ਚਾਵਣ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਕਥਾ, ਗੁਰੂ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਵੇਣ ਦੇ ਵਰਤਾਂਤ ਵਿੱਚ, ਕਾਮੋਦਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਪੂਰੀ ਹੋਈ। ਹੁਣ ਅਗਲੇ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ, ਕਪਿੰਜਲ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਕੁੰਜਲ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਪਿਤਾ ਜੀ, ਉਹ ਕਿਹੜਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਹਾਸੀ ਤੋਂ ਐਸੇ ਸੁਗੰਧਤ, ਅਦਭੁਤ ਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਫੁੱਲ ਉਪਜਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਦੇਵਤੇਆਂ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਿਰਲੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ? ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਉਹਨਾਂ ਫੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ? ਜਦੋਂ ਇਹ ਹਾਸੀ-ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" ਕਪਿੰਜਲ ਨੇ ਅੱਗੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਉਹ ਫੁੱਲ ਦਾ ਕੀ ਗੁਣ ਹੈ? ਕਾਮੋਦਾ ਕੌਣ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਕਿਸ ਦੀ ਧੀ ਹੈ? ਉਸ ਦੀ ਹਾਸੀ ਤੋਂ ਕਿਹੜੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਫੁੱਲ ਉਪਜਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸੋ।" ਕੁੰਜਲ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਅਸੁਰ, ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਕਰਕੇ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਖੀਰ-ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਮਥਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਇਸ ਮਥਣ ਤੋਂ, ਚਾਰ ਨਿਗਰਾਨੀਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਕਨਿਆਵਾਂ ਜਨਮੀਆਂ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਰੁਣ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ, ਫਿਰ ਸੋਮ ਨੇ ਵੀ। ਫਿਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਭਰੇ ਘੜੇ ਨੂੰ ਵਿਖਾਇਆ ਗਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਚਾਰ ਕਨਿਆਵਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਲਕਸ਼ਮੀ ਸੀ, ਦੂਜੀ ਵਰੁਣੀ, ਤੀਜੀ ਜੋ ਜੇਸ਼ਠਾ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ, ਤੇ ਚੌਥੀ ਕਾਮੋਦਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਗਈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੇ ਉੱਤਮ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਜਨਮੀ, ਉਹ ਜੇਸ਼ਠਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਵਰੁਣੀ, ਖੀਰ ਦੇ ਫੇਨ ਤੋਂ, ਮਦਿਰਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ। ਕਾਮੋਦਾ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਤੋਂ ਜਨਮੀ। ਸੋਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਵੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਸੋਮ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ, ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਦੇ ਪਿਆਰੇ, ਉਥੇ ਆਏ। ਵਰੁਣੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਮੌਤ ਤੇ ਰੋਗ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਬਣੀ। ਜੇਸ਼ਠਾ, ਪੁੰਨ ਦਿੰਦੀਆਂ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ। ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਹੀ ਕਾਮੋਦਾ ਨਾਮ ਦੀ ਦੇਵੀ ਜਨਮੀ, ਜੋ ਪੁੰਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਜੀ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ, ਉਹ ਇਕ ਪੌਦੇ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਵੇਗੀ। ਉਹ ਸਦਾ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰੇਗੀ, ਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤੁਲਸੀ ਬਣ ਜਾਵੇਗੀ। ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਜੀ ਉਸ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਰਹਿਣਗੇ। ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਤੁਲਸੀ ਦਾ ਇਕ ਪੱਤਾ ਵੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸੋਚਦੇ ਹਨ, 'ਇਸ ਉਪਕਾਰ ਦਾ ਮੈਂ ਕੀ ਬਦਲਾ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?' ਇਉਂ ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਾਮੋਦਾ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਜਨਮੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੇਵੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਹੱਸਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਮੁਖ ਤੋਂ ਸੁਗੰਧਤ, ਮਿਤਰਵਾਨ, ਕਦੇ ਨਾ ਮੁਰਝਾਣ ਵਾਲੇ, ਸੋਹਣੇ ਫੁੱਲ ਝੜਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਭਗਤ ਇਨ੍ਹਾਂ ਫੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਸ਼ੰਕਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜਾਂ ਮਾਧਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਦੇਵਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਜੋ ਮੰਗੇ, ਉਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੇਵੀ ਕਿਸੇ ਦੁੱਖ ਕਰਕੇ ਰੋ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਹੰਝੂਆਂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲ ਝੜਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਫੁੱਲ ਵੀ ਮਹਾਨ ਤੇ ਪਿਆਰੇ ਹਨ, ਪਰ ਜੇ ਉਹ ਸੁਗੰਧ ਨਾ ਰੱਖਣ, ਤੇ ਕੋਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਤੇ ਕਲੇਸ਼ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਕੋਈ ਬੁਰਾ ਮਨ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਦੁੱਖ ਹੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਾਮੋਦਾ ਦੀ ਉੱਤਮ ਕਥਾ ਸੁਣਾਈ। ਫਿਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਜਦੋਂ ਦੁਸ਼ਟ ਵਿਕ੍ਰਮ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਤੇ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਦੇਖੀ, ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗੇ ਕਿ ਹੁਣ ਕੀ ਕਰੀਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਉਸ ਪਾਪੀ ਨੂੰ ਭਟਕਾ ਸਕਣ। ਨਾਰਦ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਉਚੇਤ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ ਦੈਤ੍ਯ ਕਾਮੋਦਾ ਵੱਲ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਆਏ ਤੇ ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ ਦੈਤ੍ਯਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। "ਤੂੰ ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਦੈਤ੍ਯ ਰਾਜਾ, ਇੰਨੀ ਜਲਦੀ ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ? ਕਿਸ ਲਈ, ਕਿਸ ਦੇ ਕਹਿਣ ਤੇ, ਕਿਹੜੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਤੂੰ ਹੁਣ ਚਲਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈਂ?" ਦੈਤ੍ਯ ਨੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਦੋਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੈਂ ਕਾਮੋਦਾ ਦੇ ਫੁੱਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।" ਨਾਰਦ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੈਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਕਿਉਂ ਪਈ?" ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਾਰਨ ਦੱਸਿਆ। "ਨੰਦਨ ਵਨ ਦੇ ਇਕ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਇਕ ਸੋਹਣੀ ਮੂੰਹ ਵਾਲੀ ਸਤ੍ਰੀ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਵਾਸਨਾ ਜਾਗ ਉਠੀ। ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਕਾਮੋਦਾ ਦੇ ਸੱਤ ਕਰੋੜ ਫੁੱਲ ਲਿਆ ਕੇ, ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ।' ਫਿਰ, ਮੈਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ ਬਣ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਕਾਮੋਦਾ ਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।" "ਮੈਂ ਉਸ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਹਾਸੇ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਮੁੜ ਹਸਾਵਾਂਗਾ। ਜਦ ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਹੱਸੇਗੀ, ਉਸ ਦੀ ਹਾਸੀ, ਕਾਂਪਦੀ ਤੇ ਟੁੱਟੀ ਹੋਈ, ਮੇਰਾ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਕਰੇਗੀ। ਉਸ ਹਾਸੀ ਤੋਂ, ਦਿਵ੍ਯ ਫੁੱਲ ਝੜਣਗੇ। ਉਹ ਫੁੱਲ ਮੈਂ ਓਮਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਕਰਾਂਗਾ। ਇਸ ਪੂਜਾ ਨਾਲ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟਾ ਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣਗੇ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਮਨਚਾਹਾ ਫਲ ਦੇਣਗੇ।" ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਦੈਤ੍ਯ, ਤੂੰ ਕਾਮੋਦਾ ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਮ ਸ਼ਹਿਰ ਨਾ ਜਾ। ਉੱਥੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਜੀ ਹਨ, ਜੋ ਸਦਾ ਦੈਤ੍ਯਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਹਨ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ ਕਿ ਕਾਮੋਦਾ ਦੇ ਫੁੱਲ ਤੇਰੇ ਹੱਥ ਕਿਵੇਂ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਫੁੱਲ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਗੰਗਾ ਦੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਆ ਪੈਣਗੇ। ਉਹ ਆਕਾਸ਼ੀ ਜਲਾਂ ਰਾਹੀਂ ਜਲਦੀ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਜਾਣਗੇ।