ਮਹਾਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਪਾਰਵਤੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਦੇਵੀ, ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਐਸੇ ਵਰਤ ਦੀ ਕਥਾ ਦੱਸਾਂਗਾ ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਿਰਲਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਵਰਗੇ ਭਾਰੀ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵਰਤ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਚਮਕਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪ੍ਰਗਟਤਾ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ, ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਉਪਜਿਆ। ਚਾਹੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾਸੀ ਤਿਥੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮਹੀਨਾ, ਇਹ ਵਰਤ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪুণ੍ਯ ਦਿੰਦੈ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਨਾਮ ਜਪਣ ਨਾਲ ਹੀ ਸਦਾ ਲਈ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਆਤਮਾ, ਸਭ ਕੁਝ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਆਤਮਾ, ਹਰ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ, ਸਭ ਦਾ ਸੁਖਦਾਤਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਨਰਸਿੰਹ ਨੇ ਹੀ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ, ਬਾਰ੍ਹੇ ਸੂਰਜਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਉੱਤੇ ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਤੁਸੀਂ ਬੇਅੰਤ ਅਵਤਾਰਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਦੱਸੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਉੱਚਾ ਨਿਵਾਸ, ਨਰਸਿੰਹ ਲੋਕ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸਿਰਫ਼ ਸਮਝਣ ਨਾਲ ਹੀ ਸੁਖੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।" ਮਹਾਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਜਦੋਂ ਨਰਸਿੰਹ ਨੇ ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੂ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਦੇਵ-ਦੇਵਤਾ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗੋਦ ਵਿਚ ਬਿਠਾ ਕੇ ਬੋਲਿਆ।" ਉਥੇ ਪ੍ਰਹਲਾਦ, ਜੋ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਸੰਘਾਰ ਕਰਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਨਰਸਿੰਹ ਦੇ ਚਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, "ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਨਰਸਿੰਹ, ਅਦਭੁਤ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਭਗਤ ਹਾਂ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੱਚ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ।" "ਪ੍ਰਭੂ, ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਤੁਹਾਡੀ ਭਗਤੀ ਕਿਵੇਂ ਜਾਗੀ? ਦੱਸੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪਿਆਰਾ ਬਣਿਆ, ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਣ ਕੀ ਹੈ?" ਨਰਸਿੰਹ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਮਹਾਨ ਗਿਆਨੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ। ਭਗਤੀ ਦਾ ਕਾਰਣ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਦਾ ਭੇਦ ਸੁਣ। ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ, ਤੂੰ ਕਿਸੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਘਰ ਨਹੀਂ ਜੰਮਿਆ ਸੀ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਵਿਦਿਆ ਪੜ੍ਹੀ। ਤੇਰਾ ਨਾਮ ਵਾਸੁਦੇਵ ਸੀ, ਜੋ ਇੱਕ ਵੈਸ਼ਿਆ ਦੇ ਘਰ ਜੰਮਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਭੋਗ-ਵਿਲਾਸੀ ਸੀ। ਉਸ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਕੋਈ ਭਲਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਮਧੁ ਅਤੇ ਘੀ ਖਾ ਕੇ, ਵੈਸ਼ਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਦੀ ਤਾਂਘ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਮੇਰੇ ਵਰਤ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਭਗਤੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼।" ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ—ਮੈਂ ਕਿਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਕਿਹੜਾ ਵਰਤ ਸੀ? ਮੈਂ ਵੈਸ਼ਿਆ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇਹ ਵਰਤ ਕਰ ਲਿਆ, ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸੋ।" ਨਰਸਿੰਹ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਇਹ ਉੱਚਾ ਵਰਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਮੇਰੇ ਵਰਤ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਸਭ ਚਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੋਈ। ਇਹ ਵਰਤ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਭੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਨਾਸ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹ ਉੱਤਮ ਵਰਤ ਹੋਰ ਪੁਰਾਣੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਵਰਤ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੁਖ ਤੇਰੇ ਲਈ ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਿਯ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਸੁਖ ਭੋਗ ਕੇ, ਸਭ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਪ੍ਰਹਲਾਦ, ਤੂੰ ਵੀ ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾ। ਕਰਤਵ੍ਯ ਲਈ ਤੇਰਾ ਜਨਮ ਮੇਰੇ ਅੰਗ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੋਇਆ।" "ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਇਹ ਵਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਫਿਰ ਕਦੇ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ, ਚਾਹੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਯੁਗ ਵੀ ਲੰਘ ਜਾਣ। ਗਰੀਬ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਭੀ ਕੁਬੇਰ ਵਰਗੀ ਦੌਲਤ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਭੋਗ ਚਾਹੀਦਾ, ਉਹ ਭੋਗ ਪਾਉਂਦਾ; ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਾਜ ਚਾਹੀਦਾ, ਉਹ ਰਾਜ ਮਿਲਦਾ; ਜਿਸ ਨੂੰ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਚਾਹੀਦੀ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਵਰਗੀ ਉਮਰ ਪਾਉਂਦਾ। ਇਹ ਵਰਤ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵਿਧਵਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦਾ, ਪੁੱਤਰ, ਭਾਗ, ਦੌਲਤ, ਅਨਾਜ ਅਤੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਔਰਤਾਂ ਹੋਣ ਜਾਂ ਮਰਦ, ਜਿਹੜੇ ਇਹ ਉੱਚਾ ਵਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਖ, ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।" "ਹੇ ਪ੍ਰਿਯ, ਲੰਬੀ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ? ਮੈਂ ਆਪ ਵੀ ਇਸ ਵਰਤ ਦੇ ਫਲ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਸ਼ੰਕਰ।" ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੇ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਇਹ ਉੱਚਾ ਵਰਤ ਸੁਣ ਲਿਆ। ਮੇਰੀ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਭਗਤੀ ਹੀ ਇਹ ਜਾਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦਾ ਕਾਰਣ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਸ ਵਰਤ ਦੀ ਉੱਚੀ ਵਿਧੀ ਕੀ ਹੈ—ਕਿਹੜੇ ਮਹੀਨੇ, ਕਿਹੜੀ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਇਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?" "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ ਕਿ ਕਿਹੜੀ ਰੀਤ ਨਾਲ ਇਹ ਵਰਤ ਪੂਰਾ ਫਲ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ।" ਨਰਸਿੰਹ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਪ੍ਰਹਲਾਦ, ਮੇਰੇ ਲਾਲ, ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ। ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ। ਇਹ ਵਰਤ ਵੈਸਾਖ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸੁਦੀ ਚੌਦਸ ਨੂੰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।" "ਹੁਣ, ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣ, ਜੋ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਸੁਖ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਪੱਛਮ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਇਕ ਹੋਰ ਕਾਰਣ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਮੋੜ ਵਾਲਾ ਤੀਰਥ ਉਪਜਿਆ; ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।" "ਉਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ, ਹਰਿਤਾ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਲੀਲਾਵਤੀ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਚਰਿੱਤਰਵਾਨ ਤੇ ਪਤੀਵ੍ਰਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ।" "ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਤਕ ਮਹਾਨ ਤਪ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਇਕਵੀਹ ਯੁਗ ਬੀਤ ਗਏ। ਆਖਰਕਾਰ, ਉਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੇਰੀ ਦਿਵ੍ਯ ਪ੍ਰਤੀਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।" "ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਚਾਹੋ, ਮੰਗੋ, ਮੈਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਬਖ਼ਸ਼ਾਂਗਾ।' ਜੋ ਕੁਝ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੰਗਿਆ, ਮੈਂ ਉਹੀ ਵਰਦਾਨ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।" "ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਸਾਡੇ ਘਰ ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇ,' ਤਾਂ ਮੈਂ ਕਿਹਾ, 'ਮੈਂ ਹੀ ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਹਾਂ, ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।'" "ਮੈਂ ਆਪ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਹਾਂ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਆਤਮਾ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਪਾਰ ਕਰ ਗਿਆ। ਪਰ ਮੈਂ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਵਸ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਸਦਾ-ਅਬਿਨਾਸ਼ੀ ਹਾਂ।" "ਹਰਿਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਖਿਆ, ਐਵੇਂ ਹੀ ਹੋਵੇ।' ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਮੈਂ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਖਾਤਰ ਉਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।" "ਜੋ ਭੀ ਇੱਥੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਭਗਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਦਰਸ਼ਨ ਮੰਗਦੇ ਹਨ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।" "ਇਸ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਵਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।" "ਜੋ ਕੋਈ ਮੇਰੇ ਬਾਲ ਰੂਪ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪ ਨਾਰਾਇਣ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।