ਸੁਣੋ, ਦੋਵੇਂ ਜਨਮਾਂ ਵਾਲੇ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ! ਸ਼ਰਦ ਦੀਪ ਵਿਚ, ਕੇਂਦਰ 'ਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਹ ਦਾ ਡੰਡਾ ਵਡਾ ਆਦਰਯੋਗ ਹੈ। ਇੰਝ ਹੀ, ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਦੀਪ ਵਿਚ ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਰੁੱਖ ਦੀ ਵੀ ਵੱਡੀ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕ੍ਰੌਂਚ ਦੀਪ ਵਿਚ ਮਹਾਨ ਕ੍ਰੌਂਚ ਪਹਾੜ, ਜੋ ਰਤਨਾਂ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਹੈ, ਸਦਾ ਹੀ ਚਾਰੇ ਵਰਣਾਂ ਵਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਗੋਮੰਤ ਪਹਾੜ, ਜੋ ਵਡਾ ਤੇ ਸਾਰੇ ਧਾਤੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਉਥੇ ਕਮਲ-ਨੈਨੀ, ਮਹਾਨ ਭਗਵਾਨ ਵਾਸਦੇਵ ਸਦਾ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਨਾਰਾਇਣ ਹਰੀ, ਮੋਖ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਸਦਾ ਸੰਗਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕੁਸ਼ਾ ਦੀਪ ਵਿਚ, ਪਹਾੜ ਲਾਲ ਮੂੰਗਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਥੇ ਦੂਜਾ ਪਹਾੜ ਸੁਨਾਮਾ ਹੈ, ਜੋ ਜਿੱਤਣਾ ਔਖਾ ਹੈ। ਤੀਜਾ ਪਹਾੜ ਕੁਮੁਦ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਨਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਚੌਥਾ ਪੁਸ਼ਪਵਾਨ, ਪੰਜਵਾਂ ਕੁਸ਼ੇਸ਼ਯ ਅਤੇ ਛੇਵਾਂ ਹਰਿਗਿਰੀ ਹੈ—ਇਹ ਛੇਹ ਪਹਾੜ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਹਿਲਾ ਖੇਤਰ ਆਉਧਿਭਿਦਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਰੇਣੁਮੰਡਲ। ਤੀਜਾ ਖੇਤਰ ਸੁਰਥਾ, ਚੌਥਾ ਲੰਬਨਾ, ਪੰਜਵਾਂ ਧ੍ਰਿਤਿਮਤ, ਛੇਵਾਂ ਪ੍ਰਭਾਕਰ ਅਤੇ ਸੱਤਵਾਂ ਖੇਤਰ ਕਾਪਿਲਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੱਤ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਮੌਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਉਥੇ ਨਾ ਕੋਈ ਚੋਰ ਹੈ, ਨਾ ਵਿਦੇਸ਼ੀ; ਸਭ ਲੋਕ ਸੁੰਦਰ, ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਉੱਚੇ ਚਰਿੱਤਰ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਹੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ਬਾਰੇ ਵੀ, ਜਿਵੇਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ, ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਕ੍ਰੌਂਚ ਦੀਪ ਵਿਚ ਵੱਡਾ ਕ੍ਰੌਂਚ ਪਹਾੜ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਾਮਨਕ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜੋ ਹਨੇਰਾ ਫੈਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਹਨੇਰੇ ਤੋਂ ਪਰੇ ਮੈਨਾਕਾ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਫਿਰ ਗੋਵਿੰਦ ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਫਿਰ ਪੁੰਡਰੀਕ ਪਹਾੜ। ਪੁੰਡਰੀਕ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਦੁੰਦੁਭਿਸ੍ਵਨ ਪਹਾੜ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਦੋਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਵੀ ਦੋਹਾਂ ਵਾਰ ਵੱਡੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਹਨ: ਕ੍ਰੌਂਚ ਦਾ ਖੇਤਰ ਕੁਸ਼ਲ, ਵਾਮਨਕ ਦਾ ਮਨੋਨੁਗਾ, ਉਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਉਸ਼ਣਾ ਖੇਤਰ, ਫਿਰ ਪ੍ਰਵਰਕਾ, ਫਿਰ ਹਨੇਰਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਧਰਤੀ ਹੈ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਦੁੰਦੁਭੀ ਡੰਗ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲਾ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਸਿੱਧਾਂ ਤੇ ਚਾਰਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਯੋਜਨਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰ, ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ ਪੁਸ਼ਕਰ ਨਾਮ ਦਾ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜੋ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਥੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਭਗਵਾਨ ਖੁਦ ਸਦਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਨ-ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਵਾਣੀਆਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਤੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੇ ਰਤਨ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਦਵੀਪਾਂ ਵਿਚ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ, ਸੱਚਾਈ ਅਤੇ ਸਯਮ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਆਯੁ ਦੋਹਾਂ ਵਾਰ, ਫਿਰ ਦੁਬਾਰਾ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਲੋਕ ਉੱਚੀ ਜਾਤ ਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਉਹ ਧਰਤੀਆਂ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਇਕੋ ਧਰਮ ਹੈ। ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਭਗਵਾਨ ਖੁਦ ਦੰਡ ਧਾਰਕ ਹਨ। ਵਧੀਆ ਰਿਸ਼ੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਵੀਪਾਂ ਦੀ ਸਦਾ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਹੀ ਰਾਜਾ ਹਨ, ਉਹ ਹੀ ਸ਼ਿਵ ਹਨ, ਉਹ ਹੀ ਪਿਤਾ ਤੇ ਵੱਡੇ ਪਿਤਾ ਹਨ। ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਕੇ, ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਖਾਣਾ ਆਪ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਦੇ ਲੋਕ ਸਦਾ ਉਸ ਭੋਜਨ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤਿਆਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਧਾਰ-ਭੂਮੀ ਹੈ। ਉਹ ਚਉਕੋਣ ਅਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਗੋਲ ਹੈ। ਉਥੇ ਚਾਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਵਲੋਂ ਆਦਰਯੋਗ ਹਨ। ਉਥੇ ਦੇ ਲੋਕ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਹਾਥੀਆਂ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਏਰਾਵਤ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੰਦ ਟੁੱਟੇ ਅਤੇ ਚਿਹਰੇ ਵਧੀਆ ਹਨ। ਉਸ ਪਹਾੜ ਦੀ ਮਾਪ ਕਰਨੀ ਮੇਰੇ ਵੱਸ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ—ਉਹ ਅਸਲ ਵਿਚ ਅਪਾਰ ਹੈ, ਪਾਸੇ, ਉੱਤੇ ਤੇ ਹੇਠਾਂ ਤੱਕ ਖਿੱਚਿਆ ਹੋਇਆ। ਉਥੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਹਵਾਵਾਂ ਵੱਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਮਹਾਨ, ਚਮਕਦਾਰ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਹਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ, ਉਹ ਵਾਰ ਵਾਰ ਸੋ ਹਵਾਵਾਂ ਸੌਂ ਵਾਰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਹਵਾਵਾਂ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੇ ਨੱਕ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਉਥੇ ਲੋਕ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ, ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਆਪਣੇ ਰੂਪਾਂ ਸਮੇਤ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਮਾਪ, ਜੋ ਪੁੰਨ ਦਿੰਦੀ ਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਸੁਣੀ, ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਸੁਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਉਮਰ, ਤਾਕਤ, ਯਸ਼ ਅਤੇ ਚਮਕ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਇਸ ਕਥਾ ਨੂੰ ਤਿਉਹਾਰ ਦੇ ਦਿਨ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਰ ਅਤੇ ਪੂਰਵਜ ਉਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ! ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲੋਂ ਧਰਤੀ ਦੀ ਮਾਪ, ਆਕਾਰ, ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀਣ ਬਾਰੇ ਸੁਣ ਲਿਆ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕਈ ਤੀਰਥ ਹਨ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਸਾਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਫਲ ਸਮੇਤ ਦੱਸੋ। ਹੇ ਗਿਆਨੀ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲੋਂ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ।" ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਤੁਸੀਂ ਵੱਡੀ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਪੁੰਨ ਵਾਲੀ ਕਥਾ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਸਮਝ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਿਵੇਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ, ਦੱਸਾਂਗਾ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਦਿਵ੍ਯ ਰਿਸ਼ੀ ਨਾਰਦ ਅਤੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਵਿਚ ਹੋਈ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਗੱਲਬਾਤ ਸੁਣੋ।