ਇੱਕ ਵਾਰ, ਇੱਕ ਯਾਤਰੀ ਨੇ ਭੂਤਾਲਯਾ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ 'ਤੇ ਸਨਾਨ ਕੀਤਾ। ਉਥੇ, ਭੂਤਾਲਯਾ ਦੇ ਵਟ वृਖ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਭੂਤੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੂੰ ਭੂਤਾਂ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਭੂਤੇਸ਼ਵਰ ਤੀਰਥ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, ਘਟੇਸ਼ਵਰ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਉਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਉਸ ਸਥਾਨ ਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ, ਨਿਸਚਿਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਪਵਿੱਤਰ ਅਭ੍ਰਮਤੀ ਨਦੀ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਮਹਾਨ ਘਟ ਹੈ। ਉਥੇ ਮਹਾਦੇਵ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸੰਦੇਹ ਦੇ, ਮਨੁੱਖ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਕੋਈ ਉਥੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਲਕਸ਼ ਵ੍ਰਖ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਮਨ-ਚਾਹੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਭਗਤੀ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਵੈਦ੍ਯਨਾਥ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਯਜਨਾਂ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਦਇਆ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੇ ਸਭ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਉਥੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ, ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਕ ਦਿਨ, ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਪਰਵਤੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਮਹਾਨ ਦੇਵੀ, ਹੁਣ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਉਸ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਪਹਾੜੀ ਕੁਆਰੀ, ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਦਾ ਵਧ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਇੰਦਰ, ਨਿਆਇਕ, ਮਿਲੇ ਸਨ।” ਉਥੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਸੰਜਮ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਸਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਉਥੇ ਸਨਾਨ ਦਾ ਫਲ ਦਸ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਕੋਈ ਉਥੇ ਤਿਲ ਦੇ ਆਟੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਕੇ ਸ਼੍ਰਾਧ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਸੱਤ ਪਿਛਲੇ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਸੰਗਮ 'ਤੇ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਗਣਪਤਿ ਦੀ ਆਦਰ-ਸਹਿਤ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕੋਈ ਰੁਕਾਵਟ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵਧਿਆਈ ਕਦੇ ਘਟਦੀ ਨਹੀਂ। ਪਰਵਤੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਪੁਰੰਦਰ ਇੰਦਰ ਕਿਹੜੇ ਕਾਰਜ ਲਈ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਇਥੇ ਆਇਆ? ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸੋ। ਵਾਰਤ੍ਰਘਨੀ ਨਦੀ ਨੂੰ ਕਿਹੜੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਪੁਰੰਦਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਵਾਣੀ ਗੂੰਜਦੀ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਨਦੀ ਨੂੰ ਸਦਾ ਆਦਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ।” ਤਦ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਇਸ ਧਰਤੀ 'ਤੇ, ਇਹ ਸਵਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਉਠਿਆ ਸੀ। ਇਕ ਮਹਾਨ ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਜਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਭੀਸ਼ਮ, ਜੋ ਧਰਮ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦਾ ਪੂਰਾ ਰੂਪ ਸੀ, ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ। ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਜੋ ਉੱਤਰ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਅਤੇ ਦਸ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ, ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਾਸਵ (ਇੰਦਰ) ਵਿਚਕਾਰ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਚੱਲਿਆ। ਆਖਿਰਕਾਰ, ਇੰਦਰ ਹਾਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨਾਲ ਸੰਝੋਤਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਕੋਈ ਧੋਖਾ ਨਾ ਕਰਕੇ, ਇੰਦਰ ਨੇ ਯੁੱਧ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਆ ਕੇ ਆਸ਼੍ਰਯ ਲਿਆ। ਵਾਰਤ੍ਰਘਨਿਆ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸੰਗਮ 'ਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ। ਤਦ, ਮੈਂ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ। ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਜੋ ਭਸਮ ਕਾਸ਼ਯਪੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਡਿੱਗੀ, ਉਥੇ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਲਿੰਗਾ 'ਭਸਮਗਾਤ੍ਰ' ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਇਆ। ਭੂਤੇਸ਼ਵਰ, ਭਸਮਗਾਤ੍ਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੱਲੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਆਰੰਭ 'ਤੇ ਉਥੇ ਸ਼੍ਰਾਧ ਕਰੇ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇੰਦਰ ਤੋਂ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, ‘ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਇਸ ਵਜਰ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ, ਤੁਸੀਂ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਛੇਤੀ ਮਾਰ ਦਿਓਗੇ।’ ਇੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, ‘ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਵਜਰ ਨਾਲ ਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੂੰ, ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਮਾਰ ਦਿਆਂਗਾ।’ ਇੰਦਰ ਨੇ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਖਸ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਨਗਾੜੇ ਗੂੰਜਣ ਲੱਗੇ। ਮ੍ਰਿਦੰਗ, ਡਿੰਡੀਮਾ, ਭੇਰੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਾਦ-ਯੰਤਰ ਵੱਜਣ ਲੱਗੇ। ਸਾਰੇ ਦੈਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲਾਲਚ ਵਧ ਗਿਆ। ਮਹਾਨ ਮਘਵਾਨ ਤੁਰੰਤ ਜਨਮਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਸੱਪਾਂ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ਕ੍ਰਾ ਨੂੰ ਜੈ-ਘੋਸ਼ ਅਤੇ ਸਤੁਤੀਆਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਕੀਤੀ। ਇੰਦਰ, ਯੁੱਧ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਹੋ ਗਿਆ। ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਦੇਵੀ, ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਦੇ ਚਰਮ ਤੇ, ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲਿੰਗਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਸੁਣੋ: ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ, ਜਲਦੇ ਮੂੰਹ, ਤੀਬਰ ਪੀਲਾਪਨ, ਸਰੀਰ ਦੀ ਵੱਡੀ ਕੰਪ, ਅਤੇ ਗਰਮ ਸਾਹ ਨਿਕਲਿਆ। ਰੋਮਾਂ ਵਿੱਚ ਝੁਰ-ਝੁਰੀ, ਭਿਆਨਕ ਕੰਪ, ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਸਾਹ ਨਿਕਲਿਆ। ਡਰਾਉਣੇ ਤੂਫਾਨ ਆਏ, ਪੱਖੀਆਂ ਨੇ ਭਿਆਨਕ ਅਵਾਜਾਂ ਕੀਤੀਆਂ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਦੇ ਉੱਤੇ ਚੱਕਰ ਵਾਂਗ ਘੁੰਮਿਆ। ਇੰਦਰ, ਆਪਣੇ ਹਾਥ 'ਚ ਵਜਰ ਫੜਕੇ, ਹਾਥ ਉੱਚਾ ਕਰਕੇ, ਹਾਥੀ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਰਾਖਸ ਵੱਲ ਵਧਿਆ। ਤਦ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਮਨੁੱਖ-ਪਰ-ਭਿਆਨਕ ਗਰਜ ਕੀਤੀ; ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਾਸੁਰ ਜੂਝ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਇੰਦਰ ਨੇ ਵਜਰ ਸੁੱਟਿਆ। ਉਹ ਵਜਰ, ਜੋ ਤੇਜ਼ ਚਮਕ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਵਿਨਾਸਕ ਅੱਗ ਵਾਂਗ, ਇੰਦਰ ਨੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਸੁੱਟਿਆ। ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਚੌਂਕ-ਚੌਂਕ ਤੇ ਵੱਡੀ ਆਵਾਜ਼ ਹੋਈ, ਜੋ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਡਰਾ ਗਈ। ਇੰਦਰ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ; ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਉਹ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਡਰਾਉਣੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਜੈ-ਘੋਸ਼ ਨਾਲ, ਅਮਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਦਿਵ੍ਯ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਗਿਆ। ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ, ਉੱਚੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਿਕਲ ਆਈ। ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ, ਜੋ ਸਭ ਜਗਤਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣੀ ਸੀ, ਵਿਅਕ੍ਰਿਤ, ਕਾਲੀ, ਪੀਲੀ, ਖੂਨ ਨਾਲ ਲਤਪਤ, ਖੋਪੜੀਆਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ, ਪਤਲੀ, ਮੱਛੀ ਦੀ ਬੂ ਵਾਲੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਾਪੀ, ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਉੱਚੀ ਮਹਾਂ ਦੇਵੀ ਨਿਕਲ ਆਈ। ਉਹ ਇੰਦਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਲੱਗੀ। ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਉੱਤਸਾਹ ਨਾਲ ਵਧੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਗਲੇ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਜਕੜ ਲਿਆ।