ਰਾਤ ਦੇ ਖਾਣੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦੈਤ ਰਾਜਾ ਹੁੰਡਾ ਨੂੰ ਜੰਗਲੀ ਹਿਰਣ ਦਾ ਮਾਸ ਖਵਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਹੁੰਡਾ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਅਸ਼ੋਕਸੁੰਦਰੀ ਦੀ ਸ਼ਾਪ ਉਸ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ ਪਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ, ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹੁੰਡਾ ਨੇ ਬੜੀ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਕੁੰਜਲਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸਵੇਰ ਹੋਣ ਤੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਸੀਸ਼ਠ ਆਪਣੀ ਕੁਟੀਆ ਦੇ ਦਰਵਾਜੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਪੂਰਾ ਬਾਲਕ ਦੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਦਿਵਯ ਚਿਨ੍ਹ ਸਨ। ਉਹ ਬੱਚਾ ਪੂਰਨ ਚੰਦ ਵਰਗਾ, ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਮਨੋਹਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਆਵਾਜ਼ ਮਾਰੀ, "ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਆ ਕੇ ਇਸ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਵੇਖਣ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਇਹ ਕਿਸ ਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕੌਣ ਇਸ ਨੂੰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਦਰਵਾਜੇ ਤੇ ਲਿਆਇਆ? ਇਹ ਦੇਵਤਾ ਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਵਰਗਾ, ਰਾਜਸੀ ਚਿਨ੍ਹਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ।" ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਆ ਕੇ ਇਸ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਵੇਖਣ, ਜੋ ਦਸ ਲੱਖ ਕਾਮਦੇਵਾਂ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਨਿਸ਼ਕਲੰਕ ਹੈ।" ਦੋਵੇਂ ਵਾਰਾਂ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਅਚੰਭੇ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਆਯੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਵਸੀਸ਼ਠ, ਜੋ ਧਰਮ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਪਛਾਣ ਲੈਂਦਾ ਕਿ ਇਹ ਆਯੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਉੱਚੇ ਚਰਿੱਤਰ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਹੁੰਡਾ ਦੇ ਦੁਸ਼ਟ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਵੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਬੱਚੇ 'ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ; ਗੰਧਰਵ ਤੇ ਕਿਨਰ ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਸੁਰੀਲੇ ਗੀਤ ਗਾਉਣ ਲੱਗੇ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਆਨੰਦ ਦੀ ਵੈਦਿਕ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸਤਕਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ: "ਤੇਰਾ ਨਾਮ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਹੁਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗਾ; ਤੂੰ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਸ ਤੋਂ ਅਕਸ਼ਤ ਰਹੇਗਾ।" "ਇਸ ਲਈ ਤੇਰਾ ਨਾਮ ਨਹੁਸ਼ਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਤੇ ਤੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਵੇਗਾ," ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਜਨਮ ਸੰਸਕਾਰ ਤੇ ਹੋਰ ਰੀਤ-ਰਿਵਾਜ ਕੀਤੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵ੍ਰਤ, ਦਾਨ, ਉਪਨਯਨ ਤੇ ਗੁਰੂ-ਸ਼ਿਸ਼ ਵਿਦੀਆਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਰੀਤ ਅਦਾ ਕੀਤੀ। ਨਹੁਸ਼ਾ ਨੇ ਪੂਰਾ ਵੇਦ, ਛੇ ਅੰਗ, ਪਦ ਤੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿਧੀਆਂ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਿਆ। ਵਸੀਸ਼ਠ ਤੋਂ, ਨਹੁਸ਼ਾ ਨੇ ਧਨੁਰਵੇਦ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਗੁਪਤ ਗਿਆਨ ਸਿੱਖੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਬਹੁਤ ਬੁਧੀਮਾਨ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਦਿਵਯ ਅਸਤ੍ਰ-ਸ਼ਸਤ੍ਰ, ਬੰਨ੍ਹਣ ਤੇ ਛੱਡਣ ਦੀ ਵਿਧੀ, ਗਿਆਨ, ਤਰਕ, ਰਾਜਨੀਤੀ ਤੇ ਹੋਰ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਪੂਰੇ ਪੜ੍ਹ ਲਏ। ਆਯੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਚਰਨਾਂ 'ਤੇ ਸ਼ਿਸ਼ ਵਜੋਂ ਨਿਯਤ ਰਹਿ ਕੇ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਗਿਆ—ਨਹੁਸ਼ਾ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ ਸੀ। ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਤੀਰ-ਧਨੁਸ਼ ਧਾਰਣ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਥੇ ਚਯਵਨ ਦੀ ਕਥਾ, ਗੁਰੂ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਾਤਮ, ਤੇ ਭੂਮਿਖੰਡ ਦੀ ਵੈਨ ਕਥਾ ਦੇ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣਾ ਦੇ 105ਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਸਮਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕੁੰਜਲਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਆਯੁ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਸਵਰਭਾਨੂ ਦੀ ਧੀ ਇੰਦੁਮਤੀ, ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ—ਜੋ ਅਜੇ ਵੀ ਬੱਚਾ ਸੀ, ਪਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗਾ ਤੇ ਬੇਮਿਸਾਲ—ਦੇਖਿਆ। ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਮਾਤਾ, ਵੱਡੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨਾਲ ਰੋਈ, "ਕਿਸ ਨੇ ਮੇਰੇ ਸ਼ੁਭ, ਚਿਨ੍ਹਤ, ਗੁਣਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਲੈ ਗਿਆ?" "ਤਪ, ਦਾਨ, ਯਗ, ਤੇ ਕਠਿਨ ਵ੍ਰਤਾਂ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਵੱਡੀ ਮਿਹਨਤ ਤੇ ਕਠਿਨਾਈ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।" "ਧਰਮਵਾਨ ਤੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੱਤਾਤ੍ਰੇਯ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ—ਕਿਸ ਨੇ ਲੈ ਗਿਆ?" ਉਹ ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਰੋਈ। "ਹਾਏ, ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ, ਮੇਰਾ ਪਿਆਰਾ, ਮੇਰਾ ਬੱਚਾ, ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਖਜਾਨਾ! ਤੂੰ ਕਿੱਥੇ ਹੈਂ? ਕੌਣ ਤੈਨੂੰ ਲੈ ਗਿਆ? ਮੇਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਤੱਕ ਤੈਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੇ।" "ਤੂੰ ਨਿਸ਼ਚਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੂਰੇ ਸੋਮ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਹੈਂ। ਕੌਣ ਤੈਨੂੰ ਲੈ ਗਿਆ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਜੀਵਨ ਵਰਗਾ ਪਿਆਰਾ ਹੈ?" "ਸਾਰੇ ਰਾਜਸੀ ਤੇ ਦਿਵਯ ਚਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ, ਕਮਲ-ਆਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਅੱਜ ਤੈਨੂੰ ਕੌਣ ਲੈ ਗਿਆ, ਬੱਚੇ? ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਕਿੱਥੇ ਜਾਵਾਂ?" "ਮੈਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਤਾ ਹੈ, ਇਹ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਦੇ ਕਿਸੇ ਕਰਮ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ। ਕਿਸ ਦੀ ਭਰੋਸਾ-ਤੋੜੀ ਕਿ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਮੈਨੂੰ ਤੋਂ ਲੈ ਗਿਆ?" "ਕਿੰਨੀ ਚਲਾਕੀ ਕੀਤੀ ਸੀ ਮੈਂ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ 'ਚ? ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਸ ਕਰਮ ਦਾ ਦੁਖ ਭੋਗ ਰਹੀ ਹਾਂ—ਹੋਰ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ।" "ਗਹਣਿਆਂ ਦੀ ਚੋਰੀ ਕਰਕੇ, ਮੇਰਾ ਗਹਿਣਾ-ਵਰਗਾ ਪੁੱਤਰ ਮੈਨੂੰ ਤੋਂ ਲੈ ਗਿਆ। ਇਸ ਲਈ, ਭਾਗ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਮੇਰਾ ਦਿਵਯ, ਬੇਮਿਸਾਲ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਖਜਾਨਾ ਖੋ ਗਿਆ।" "ਸ਼ਾਇਦ ਕਿਸੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕੀਤਾ—ਇਹ ਉਸ ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਹੈ। ਮੈਂ ਇਹ ਪੂਰਾ ਦੁਖ ਭੋਗ ਰਹੀ ਹਾਂ, ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਗਮ ਵਿਚ।" "ਸ਼ਾਇਦ ਕਿਸੇ ਬੱਚੇ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਸੀ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ 'ਚ—ਹੁਣ ਉਸ ਪਾਪ ਦਾ ਭੋਗ ਭੁਗਤ ਰਹੀ ਹਾਂ।" "ਜਦੋਂ ਵੈਸ਼ਵਦੇਵ ਰੀਤ ਹੋਈ, ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਮੰਗਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ, ਨਾ ਹੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਦਿੱਤਾ।" ਇੰਦੁਮਤੀ, ਜੋ ਸਵਰਭਾਨੂ ਦੀ ਧੀ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਪਿਆਰ ਕਰਕੇ, ਦੁਖ ਤੇ ਦਇਆ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਗਨ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਪੀੜ੍ਹੀ ਨਾਲ ਹੰਝਾ ਭਰਦੀ, ਆਪਣੀ ਬੱਚੀ ਤੋਂ ਵਾਂਝੀ ਗਾਂ ਵਰਗੀ ਹੋ ਗਈ। ਰਾਜਾ ਆਯੁ, ਵੱਡੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਤੇ ਦੁਖ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਜਦ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਲੈ ਗਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਧੀਰਜ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। "ਤਪ ਤੋਂ ਕੋਈ ਫਲ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਦਾਨ ਤੋਂ ਕੋਈ ਲਾਭ; ਜਦ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੈ ਗਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।" "ਦੱਤਾਤ੍ਰੇਯ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਵਾਰ ਵਰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ: ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਅਜੇਤ ਤੇ ਜਿੱਤ ਵਾਲਾ, ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ।" "ਉਸ ਵਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਕਿਵੇਂ ਆਈ?" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਸੋਚ ਵਿਚ ਡੁੱਬਿਆ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਵੱਡੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨਾਲ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦਾ ਰਹਾ। ਇਥੇ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣਾ ਦੇ 106ਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਸਮਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕੁੰਜਲਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਆਏ ਤੇ ਰਾਜਾ ਆਯੁ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ। ਆ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਰਾਜਨ, ਤੁਸੀਂ ਕਿਉਂ ਦੁਖੀ ਹੋ?