ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ, ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਤੀ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਵਾਂਗ ਉੱਚਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਰਾਜਨ! ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ, ਦਿਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸੰਧੀਆਂ 'ਤੇ ਦਸ ਅਰਬ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਉਪਸਥਿਤੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਥੇ, ਆਦਿਤਯ, ਵਸੂ, ਰੁਦ੍ਰ, ਸਾਧ੍ਯਾ, ਮਾਰੁਤ, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੀ ਵੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਥੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਦੇਵਤੇ, ਦੈਤ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਗਹਿਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਮਹਾਨ ਪੁੰਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਬਣੇ। ਜੋ ਗਿਆਨੀ ਸਿਰਫ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਵੀ ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਧੁਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਉੱਚਤਮ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੀਰਥ ਉੱਤੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਸਦਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦੈਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ, ਸਾਜਨਾਂ ਦੇ ਨੇਤ੍ਰਤਵ ਹੇਠ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵੱਡਾ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਸਰਵੋਤਮ ਸਿੱਧੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਜੋ ਕੋਈ ਇੱਥੇ ਤੀਰਥ ਸਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ्ञ ਤੋਂ ਦੱਸ ਗੁਣਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਜੇ ਕੋਈ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰਯੋਗ ਜਗਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਵੇਰੇ ਤੇ ਸ਼ਾਮ ਹੋਂਠ ਜੋੜ ਕੇ ਪੁਸ਼ਕਰ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ ਸਨਾਨਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਨਮ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਜੋ ਕੁਝ ਪਾਪ ਮਹਿਲਾ ਜਾਂ ਪੁਰਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪੁਸ਼ਕਰ ਪਹੁੰਚਣ ਨਾਲ ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਮਧੁਸੂਦਨ (ਵਿਸ਼ਣੁ) ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਪੁਸ਼ਕਰ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਤੱਕ ਸਿਆਮ ਅਤੇ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਵਾਸ ਕਰੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਯਜਨਾਂ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਸਉ ਸਾਲ ਤੱਕ ਅਗਨਿਹੋਤ੍ਰ ਕਰੇ ਜਾਂ ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਇਕ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨਾ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਵਾਸ ਕਰੇ, ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਪੁਸ਼ਕਰ ਜਾਣਾ, ਉੱਥੇ ਤਪ ਕਰਨਾ, ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਵਾਸ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਸ਼ਕਰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਤਿੰਨ ਚਮਕਦੇ ਚੋਟੀਾਂ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਕੁੰਡ ਹਨ, ਜੋ ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੇ ਮੂਲ ਤੀਰਥ ਹਨ, ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਣ ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ। ਜੇ ਕੋਈ ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਤੱਕ ਨਿਯਮਤ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਨਿਯਮਤ ਭੋਜਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਯਜਨਾਂ ਦਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਜਦ ਤੀਰਥ ਦੀ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕਰ ਲਓ, ਤਾਂ ਜੰਬੂ ਪਥ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰੋ। ਉਥੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਆਦਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਰਹਿ ਕੇ ਆਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੁ ਲੋਕ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪੰਜ ਰਾਤਾਂ ਰਹਿ ਕੇ, ਛੇਵੇਂ ਦਿਨ ਦਾ ਨਿਯਮ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕੋਈ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਸਿੱਧੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਜੰਬੂ ਪਥ ਤੋਂ ਦੂਲਿਕਾ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਜਾਓ, ਉੱਥੇ ਵੀ ਕੋਈ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਅਗਸਤਿਆ ਆਸ਼ਰਮ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਅਗਨਿਸ਼ਟੋਮ ਯਜਨ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਸਿਰਫ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਜਾਂ ਫਲਾਂ 'ਤੇ ਜੀਵਨ ਕਰਕੇ, ਉੱਤਮ ਜਵਾਨੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਨਿਆ ਆਸ਼ਰਮ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਜੋ ਧਰਮਕ ਜੰਗਲ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਕਿਵੇਂ ਵੀ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਲੈ, ਪਾਪ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਯਜਨ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕਰਕੇ, ਯਯਾਤੀ ਦੀ ਉਤਰਾਈ ਵੱਲ ਜਾਓ, ਉੱਥੇ ਆਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਸਿਆਮ ਨਾਲ ਮਹਾਕਾਲ ਤੀਰਥ ਜਾਓ। ਕੋਟਿਤੀਰਥ ਦੇ ਜਲ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ, ਆਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਜਿਤਨਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਉਮਾਪਤੀ ਦੇ ਤੀਰਥ, ਜਿਸਨੂੰ ਭਦਰਵਟਾ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ, ਈਸ਼ਾਨ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਵਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਗਣਪਤਿ ਦਾ ਦਰਜਾ, ਵਡਿਆਈ ਅਤੇ ਧਨ-ਸਮਪੱਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਨਰਮਦਾ ਨਦੀ, ਜੋ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਦੇ ਕੇ, ਅਗਨਿਸ਼ਟੋਮ ਯਜਨ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਉੱਤੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਨਾਰਦ! ਨਰਮਦਾ ਦਾ ਉੱਚਤਮ ਤੀਰਥ, ਜੋ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਦਿਲੀਪ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਸੀ। ਮੈਂ ਹੋਰ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਨਰਮਦਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸੋ।" ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਨਰਮਦਾ ਸਭ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਹੈ, ਪਾਪਾਂ ਦੀ ਨਾਸ਼ਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਤਾਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਵਸੀਸ਼ਠ ਤੋਂ ਮੈਂ ਇਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣੀ ਹੈ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਗੰਗਾ ਕਨਖਲ ਵਿੱਚ, ਸਰਸਵਤੀ ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਨਰਮਦਾ ਤਾਂ ਪਿੰਡ ਜਾਂ ਜੰਗਲ, ਹਰ ਥਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ। ਸਰਸਵਤੀ ਦਾ ਜਲ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ, ਯਮੁਨਾ ਦਾ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ, ਗੰਗਾ ਦਾ ਤੁਰੰਤ, ਪਰ ਨਰਮਦਾ ਦਾ ਜਲ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਦੇਖਣ ਨਾਲ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਕਲਿੰਗ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਅਮਰਕੰਟਕ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ, ਨਰਮਦਾ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਆਨੰਦਮਈ ਅਤੇ ਆਕਰਸ਼ਕ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਦੇਵਤੇ, ਦੈਤ, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਤਪਸਵੀ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਤਪ ਕਰਕੇ ਸਰਵੋਤਮ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇੱਥੇ, ਨਿਯਮ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਸੰਯਮ ਅਤੇ ਇਕ ਰਾਤ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਸੌ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਤਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।