ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹਰਿਤ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੱਸਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਵਿਦਿਆਵਾਨ, ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਗਿਆਤਾ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਤੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਲੀਲਾਵਤੀ ਸੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਤੀ, ਨਿਰਮਲ ਚਰਿੱਤਰ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਪਤੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨੂੰ ਸਦਾ ਮਨਨ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਦੋਵੇਂ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਨੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਵੱਡੀਆਂ ਤਪੱਸਿਆਵਾਂ ਕੀਤੀਆਂ—ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਇਕੱਤੀ ਯੁੱਗ ਲੰਘ ਗਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਟੁੱਟ ਭਗਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਇਕ ਦਿਨ ਉਥੇ ਦਿਵ੍ਯ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਨਰਸਿੰਹ ਦੇਵ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਅਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਉਹ ਵਰ ਮੰਗੋ। ਜੋ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਮੰਗਿਆ, ਮੈਂ ਉਹ ਵਰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।" ਫਿਰ ਉਨਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੇਰੇ ਵਰਗਾ ਪੁੱਤਰ ਤੁਰੰਤ ਮਿਲੇ—ਇਹੀ ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਸੀ। ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਮੈਂ ਹੀ ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਹਾਂ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਹਾਂ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਜਨਮ ਲੈਣ ਲਈ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਅਜਨਮਾ ਤੇ ਸਨਾਤਨ ਹਾਂ।" ਹਰਿਤ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਖਿਆ, ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ।" ਤਦੋਂ ਤੋਂ ਨਰਸਿੰਹ ਦੇਵ ਉਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਖਾਤਰ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਜੋ ਕੋਈ ਇੱਥੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਹਦੇ ਸਾਰੇ ਵਿੱਘਨ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਜੋ ਭਗਤ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਮੇਰੀ ਵ੍ਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।" "ਜੋ ਮੇਰੇ ਬਾਲ-ਰੂਪ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਮੇਰਾ ਰੂਪ ਚੌਂਹ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲਾ, ਸਮੇਂ ਦਾ ਰੂਪ, ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਸੂਰਜਾਂ ਵਰਗਾ ਤੇਜ਼, ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਯਮਾਂ ਲਈ ਵੀ ਅਪਹੁੰਚ, ਸਿੰਘ-ਮੁਖੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ।" "ਸਦਾ ਹੀ ਨਰਸਿੰਹ ਦੇਵ, ਇਸ ਸਿੰਘ ਰੂਪ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਰੂਪ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਮੇਰੇ ਇਸ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇੱਥੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵ੍ਰਤ ਪਵਿੱਤਰ, ਉੱਤਮ, ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਹੈ; ਆਖ਼ਰ ਤੇ ਇਹ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।" "ਜੇ ਕੋਈ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਫਲ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਵ੍ਰਤ ਕਰੇ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਸ੍ਵਾਤੀ ਨਕਸ਼ਤਰ ਹੋਵੇ। ਜਦੋਂ ਸਿੱਧਿ ਯੋਗ, ਵਣਿਜ ਕਰਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਯੋਗ ਮਿਲਣ, ਤਦੋਂ ਇਹ ਵ੍ਰਤ ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।" "ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੇਰਾ ਦਿਨ ਪਤਾ, ਉਹ ਜੇ ਇਸ ਨੂੰ ਤਿਆਗਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਾਪੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਕੋਈ ਇਹ ਵ੍ਰਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਚੰਦ ਤੇ ਸੂਰਜ ਰਹਿਣ ਤੱਕ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਜਦੋਂ ਮੇਰਾ ਦਿਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਦੰਦਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਕੇ, ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਨਿਸ਼ਚਯ ਨਾਲ, ਮੇਰਾ ਭਗਤ, ਜੋ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਜਿੱਤ ਪਾ ਚੁੱਕਾ ਹੋਵੇ, 'ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਇਹ ਵ੍ਰਤ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਾਂਗਾ; ਤੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਨਿਰਵਿਘਨ ਪੂਰਾ ਕਰ,'—ਐਸਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।" "ਵ੍ਰਤ ਕਰਦਿਆਂ, ਮੰਦੇ ਬੋਲ ਜਾਂ ਮੰਦੇ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨੇ। ਦੁਪਹਿਰ ਨੂੰ, ਦਰਿਆ, ਘਰ, ਮੰਦਰ ਦੇ ਕੁੰਡ ਜਾਂ ਸੁੰਦਰ ਝੀਲ ਵਿੱਚ, ਵੇਦ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੋ। ਮਿੱਟੀ, ਗੋਬਰ, ਆਂਵਲੇ ਅਤੇ ਤਿਲ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੋ।" "ਸਾਫ਼ ਕੱਪੜੇ ਪਾ ਕੇ, ਨਿੱਤਕਰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ। ਘਰ ਨੂੰ ਲੀਪ ਕੇ, ਅੱਠ ਪੰਖੜੀਆਂ ਵਾਲਾ ਸੁਭ ਸ਼ਕੁਨ ਚਿਹਨ ਬਨਾਓ। ਉੱਥੇ, ਤਾਮੇ ਦੇ ਯੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ ਘੜਾ ਰੱਖੋ, ਅਤੇ ਉਸ 'ਤੇ ਚਾਵਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਪਾਤ੍ਰ ਰੱਖੋ।" "ਫਿਰ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਬਣੀ ਮੇਰੀ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਜੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਉਸ ਥਾਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੋ। ਉਸ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਪੰਜ ਅਮ੍ਰਿਤਾਂ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਦਿਵਾਓ।" "ਇੱਕ ਅਚੁਕ, ਲੋਭ-ਰਹਿਤ, ਸ਼ਾਸਤਰ-ਪਾਰੰਗਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਓ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਅਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ। ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਗੁੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ ਮੰਡਪ ਬਣਾਓ। ਮੌਸਮੀ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ।" "ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਉਪਚਾਰ, ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਤੇ ਵਿਧੀਆਂ ਨਾਲ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਪੌਰਾਣਿਕ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ, ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਚੰਦਨ, ਕਪੂਰ, ਕੇਸਰ, ਤਾਜ਼ੇ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ, ਜੋ ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਯ ਕਾਲੇ ਅਗਰ ਦੀ ਧੂਪ ਚੜ੍ਹਾਓ।" "ਹਰੀ, ਜੋ ਸਭ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਦੀਵਾ ਬਣਾ ਕੇ, ਘੰਟੀਆਂ ਦੀ ਧੁਨੀ ਨਾਲ ਆਰਤੀ ਕਰੋ, ਜੋ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।" "ਨੈਵੇਦਯ—ਚੀਨੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭੋਜਨ—ਮੇਰੇ ਲਈ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਅਰਪਣ ਕਰੋ: 'ਹੇ ਲਕਸ਼ਮੀਪਤੀ, ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰੋ।' ਨੈਵੇਦਯ ਮੰਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹੋ: 'ਹੇ ਨਰਸਿੰਹ, ਅਚੁਤ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਤੇਰੇ ਜਨਮ ਦਿਨ ਤੇ ਮੈਂ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ।'" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੋ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੇਰੇ ਜਨਮ ਦੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰੋ। ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਾਗਰਣ ਕਰੋ, ਕੀਰਤਨ ਤੇ ਵਾਜਿਆਂ ਨਾਲ। ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੀ ਪਾਠ ਕਰੋ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਨਰਸਿੰਹ ਜੀ ਦੀ ਕਥਾ।" "ਸਵੇਰੇ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਮੁੜ ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ, ਪਿਛਲੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ। ਫਿਰ, ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਨਾਲ, ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵੈਸ਼ਣਵ ਸ਼ਰਾਦਧ ਕਰੋ।" "ਫਿਰ, ਜੋ ਦਾਨ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਯੋਗ ਪਾਤ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਦਿਓ, ਦੋਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਲਈ। ਸੋਨੇ ਦੀ ਹਜ਼ਾਰ ਮਾਸਾ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਦਿਓ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਗਾਂ, ਜ਼ਮੀਨ, ਸੋਨਾ ਆਦਿ ਵੀ ਦਿਓ।" "ਬਿਸਤਰਾ, ਚਾਦਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਅਤੇ ਸੱਤ ਕਿਸਮ ਦੇ ਅਨਾਜ ਵੀ ਦਿਓ। ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਰ ਦਾਨ ਵੀ ਦਿਓ। ਲਾਲਚ ਨਾ ਕਰੋ, ਦੱਸੇ ਫਲ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ। ਫਿਰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਓ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯਥਾ ਯੋਗ ਦਾਨ ਦਿਓ।" "ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਧਨ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਵੀ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਵਰਣਾਂ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਵ੍ਰਤ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ, ਪਰ ਮੇਰੇ ਭਗਤ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਜੋ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵ੍ਰਤ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨਰਸਿੰਹ ਦੇਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਸਾਦ ਅਤੇ ਵ੍ਰਤ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਉਚਾਰਣ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਕਰਕੇ ਭਗਤ ਸਦਾ ਸੁਖੀ, ਨਿਰਭੈ ਅਤੇ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।