ਅਸ਼ੋਕਸੁੰਦਰੀ ਜਦੋਂ ਅਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਖੜੀ ਸੀ, ਇਕ ਮਹਿਲਾ ਨੇ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਕਹੇ, "ਹੇ ਸੁਭਾਗਵਤੀ, ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਕਿਹੜੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੀ ਧੀ ਹੈਂ ਜੋ ਇਥੇ ਇਹ ਜੰਗਲ ਅਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਖੜੀ ਹੈਂ?" ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਸੁੰਦਰਿ, ਤੂੰ ਇਹਨਾ ਕਠਿਨ ਤਪੱਸਿਆ ਕਿਉਂ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈਂ, ਜੋ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਸੁਕਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ? ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ, ਹੇ ਭਾਗਵਤੀ, ਤੂੰ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਮੁਸ਼ਕਲ ਉਪਕਰਮ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈਂ?" ਇਹ ਸ਼ੁਭ ਬੋਲ ਸੁਣਕੇ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਦੈਤ ਨੇ ਮੋਹ ਮਾਇਆ ਵਿੱਚ ਲੁਕ ਕੇ ਆਖੇ ਸਨ ਤੇ ਜਿਸਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵਾਂਛਾ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਅਸ਼ੋਕਸੁੰਦਰੀ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ ਦੁੱਖ ਭਰੇ ਮਨ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਕਹਾਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਆਖੀ, ਸਾਰਾ ਵਾਕਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਤਪ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਵੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਦੋਸਤੀ ਦੇ ਭਾਵ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਉਸ ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਦੈਤ ਦੀ ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਨਾ ਸਕੀ ਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਦਿਲ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੀ ਰਹੀ। ਫਿਰ ਹੂੰਡਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ, ਸਤਵ੍ਰਤੀ, ਉੱਚ ਆਚਰਨ ਵਾਲੀ, ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਪਤਿਵਰਤਾ ਨਾਰੀ ਹੈਂ। ਮੈਂ ਵੀ, ਹੇ ਭਾਗਵਤੀ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹਾਂ, ਸਤਿਤਾ ਦਾ ਵਰਤ ਲੈਂਦੀ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਲਈ ਤਪ ਕਰਦੀ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਵੀ ਮਹਾਨ ਪਤਿਵਰਤਾ ਨਾਰੀ ਹਾਂ। ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਉਸ ਪਾਪੀ ਹੂੰਡਾ ਦੇ ਹੱਥੀਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ; ਉਸਦੀ ਨਾਸ਼ ਵਾਸਤੇ ਮੈਂ ਇਹ ਭਾਰੀ ਤੇ ਕਠੋਰ ਤਪ ਕਰ ਰਹੀ ਹਾਂ।" ਉਸਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਆ ਜਾ, ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ one, ਮੈਂ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵੱਸਦੀ ਹਾਂ।" ਹੋਰ ਮਨਮੋਹਕ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਯੋਗ ਬੋਲੀਆਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਲੱਗਾ। ਦੋਸਤੀ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਦੇ ਕੇ, ਹੂੰਡਾ ਨੇ ਅਸ਼ੋਕਸੁੰਦਰੀ ਨੂੰ ਧੋਖੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਵਿੱਚ ਫਸਾ ਲਿਆ ਤੇ ਝੱਟੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵੱਲ ਲੈ ਗਿਆ। ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਲੈ ਗਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਅਲੌਕਿਕ ਤੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਵਿਭੂਤੀਆਂ ਵਾਲਾ ਸਥਾਨ ਸੀ, ਜੋ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ, ਵੈਡੂਰਿਆ ਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸੀ। ਉਥੇ ਇੱਕ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ੁਭ ਨਗਰੀ ਕਾਂਚਨ ਨਾਂ ਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਉੱਚੀ-ਉੱਚੀ ਹਾਵਲੀਆਂ, ਕੁੰਭ, ਚਮਕਦਾਰ ਝੰਡੇ ਅਤੇ ਯਕਪੂੰਛਾ ਪੱਖਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਹ ਨਗਰੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ, ਘਣੇ ਜੰਗਲਾਂ, ਕੂਆਂ, ਤਲਾਵਾਂ, ਦਰਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਇਹ ਮਹਾਨ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਿਲਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਦੈਤਾਂ ਦਾ ਅਸਲ ਵਾਸ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅਸ਼ੋਕਸੁੰਦਰੀ ਨੇ ਇਹ ਸੁੰਦਰ ਨਗਰੀ ਵੇਖੀ, ਉਸਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਮਿੱਤਰ, ਦੱਸ, ਇਹ ਨਗਰੀ ਕਿਸ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਹੈ?" ਹੂੰਡਾ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਸੁਭਾਗਵਤੀ, ਇਹ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਆਵਾਸ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵੇਖ ਚੁੱਕੀ ਹੈਂ। ਮੈਂ ਹੀ ਉਹ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦਾਨਵ ਹਾਂ। ਮੇਰੀ ਮਾਇਆ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਸੁੰਦਰਿ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਥੇ ਲਿਆਇਆ ਹੈ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਮਹਲ ਵੱਲ ਲੈ ਗਿਆ। ਉਸ ਮਹਲ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਕਈ ਹੋਰ ਮਹਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਕੈਲਾਸ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ, ਹੂੰਡਾ ਨੇ ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਝੂਲੇ ਉੱਤੇ ਬਿਠਾਇਆ, ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਵਾਂਛਾ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਸੀ। ਫਿਰ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ, ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨੇਤਰ ਵਾਲੀ, ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਦੇਵਾਂਗਾ। ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹਾਂ, ਆਪਣਾ ਭਗਤ ਮੰਨ ਲੈ।" ਸ੍ਰੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਹਿਲਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਵਿਚਾਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੋਹ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦਾ। ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਮਹਾਪਾਪੀ, ਦੇਵਤਾ ਜਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਨੀਵੇਂ ਦਾਨਵ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਪਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ ਹਨ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਮੁੜ ਮੁੜ ਇੰਝ ਨਾ ਬੋਲ।" ਤਦ, ਸਕੰਦ ਦੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤਪ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸੀ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਜਵਲਿਤ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਦਾਨਵ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਕਾਲ ਦੀ ਜੀਭ ਵਾਂਗ ਚਲਣ ਲੱਗੀ। ਫਿਰ, ਦੇਵੀ ਨੇ ਉਸ ਮੰਦ ਦਾਨਵ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਤੂੰ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਪਾਪੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਤੇਰੀ ਆਪਣੀ ਨਾਸ਼ ਵਾਸਤੇ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।" "ਆਪਣੇ ਕੁਲ ਤੇ ਸਬੰਧੀਆਂ ਦੀ ਨਾਸ਼ ਵਾਸਤੇ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਅੰਦਰ ਇਕ ਅੱਗ ਦੀ ਲਪਟ ਲੈ ਆਇਆ ਹੈਂ, ਜਿਸਦੀ ਬੱਤੀ ਕਾਲੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਅਸ਼ੁਭ ਤੇ ਛਲਿਆ ਪੰਛੀ, ਜੋ ਦੁੱਖ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਘਰ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਉਸਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ, ਜਦੋਂ ਅਜਿਹਾ ਪੰਛੀ ਘਰ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਲੋਕ, ਧਨ ਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਨਾਸ਼ੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।" "ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਆਈ ਹਾਂ, ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਧਨ, ਅਨਾਜ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਕੁਲ ਦੀ ਆਜ ਹੀ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ। ਤੇਰੀ ਜਿੰਦ, ਪਰਿਵਾਰ, ਧਨ, ਅਨਾਜ, ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਪੌਤਰੇ—ਇਹ ਸਭ ਮੈਂ ਨਾਸ਼ ਕਰਾਂਗੀ, ਫਿਰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਇੱਥੋਂ ਚਲੀ ਜਾਵਾਂਗੀ।" "ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲੈ ਆਇਆ, ਜਦ ਮੈਂ ਉੱਚਤਮ ਤਪ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਪਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੀ ਹੋਈ, ਤੇ ਨਹੁਸ਼, ਅਯੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦਿੱਤਾ—ਉਵੇਂ ਹੀ, ਹੇ ਦਾਨਵ, ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਤੈਨੂੰ ਨਾਸ਼ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ। ਇਹ ਯੋਜਨਾ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਨੇ ਮੇਰੇ ਕਾਰਣ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬਣਾਈ ਸੀ।" "ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਸ਼ਲੋਕ, ਜਿਸਨੂੰ ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਉਚਾਰਦੇ ਹਨ, ਸੱਚ ਹੈ: 'ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਖਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਮੂਰਖ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਪਾਂਦੇ।' ਕਿਸਨੇ, ਕਿੱਥੇ, ਕਿਉਂ ਬੋਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਿਸ ਤੋਂ ਸੁਖ ਜਾਂ ਦੁੱਖ ਆਉਂਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਉਹੀ ਮਨੁੱਖ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।" "ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ, ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਸਹਿਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ; ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਉੱਤੇ ਦੁਰਾਸ਼ਾ ਕਰਨ ਕਰਕੇ, ਤੂੰ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਵੇਂਗਾ। ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਨੁਕੀਲੀ ਤਲਵਾਰ ਸਜ਼ਾ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ, ਤੇ ਅੰਗੂਠੇ ਦੇ ਸਿਰੇ ਨਾਲ ਵੀ ਦੁੱਖ ਦਿੰਦੀ ਹੈ—ਮੈਨੂੰ ਹੁਣ ਐਸਾ ਹੀ ਸਮਝ।" "ਕੌਣ ਐਸਾ ਬੇਖੌਫ ਬੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਗੱਜਦੇ ਸਿੰਘ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਵਾਲ ਕੱਟਣ ਜਾਵੇ? ਜਿਹੜਾ ਜੀਉਂਦੇ ਕਾਲੇ ਸੱਪ ਦੀ ਫੁਨ ਨੂੰ ਫੜਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਸਮਤ ਵਲੋਂ ਨਿਯਤ ਸਮੇਂ ਤੇ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸਮਝ।" "ਤੂੰ, ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ, ਕਾਲ ਦੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਭੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈਂ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਐਸਾ ਪਾਪੀ ਚਿੱਤ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ—ਕੀ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਦਿੱਸਦਾ ਨਹੀਂ?" "ਅਯੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਹੁਸ਼ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੌਣ, ਸਿਰਫ ਮੇਰਾ ਰੂਪ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੌਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਹੋਰ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਵਿਛੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ?" ਇਹ ਸਭ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਚਲੀ ਗਈ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਕਲੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ, ਪਰ ਅਡੋਲ ਤੇ ਸਯਮ ਨਾਲ ਯੁਕਤ।