ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਆਯੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਅੱਜ ਹੋਈ ਅਗਵਾਈ, ਹੇ ਬੁਧਿਮਾਨ, ਚੰਗੀ ਹੀ ਰਹੀ ਹੈ; ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਦੁਖੀ ਨਾ ਹੋਵੋ। ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਸਭ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋਵੇਗਾ, ਹਰ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਵਾਪਸ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਆਵੇਗਾ। ਅੱਜ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਤੁਹਾਡਾ ਬੱਚਾ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਹੈ, ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਸਮਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਲੈ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਆਪਣਾ ਉਦੇਸ਼ ਪੂਰਾ ਕਰੇਗਾ; ਉਹ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਧੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਆਵੇਗਾ। ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ, ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਨਾਲ, ਇੰਦ੍ਰ ਅਤੇ ਉਪਿੰਦ੍ਰ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ; ਉਹ ਵੀ ਆਪਣੇ ਸੁਕਰਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇੰਦ੍ਰ ਦੀ ਪਦਵੀ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲਵੇਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਨਾਰਦ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਰਾਜਾ ਆਯੁ ਨੂੰ ਇਹ ਸਬ ਕੁਝ ਦੱਸ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸੰਗੀਆਂ ਸਮੇਤ ਅਚਾਨਕ ਵਿਦਾ ਲੈ ਲਈ। ਨਾਰਦ ਦੇ ਜਾ ਚੁਕਣ 'ਤੇ, ਆਯੁ ਨੇ ਜਾ ਕੇ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਸਾਰਾ ਹਾਲ ਸੁਣਾਇਆ। ਦੱਤਾਤ੍ਰੇਯ ਨੇ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਰਾਣੀ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਵਸਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਰਾਣੀ, ਮੇਰਾ ਉਹ ਗੁਣਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਜ zwar ਲਿਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਵਾਪਸ ਆਵੇਗਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਸਿਰ ਲਿਆ ਕੇ। ਨਾਰਦ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਭਾਗਿਆਸ਼ਾਲੀ, ਦੁਖ ਵਿੱਚ ਨਾ ਪੈਣਾ; ਇਹ ਵਹਿਮ ਛੱਡੋ, ਜੋ ਕਿਰਤ ਦੀ ਸਹੀ ਰਾਹ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।" ਆਯੁ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਣੀ ਇੰਦੁਮਤੀ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਉਮੀਦ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਈ। ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਓਹੀ ਹੋਵੇਗਾ; ਦੱਤਾਤ੍ਰੇਯ ਵਲੋਂ ਮਿਲਿਆ ਪੁੱਤਰ, ਅਵਿਨਾਸੀ ਅਤੇ ਅਮਰ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਵੇਗਾ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਅਤ੍ਰੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਗੁਣਵਾਨ, ਧੀਰਜਵਾਨ ਅਤੇ ਉੱਚ ਮਰਯਾਦਾ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਰਾਣੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਸੀ, ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਜਾਣਦੀ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਹੁਸ਼ਾ ਮੁੜ ਆਵੇਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, 'ਨਹੁਸ਼ਾ ਦੀ ਕਥਾ' ਨਾਮਕ ਸਤਕਾ, ਚ੍ਯਵਨ ਦੀ ਕਥਾ, ਗੁਰੂ-ਤੀਰਥ ਦੀ ਵਾਰਤਾ, ਵੇਨਾ ਦੀ ਕਥਾ ਅਤੇ ਭੂਮਿਖੰਡ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣਾ ਦਾ ਸਤਕਾ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਕੁੰਜਲਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਉਜਲੇ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਸੀਸ਼ਠ, ਜੋ ਤਪਸਵੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ, ਨੇ ਨਹੁਸ਼ਾ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, "ਤੂੰ ਜਲਦੀ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਜੰਗਲੀ ਫਲ-ਫੂਟ ਲਿਆ।" ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਹੁਕਮ ਸੁਣ ਕੇ, ਨਹੁਸ਼ਾ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ, ਨਹੁਸ਼ਾ ਨੇ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਕਥਾ ਸੁਣੀ: "ਇਹ ਧਰਮਵਾਨ ਨਹੁਸ਼ਾ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਗੁਣਵਾਨ ਹੈ।" ਆਯੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਛੋਟੇ ਪਣ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਿਆ; ਇਸ ਵੱਡੇ ਵਿਛੋੜੇ ਕਰਕੇ, ਆਯੁ ਦੀ ਪਤਨੀ ਰੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਅਸ਼ੋਕਸੁੰਦਰੀ ਨੇ ਬਹੁਤ ਕਠਿਨ ਤਪ ਕਰੀ; ਕਦੋਂ ਉਹ ਸੁਭਾਗਾ ਇੰਦੁਮਤੀ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੇਖੇਗੀ? ਨਹੁਸ਼ਾ, ਜੋ ਧਰਮ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਪਹਿਲਾਂ ਦਾਨਵਾਂ ਵਲੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ; ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਧੀ, ਜੋ ਅਜੇ ਕੁੜੀ ਸੀ, ਨੇ ਤਪ ਕੀਤੀ। ਅਸ਼ੋਕਸੁੰਦਰੀ, ਅਜੇ ਵੀ ਕੁੜੀ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਆਯੁ ਕਰਕੇ; ਕਦੋਂ ਉਹ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮਿਲੇਗੀ? ਇਹ ਲੋਕਕਥਾ, ਜੋ ਗੰਧਰਵਾਂ ਵਲੋਂ ਕਹੀ ਗਈ, ਉਸ ਧਰਮਵਾਨ ਨਹੁਸ਼ਾ ਨੇ ਸੁਣੀ, ਜੋ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਜੰਗਲ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਲੈ ਕੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਆਇਆ; ਉਹ ਪੈਦਾਵਾਰ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕੀਤੀ। ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ: "ਹੇ ਪੂਜਨਯ, ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਅਦਭੁਤ ਬਾਤ ਸੁਣੋ, ਜੋ ਗੰਧਰਵ ਨੇ ਕਹੀ: ਇਹ ਨਹੁਸ਼ਾ ਹੈ, ਆਯੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ।" "ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਇੰਦੁਮਤੀ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ, ਦਾਨਵਾਂ ਵਲੋਂ ਵੱਡਾ ਦੁਖ ਹੋਇਆ; ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਧੀ, ਅਜੇ ਕੁੜੀ, ਨੇ ਬਹੁਤ ਕਠਿਨ ਤਪ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਨਹੁਸ਼ਾ ਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਹੇ ਆਚਾਰਯ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਕਿਹਾ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਸੁਣਿਆ।" "ਕੌਣ ਹੈ ਇਹ ਆਯੁ, ਧਰਮਵਾਨ? ਕੌਣ ਹੈ ਇਹ ਸੁਭਾਗਾ ਇੰਦੁਮਤੀ? ਕੌਣ ਹੈ ਅਸ਼ੋਕਸੁੰਦਰੀ? ਅਤੇ ਕੌਣ ਨਹੁਸ਼ਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਇਹ ਸੰਦੇਹ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਠਿਆ ਹੈ; ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰੋ। ਹੋਰ ਕੌਣ ਹੈ, ਹੇ ਬੁਧਿਮਾਨ, ਇਹ ਨਹੁਸ਼ਾ, ਅਤੇ ਉਹ ਕਿਥੇ ਹੈ? ਇਹ ਸਭ ਦੱਸੋ, ਪਿਆਰੇ ਪਿਤਾ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਵੀ।" ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਉਹ ਰਾਜਾ ਆਯੁ ਸੀ, ਧਰਮਵਾਨ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਸੱਤ ਟਾਪੂਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ। ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਇੰਦੁਮਤੀ ਸੀ, ਜੋ ਸੱਚ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ। ਉਸ ਤੋਂ, ਤੂੰ ਜਨਮਿਆ, ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਖਜਾਨਾ। ਆਯੁ ਦੁਆਰਾ, ਜੋ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਤੂੰ ਚੰਦਰਵੰਸ਼ ਦਾ ਗਹਨਾ ਬਣਿਆ। ਹਰਾ ਦੀ ਧੀ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਕਮਰਾਂ ਵਾਲੀ, ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਸਜੀ—" "ਉਹ ਅਸ਼ੋਕਸੁੰਦਰੀ ਨਾਮਕ ਸੀ, ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਮਿੱਠੀ ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੀ। ਤੇਰੇ ਲਈ, ਉਸ ਨੇ ਤਪ ਕਰੀ, ਅਕੇਲੀ, ਤਪਸਿਆ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ। ਤੂੰ ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ ਬਣਿਆ, ਯੋਗ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ। ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ, ਉਹ ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ।" "ਉੱਥੇ, ਹੂੰਡਾ, ਦਾਨਵਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਕੇਲਾ, ਅਡੋਲ, ਤਪ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾਰ, ਅਤੇ ਕਮਲ-ਆਖਾਂ ਵਾਲੀ ਵੇਖ ਕੇ—" "ਸੁੰਦਰਤਾ, ਉੱਚ ਕੁਲ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਵਾਸਨਾ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆ ਕੇ ਕਿਹਾ, 'ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਬਣੋ।'" "ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਤਪਸਵਿਨੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, 'ਹੇ ਹੂੰਡਾ, ਤੂੰ ਜਬਰ ਨਾ ਕਰ; ਮੁੜ ਮੁੜ ਅਜਿਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾ ਕਰ।'" "'ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਅਣਪਹੁੰਚੀ ਹਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹਾਂ। ਭਾਗ ਦੇ ਕਰਕੇ, ਮੇਰਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪੁੱਤਰ, ਆਯੁ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਨਿਧਾਰਤ ਹੋ ਚੁਕਿਆ ਹੈ।