ਲੂਣ ਵਾਲਾ ਸਮੁੰਦਰ, ਜਿਸ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਦੂਜੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਦੋ ਗੁਣਾ ਹੈ, ਅਨੇਕਾਂ ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਅਮੂਲਕ ਰਤਨਾਂ ਤੇ ਮੋਤੀ, ਮੂੰਗਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਾਤਾਂ ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ, ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਗੋਲ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਚਾਰਣ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸ਼ਾਕਦਵੀਪ ਦੀ ਸੱਚੀ ਬਿਆਨਾਵਲੀ ਦੱਸਣ ਲੱਗਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਲੋਕੋ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਇਹ ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਤੋਂ ਦੋ ਗੁਣਾ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਚੌੜਾਈ ਵੀ ਬਹੁਤ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਵੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਹੀ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਇਹ ਕਸ਼ੀਰੋਦ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਪਵਿੱਤਰ ਭੂਮੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਲੋਕ ਮੌਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਕਦੇ ਭੁੱਖਮਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਦੇ ਗੁਣ ਹਨ। ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਇਹ ਸ਼ਾਕਦਵੀਪ ਦੀ ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੈ; ਹੋਰ ਕੀ ਦੱਸਾਂ? ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਧਰਮਵਾਨ, ਤੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਕਦਵੀਪ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ, ਹੁਣ ਸਾਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ, ਸੱਚ-ਸੱਚ ਦੱਸ।" ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜਿਵੇਂ ਦੱਸਿਆ, ਇੱਥੇ ਸੱਤ ਅਣਮੋਲ ਪਹਾੜ ਹਨ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ, ਖਾਨਾਂ ਅਤੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਵੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿਆਂਗਾ। ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਪੁੱਛਦੇ ਹੋ, ਸੁਣੋ: ਪਹਿਲਾ ਪਹਾੜ ਮੇਰੂ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।" "ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮਲਯਾ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜਿੱਥੋਂ ਬੱਦਲ ਉਠਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਉਥੇ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਜਲਧਾਰਾ ਨਾਂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜਿੱਥੋਂ ਇੰਦਰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਜਲ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਹੀ, ਹੇ ਵਿਦਵਾਨੋ, ਮੀਂਹ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਵਰਖਾ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉੱਚਾ ਰੈਵਤਕਾ ਪਹਾੜ ਸਦਾ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਰੇਵਤੀ ਨਕਸ਼ਤਰ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਸ਼ਾਮਾ ਨਾਂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਪਹਾੜ ਹੈ।" "ਇਹ ਨਵੇਂ ਬੱਦਲਾਂ ਵਰਗਾ ਨੀਲਾ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਉੱਚਾ ਤੇ ਰੌਣਕਦਾਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਇਥੋਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੰਗਤ ਵੀ ਗੂੜ੍ਹੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਮਨੋਂ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।" ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਸੂਤ, ਤੇਰੀ ਗੱਲਾਂ ਤੋਂ ਸਾਡੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੰਦੇਹ ਆਇਆ ਕਿ ਇਥੋਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰੰਗ ਕਿਵੇਂ ਗੂੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ?" ਸੂਤ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਸਾਰੇ ਦੀਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਛੀਆਂ ਚਿੱਟੇ ਤੇ ਕਾਲੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਵੀ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਕਾਲਾ ਰੰਗ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਇਸ ਪਹਾੜ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ਾਮਗਿਰੀ ਪਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਦੁਰਗਸ਼ੈਲ ਨਾਂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਪਹਾੜ ਹੈ।" "ਇਸਨੂੰ ਕੇਸਰੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮਾਨਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਜਿੱਥੋਂ ਹਵਾ ਚੱਲਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਯੋਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਗੁਣਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਪਾਸੇ-ਪਾਸੇ ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਹਨ।" "ਵਿਦਵਾਨ ਲੋਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮਹਾਮੇਰੂ, ਮਹਾਕਾਸ਼, ਜਲਧਾ ਅਤੇ ਕੁਮੁਦੋੱਤਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਲਧਾਰਾ ਨੂੰ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ਼ਨਾ ਅਤੇ ਸੁਕੁਮਾਰਾ ਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ; ਰੇਵਤਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਕੌਮਾਰਾ ਹਨ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮਾ ਦੇ ਮਣਿਕਾਂਚਨ।" "ਕੇਸਰਸਿਆ ਦੀਪ ਤੋਂ ਮੌਦਕੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਪੂਮਾਨ ਨਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਦੀਪ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਪਾਸੇ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਇਸ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਤੇ ਚੌੜਾਈ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਦਾ ਹੀ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸ਼ਾਕਾ ਨਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਰੁੱਖ ਖੜਾ ਹੈ; ਇਥੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।" "ਇਥੇ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਸਿੱਧ, ਚਾਰਣ ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਥੋਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਧਰਮਾਤਮਾ ਹਨ, ਚਾਰੋਂ ਵਰਣ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਕਰਤਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਕੋਈ ਵੈਰੀ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਚੋਰ ਨਹੀਂ।" "ਇਥੇ ਲੋਕ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਵਾਲੇ, ਮਹਾਨ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ, ਬੁਢਾਪੇ ਤੇ ਮੌਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਮੀਂਹ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਦਰਿਆਵਾਂ ਵਾਂਗ ਫਲਦੇ-ਫੂਲਦੇ ਹਨ। ਇਥੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀਆਂ ਦਰਿਆਵਾਂ ਹਨ, ਗੰਗਾ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਸੁਕੁਮਾਰੀ, ਕੁਮਾਰੀ, ਸੀਤਾ ਤੇ ਸੀਤੋਦਕਾ ਵੀ ਇੱਥੇ ਹਨ।" "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਇੱਥੇ ਮਹਾਨਦੀ, ਮਣਿਜਲਾ ਅਤੇ ਇਕਸ਼ੁਵਰਧਨਿਕਾ ਦਰਿਆ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਇਥੋਂ ਅਨੇਕਾਂ ਪਵਿੱਤਰ, ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀਆਂ ਦਰਿਆਵਾਂ ਵਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਇੰਦਰ ਇੱਥੇ ਮੀਂਹ ਵਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਯਾਦ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਗਿਣਨਾ ਵੀ ਅਸੰਭਵ ਹੈ, ਉਹ ਬੇਅੰਤ ਹਨ।" "ਫਿਰ ਇੱਥੇ ਚਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਹਨ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ: ਮ੍ਰਿਗ, ਮਸ਼ਕ, ਮਨਸ, ਅਤੇ ਮੱਲਕ। ਮ੍ਰਿਗਾਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਕਰਤਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ; ਮਸ਼ਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕਸ਼ਤਰੀ ਧਰਮ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮਨਸਾ ਬਹੁਤ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਵੈਸ਼ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਜੀਵਨ ਗੁਜਾਰਦੇ, ਸਭ ਸੁਖ-ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਵਾਲੇ, ਬਹਾਦਰ ਅਤੇ ਧਰਮ-ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਮੱਲਕ ਸਦਾ ਸ਼ੂਦਰ ਹਨ, ਚੰਗੇ ਆਚਰਨ ਵਾਲੇ; ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਰਾਜਾ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ।" "ਉਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਧਰਮ ਜਾਣ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਕਰਤਵਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੀਪ ਬਾਰੇ ਇਹੀ ਕੁਝ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।" "ਮਹਾਨ ਸ਼ਾਕਾ ਦੀਪ ਬਾਰੇ ਵੀ ਇਤਨਾ ਹੀ ਸੁਣੋ।" ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਅਗਲੇ ਚਰਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਉੱਤਰੀ ਦਵੀਪਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਕਥਾਵਾਂ ਸੁਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਜਿਵੇਂ ਉਥੇ ਧਨਵਾਨ ਲੋਕ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਸੁਣੋ।" "ਉਥੇ ਘੀ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਹੈ, ਇਕ ਹੋਰ ਦਹੀਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਫਿਰ ਸੁਰੋਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਤੇ ਫਿਰ ਦੂਧ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ।" "ਇਹ ਸਾਰੇ ਦਵੀਪ, ਹੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ, ਪਹਿਲੇ ਨਾਲੋਂ ਦੋ-ਦੋ ਗੁਣਾ ਵੱਡੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਪਹਾੜ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਹਨ।" "ਮੱਧਲੇ ਦਵੀਪ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਦਾ ਮਹਾਨ ਪਹਾੜ ਹੈ; ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਇੱਕ ਕਾਲਾ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਨਾਰਾਇਣ ਦਾ ਸਾਥੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਉਥੇ, ਕੇਸ਼ਵ ਜੀ ਆਪ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਉਥੇ ਹੀ ਉਹ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਖ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।