ਹੂੰਡਾ ਦੈਤ, ਹਥ ਵਿੱਚ ਤਲਵਾਰ ਤੇ ਢਾਲ ਲੈ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਉੱਤੇ ਤੂਫਾਨ ਵਾਂਗ ਚੜ੍ਹ ਦੌੜਿਆ। ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਆਇਆ, ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਤਲਵਾਰ ਕੱਟ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਰ ਰਾਜੇ ਨੇ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਰੇਜ਼ਾ-ਨੁਮਾ ਤੀਰ ਚਲਾਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਢਾਲ ਵੀ ਕੱਟ ਦਿੱਤੀ। ਹੁਣ ਉਹ ਪਾਪੀ ਦੈਤ ਹੂੰਡਾ ਚੌਕਸ ਹੋ ਕੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਵੇਖਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਹ ਫੁਰਤੀ ਨਾਲ ਗਦਾ ਚੁੱਕੀ ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਹਲਕਾ-ਫੁਲਕਾ ਹੋ ਕੇ ਰਾਜੇ ਵੱਲ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੀ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਗਦਾ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਬਲ ਨਾਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਸ਼ੌਰਯ ਨਾਲ, ਰਾਜੇ ਨੇ ਦਸ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਰੇਜ਼ਾ-ਨੁਮਾ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਆਸਮਾਨ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਉਸ ਗਦੇ ਨੂੰ ਵੱਜਾ ਕੇ ਥੱਲੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਦੈਤ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਗਦਾ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਦਸ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟ ਗਈ ਹੈ, ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਗੁਰਜ਼ ਚੁੱਕ ਕੇ ਰਾਜੇ ਵੱਲ ਵਧਿਆ। ਪਰ ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤੇਜ਼ ਧਾਰ ਵਾਲੀ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ, ਦੈਤ ਦੀ ਬਾਂਹ ਇੱਕ ਵਾਰ ਹੀ ਵੱਜ ਕੇ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤੀ—ਉਸ ਬਾਂਹ ਉੱਤੇ ਅਜੇ ਵੀ ਬਾਂਹਬੰਦ ਤੇ ਕੰਗਣ ਪਏ ਹੋਏ ਸਨ—ਤੇ ਗੁਰਜ਼ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਫਿਰ ਹੂੰਡਾ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਗੱਜ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਖੂਨ ਨਾਲ ਲਿਪਟਿਆ ਹੋਇਆ, ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਭਟਕਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਹੂੰਡਾ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਕ੍ਰੋਧ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਨਿਗਲਣ ਵਾਂਗ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਰੁਕਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਤੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਨੇੜੇ ਆ ਗਿਆ। ਪਰ ਨਹੁਸ਼ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਭਾਲਾ ਚਲਾਕੇ, ਉਸ ਦੈਤ ਦੇ ਸੀਨੇ ਵਿੱਚ ਵੱਜਾ ਦਿੱਤਾ। ਦੈਤ ਇਕ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਹੀ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਬਿਜਲੀ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਵੱਜਦੀ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਦੈਤ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਬਾਕੀ ਦੈਤ ਭੱਜ ਪਏ—ਕੁਝ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੁਕ ਗਏ, ਕੁਝ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਜਾ ਛੁਪੇ। ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ, ਸਿੱਧ ਤੇ ਚਾਰਣ—all ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਝੂਮ ਉਠੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਨਹੁਸ਼ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਂ ਪਾਪੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਜਦ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਹਾਨ ਦੈਤ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ। ਨਹੁਸ਼ ਨੇ ਆਪਣਾ ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ, ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਂਦਾ ਰਹਿਆ। ਇਥੇ ਨਹੁਸ਼ ਦੀ ਕਥਾ, ਚ੍ਯਵਨ ਦੀ ਗਾਥਾ, ਗੁਰੂਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਤੇ ਭੂਮਿ-ਖੰਡ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਵਾਲੇ ਵੈਨ-ਉਪਾਖਿਆ ਦੇ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਅੰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਕੁੰਜਲ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਧਰਮਵਾਨ ਅਸ਼ੋਕਸੁੰਦਰੀ, ਜੋ ਰੰਭਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਸੀ, ਉਹ ਵੀਰ ਨਹੁਸ਼ ਕੋਲ ਆਈ ਤੇ, ਜੋ ਤਪੱਸਿਆ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਠਾ ਨਾਲ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਨਹੁਸ਼ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਧਰਮਪਤਨੀ ਹਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਨਿਯੁਕਤ; ਮੈਂ ਤਪੱਸਿਆ ਵਾਲੀ ਨਾਰੀ ਹਾਂ। ਜੇ ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਧਰਮ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਤਾ ਮੈਨੂੰ ਵਿਆਹ ਲੈ।” ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਰਹੀ, “ਮੈਂ ਸਦਾ ਤੇਰੇ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦੀ ਰਹੀ ਹਾਂ, ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਰਹੀ ਹਾਂ; ਧਰਮ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਗਿਆ ਹੈਂ।” ਨਹੁਸ਼ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਜੇਕਰ ਤੂੰ, ਭਾਗਵਤੀ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਰਹੀ, ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਤੁਰੰਤ ਤੇਰਾ ਪਤੀ ਬਣ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਆ ਚੱਲੀਏ, ਸੋਹਣੀਏ, ਤੇ ਰੰਭਾ ਨੂੰ ਵੀ ਨਾਲ ਲੈ ਲਈਏ। ਇਸ ਮਨੋਹਰ ਰੰਭਾ ਨੂੰ ਰਥ ‘ਤੇ ਬਿਠਾ ਲਈਏ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਨਹੁਸ਼, ਉਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨਾਲ, ਵਧੀਆ ਰਥ ‘ਚ ਬੈਠ ਕੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਆਸ਼ਰਮ ਪਹੁੰਚੇ, ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਉਸਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਨਹੁਸ਼, ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਦੈਤ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਇਹ ਸਭ ਘਟਨਾ ਮਹਾਨ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਜਦ ਨਹੁਸ਼ ਦੇ ਕਰਤੱਬ ਸੁਣੇ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਅਸੀਸਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਜਦ ਸ਼ੁਭ ਚੰਦ੍ਰਮਾਸੀ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਮੁਹੂਰਤ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ, ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੇ ਅੱਗ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ। ਜੋੜੇ ਨੂੰ ਅਸੀਸ ਦੇ ਕੇ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਹੁਣ ਜਲਦੀ ਜਾਓ, ਬੁੱਧੀਮਾਨੋ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ-ਪਿਉ ਨੂੰ ਮਿਲੋ।” “ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਤੇ ਪਿਉ ਨੂੰ ਮਿਲੋਗੇ, ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਲਹਿਰਾਂ ਮਾਰਨ ਲੱਗ ਜਾਣਗੇ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ-ਪੁੱਤਰ ਵਸੀਸ਼ਠ ਵਲੋਂ ਵਿਦਾ ਹੋ ਕੇ, ਨਹੁਸ਼ ਨੇ, ਤੇਜ਼ ਰਫਤਾਰ ਨਾਲ, ਉਸੀ ਵਧੀਆ ਰਥ ‘ਤੇ ਆਪਣੀ ਨਗਰੀ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ। ਨਹੁਸ਼ ਨੇ ਮੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਮਾਤਲੀ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੇ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਚਲਿਆ। ਰਥੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਫਿਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਭੇਜੀ ਗਈ ਅਪਸਰਾ ਮੇਨਿਕਾ, ਆਯੁ ਦੀ ਪਤਨੀ ਕੋਲ ਆਈ, ਜੋ ਦੁੱਖ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਸੁਭਾਗਾ ਰਾਣੀ ਇੰਦੁਮਤੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਆਪਣਾ ਸੋਗ ਛੱਡ ਦੇ, ਭਾਗਵਤੀ; ਆਪਣਾ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵੇਖ।” “ਜਿਸ ਪਾਪੀ ਦੈਤ ਨੇ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਾਹੁਸ਼ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਤੇ ਹੁਣ ਉਹ ਜੰਗ ਦੇ ਵਿਜੇਤਾ ਵਾਂਗ ਵਾਪਸ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ।” ਮੇਨਿਕਾ ਨੇ ਇੰਦੁਮਤੀ ਨੂੰ ਨਹੁਸ਼ ਦੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਧਰਮਮਈ ਵਿਹਾਰ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਥਾ ਦੱਸੀ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਇੰਦੁਮਤੀ ਦਾ ਹਿਰਦਾ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਰੁੰਝ ਗਈ, ਤੇ ਉਹ ਆਖੀ, “ਮਿੱਤ੍ਰ, ਤੂੰ ਜੋ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਸੱਚ ਹੈ।” “ਤੇਰੀ ਗੱਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਾਂਗ ਮਿੱਠੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੀ ਤੇ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਜਿੰਦ ਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਹੈ, ਸਭ ਤੇਰਾ ਹੈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਣੀ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਤੁਾਡਾ ਮਹਾਂਬਲਸ਼ਾਲੀ ਪੁੱਤਰ ਹੁਣ ਮੁੜ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।” “ਤੇ, ਰਾਜਨ, ਜਾਣ ਲਓ ਕਿ ਇਹ ਮੇਰੀ ਚੁਣੀ ਹੋਈ ਅਪਸਰਾ ਹੈ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਈ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਿਅਤਮਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਭਾਗਵਤੀ, ਇਹ ਤਾਂ ਕਦੇ ਨਾਰਦ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।” “ਰਾਜਨ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਕਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾ ਕਰਨਾ; ਉਹ ਮਹਾਂ ਸ਼ੌਰਯ ਨਾਲ ਦੈਤ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਵੇਗਾ।” “ਜੋ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਹੁਣ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ; ਰਾਣੀ, ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਕਦੇ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ।” “ਦੱਤਾਤ੍ਰੇਯ, ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀ, ਆਪ ਹੀ ਦੇਵਤਾ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣਗੇ; ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੂੰ ਤੇ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸੀ।” “ਉਹ ਹੀ ਰਤਨ-ਸਮਾਨ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਉਸ ਵਲੋਂ ਮਿਲਿਆ, ਵੈਸ਼ਣਵ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇਗਾ; ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੁਸਟ-ਚਿੱਤ ਵਾਲੇ ਦੈਤਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰੇਗਾ।