ਹਰਿ ਦੇ ਸਭ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਨਾਸਕ ਅਤੇ ਸਭ ਵਰਦਾਨਾਂ ਦੇ ਦਾਤਾ, ਹ੍ਰੀਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਹਰੀ ਦੀ ਮਹਾਨ ਸਤੁਤੀ ਉਚਾਰੀ ਗਈ। ਇਹ ਸਤੁਤੀ, ਜੋ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਹੈ, ਸਭ ਮੰਗਲ ਪੂਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਖੋਲ੍ਹਦੀ ਹੈ, ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਤਰੱਕੀ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਹਰ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਗਿਆਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਗੁਪਤ ਸਤੁਤੀ ਵਿਜ੍ਵਲਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ। ਇਹ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਅਤੁੱਲ ਸਤੁਤੀ ਹੈ ਜੋ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਵਿਜ੍ਵਲਾ, ਜੋ ਪੰਛੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ, ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਕੁੰਜਲ ਤੋਂ ਇਹ ਸਤੁਤੀ ਪੂਰੀ ਸਿੱਖੀ। ਫਿਰ, ਵਿਜ੍ਵਲਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਪੁੱਛ ਕੇ, ਉਥੇ ਜਾਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ। ਗਿਆਨ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਵਿਜ੍ਵਲਾ ਨੇ ਪੱਕਾ ਨਿਰਣੇ ਕਰ ਲਿਆ ਕਿ ਹੁਣ ਰਵਾਨਾ ਹੋਣਾ ਹੈ। ਧਰਮਾਤਮਾ ਕੁੰਜਲ, ਜੋ ਸਦਾ ਭਲੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਤਤਪਰ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ, "ਪੁੱਤਰ, ਉਸ ਰਾਜੇ ਦੇ ਮਹਾਂ ਪਾਪ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ। ਤੂੰ ਉਥੇ ਜਾ ਅਤੇ ਆਪ ਇਹ ਸਤੁਤੀ ਉਚਾਰ; ਅਤੇ ਇਹ ਸਤੁਤੀ ਸੁਬਾਹੂ ਨੂੰ ਵੀ ਸੁਣਾਵੀਂ। ਜਿੰਨਾ ਵਾਰੀ ਇਹ ਉੱਤਮ ਸਤੁਤੀ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉੱਨਾ ਹੀ ਗਿਆਨ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਰਮ ਮੰਗਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੈਂ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।" ਗੁਰੂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਵਿਜ੍ਵਲਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲਦਾ ਹੋਇਆ, ਆਨੰਦ ਦੇ ਪਾਵਨ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਇਕ ਦਰਖ਼ਤ ਦੀ ਛਾਂ ਹੇਠ ਬੈਠ ਕੇ, ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਦੁਬਾਰਾ ਦਿਵਿ-ਰਥ 'ਚ ਆਇਆ ਸੀ। ਵਿਜ੍ਵਲਾ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਕਦੋਂ ਰਾਜਾ ਸੁਬਾਹੂ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਆਵੇਗਾ? ਕਦੋਂ ਮੈਂ ਇਸ ਸਤੁਤੀ ਰਾਹੀਂ ਉਸ ਦੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰਾਂਗਾ?" ਉਸ ਵੇਲੇ, ਇੱਕ ਹਵਾਈ ਰਥ ਆਇਆ, ਜੋ ਘੰਟੀਆਂ ਵਾਲੇ ਜਾਲ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਢੋਲ, ਵੀਣਾ ਅਤੇ ਬਾਂਸਰੀਆਂ ਦੀ ਧੁਨ ਵੱਜ ਰਹੀ ਸੀ। ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੀ ਮਧੁਰ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨਾਲ ਉਹ ਰਥ ਆਨੰਦਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਵਿੱਚ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਰਾਜਾ ਸੁਬਾਹੂ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ਨਾਲ ਉਸ ਰਥ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਸੀ; ਰਥ ਤੋਂ ਥੱਲੇ ਉਤਰੇ, ਦੋਵੇਂ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ। ਜਦ ਰਾਜਾ ਨੇ ਤੀਖਣ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਉਸ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਕੱਟਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਓਸ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਚਮਕਦਾਰ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਨੇ ਉਚਾਰਿਆ, "ਮਹਾਨੁਭਾਵ, ਤੂੰ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਵਰਗਾ ਹੈਂ, ਪਰ ਇਹ ਕਠੋਰ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ; ਇੰਝ ਦੀ ਬੁਰਾਈ ਤਾਂ ਬੁਰੇ ਲੋਕ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਇਹ ਕੀ ਉਲਟਾ ਆਚਰਣ ਹੈ? ਇਹ ਪਾਪੀ ਕੰਮ ਸਦਾ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿੰਦਾ ਜੋਗ ਹੈ। ਤੂੰ ਵੇਦ-ਮਰਯਾਦਾ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ ਇਹ ਕੰਮ ਕਿਉਂ ਕੀਤਾ? ਪੂਰੀ ਸੱਚਾਈ ਦੱਸ, ਜਿਵੇਂ ਹੈ।" ਇਹ ਵਿਜ੍ਵਲਾ ਦੇ ਉਚਾਰਣ ਸਨ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਪ੍ਰਿਯੇ, ਸੌ ਸਾਲ ਤੋਂ ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਾਪਾਂ ਕਰਕੇ ਦੁੱਖ ਸਹਿ ਰਿਹਾ ਹਾਂ; ਅਜੇ ਤੱਕ ਕਿਸੇ ਨੇ ਇੰਝ ਨਹੀਂ ਆਖਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਹੁਣ ਇਹ ਪੰਛੀ ਆਖ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮੇਰਾ ਮਨ ਭੁੱਖ ਕਰਕੇ ਬੇਚੈਨ ਤੇ ਆਤੁਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਹੁਣ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਆਉਂਦੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਜਦ ਮੈਂ ਇਹ ਸ਼ਾਂਤੀਦਾਇਕ ਬਚਨ ਸੁਣਿਆ, ਮੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਆ ਗਈ। ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ? ਦੇਵਤਾ, ਗੰਧਰਵ ਜਾਂ ਇੰਦਰ ਬਣੇਗਾ? ਸ਼ਾਇਦ ਉਹ ਸਤਿ ਹੈ, ਜੋ ਕਦੀ ਸਾਧੂ ਨੇ ਆਖਿਆ ਸੀ।" ਪਤਨੀ ਨੇ ਸੁਣ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਸਹੀ ਆਖਿਆ ਹੈ; ਇਹ ਵੱਡਾ ਅਚੰਭਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਐਸਾ ਹੀ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੈ। ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ, ਜੋ ਪੰਛੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਸਾਡੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ?" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਪੰਛੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਸਵਾਗਤ ਹੈ, ਗਿਆਨੀ ਪੰਛੀ ਰੂਪੀ ਪ੍ਰਭੂ। ਮੈਂ ਤੇ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਤੁਹਾਡੇ ਦੋਵੇਂ ਕਮਲ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਪੁੰਨ ਹਾਸਲ ਕਰੀਏ।" "ਤੁਸੀਂ, ਭਵੰਕਾ, ਪੁੰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਪੰਛੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਰਦੇ ਹੋ; ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਜੋ ਵੀ ਕਰਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਚੰਗਾ ਜਾਂ ਮਾੜਾ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਹੀ ਭੋਗਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਉਸ ਆਤਮਾ ਦੇ ਆਚਰਣ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਇੱਥੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੁੰਜਲ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਸੁਣਿਆ, ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸ, ਭਵੰਕਾ।" ਉਸ ਸਮੇਂ ਪੰਛੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਿਜ੍ਵਲਾ ਨੇ ਸੁਬਾਹੂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਕੁੰਜਲ ਹੈ, ਉਹ ਤੋਤਿਆਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਹਨ। ਮੈਂ ਵਿਜ੍ਵਲਾ ਹਾਂ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਤੀਜਾ ਪੁੱਤਰ। ਮੈਂ ਨਾ ਦੇਵਤਾ ਹਾਂ, ਨਾ ਗੰਧਰਵ, ਨਾ ਸਿੱਧ। ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਡਰਾਉਣੇ ਹੋਣ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ, ਤੁਸੀਂ ਮਹਾਨ ਕੰਮ ਕਰੋਗੇ; ਮੈਨੂੰ ਹੁਣ ਦੱਸੋ।" ਸੁਬਾਹੂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵੱਲੋਂ 'ਵਾਸੁਦੇਵ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਉਚਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਮੈਂ ਉਹ ਸੁਣਾਂਗਾ, ਜਦ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਮਾਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂਗਾ; ਜੋ ਸਾਧੂ ਨੇ ਆਤਮ-ਸੰਯਮ ਨਾਲ ਉਚਾਰਿਆ। ਫਿਰ ਮੈਂ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।" ਵਿਜ੍ਵਲਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਮੈਂ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, ਉਹ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਦਾ ਲਈ ਉਚਾਰਾਂਗਾ; ਸੁਣੋ, ਮਹਾਨੁਭਾਵ।" "ਓਮ: ਇਸ ਵਾਸੁਦੇਵ ਸਤੁਤੀ ਦੇ ਦ੍ਰਸ਼ਟਾ ਨਾਰਦ ਹਨ, ਛੰਦ ਅਨੁਸ਼ਟੁੱਪ ਹੈ; ਓਮ ਹੀ ਇਸ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਠ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਅਤੇ ਚਾਰ ਪੁਰਸ਼ਾਰਥਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਹੈ। ਮੰਤ੍ਰ ਹੈ: 'ਓਮ ਨਮੋ ਭਗਵਤੇ ਵਾਸੁਦੇਵਾਯ।' ਮੈਂ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ, ਸਰਵੋਚ, ਪੁੰਨਦਾਇਕ, ਵੇਦ-ਗਿਆਨੀ, ਵੇਦ ਦੇ ਮੰਦਰ, ਗਿਆਨ ਦੇ ਧਾਰੀ, ਜੀਵਨ ਦੇ ਆਧਾਰ, ਪ੍ਰਣਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।" "ਮੈਂ ਉਸ ਪ੍ਰਣਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਨਿਰਵਾਸ, ਨਿਰਾਕਾਰ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ, ਮਹਾਨ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਜੋ ਗੁਣ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ, ਉਹੀ ਸਰਵੋਚ ਹੈ।