੀਰਥ ਤੇ ਆ ਕੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਨਾਲ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਤੀਰਥ ਦੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹੰਸਾਂ ਵੱਲੋਂ ਖਿੱਚੇ ਜਾਂਦੇ ਰਥ ਵਿੱਚ ਰੁਦ੍ਰ ਲੋਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਤੱਕ ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਸੂਰਜ, ਹਿਮਾਲਿਆ, ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਆਦਿ ਨਦੀਆਂ ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਦ ਤੱਕ ਉਥੇ ਨ੍ਹਾਉਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਆਦਰਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਮੁੜ ਮਾਂ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਫਿਰ, ਉੱਤਮ ਵਣ ਤੀਰਥ ਵੱਲ ਜਾਓ, ਜਿੱਥੇ ਨ੍ਹਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਦਮੀ ਇੰਦਰ ਦੇ ਆਧੇ ਆਸਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਸ਼੍ਰਿੰਗ ਤੀਰਥ ਵੱਲ ਜਾਓ, ਜੋ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ਕ ਹੈ; ਇਥੇ ਸਿਰਫ ਨ੍ਹਾਉਣ ਨਾਲ ਹੀ ਗਣੇਸ਼ਵਰੀ ਲੋਕ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਰੰਡੀ ਅਤੇ ਨਰਮਦਾ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗਮ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਤੀਰਥ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਪੁੰਨ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ। ਉਥੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਸਦਾ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿ ਕੇ, ਨ੍ਹਾਉਣ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਪਾਪ ਵੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਨਰਮਦਾ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਸੰਗਮ ‘ਜਮਦਗਨੀ’ ਤੇ ਜਾਓ, ਜਿੱਥੇ ਜਨਾਰਦਨ ਨੇ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਥੇ ਇੰਦਰ ਨੇ ਅਨੇਕ ਯਜ্ঞ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ। ਉਥੇ, ਨਰਮਦਾ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਸੰਗਮ ਤੇ ਨ੍ਹਾਉਣ ਨਾਲ, ਤ੍ਰੈਣ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ्ञ ਦਾ ਫਲ, ਪੱਛਮੀ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਦਰਵਾਜਾ ਖੁਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ, ਰਿਸ਼ੀ, ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਚਾਰਣ, ਤਿੰਨ ਵੇਲੇ ਦੇ ਸੰਧੀ ਸਮੇਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿਮਲੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਉਥੇ ਨ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਿਮਲੇਸ਼ਵਰ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਕੋਈ ਤੀਰਥ ਨਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਇਆ, ਨਾ ਕਦੇ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਥੇ ਜੋ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਰੁਦ੍ਰ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਉੱਤਮ ਕੇਸ਼ਿਨੀ ਤੀਰਥ ਵੱਲ ਜਾਓ; ਉਥੇ ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਅਤੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਕ ਰਾਤ ਉਪਵਾਸ, ਸਯਮ ਅਤੇ ਸੰਯਮਿਤ ਭੋਜਨ ਨਾਲ, ਉਸ ਤੀਰਥ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਪਾਪ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਕੋਈ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਵੇਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਗਰੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਇਕ ਯੋਜਨ ਦੂਰ ਭਵੰਡਰ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਮਹਾਨ ਪੁੰਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀ, ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਦੀ ਅਤੇ ਉੱਚੇ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।