ਜੋ ਕੁਝ ਭੀ ਜੀਵ ਭੋਗਦਾ ਹੈ—ਚਾਹੇ ਦੁੱਖ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸੁੱਖ—ਉਹ ਉਸਦੇ ਪਿਛਲੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਜੀਵ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਦੁਖੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਰੱਸੀ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਕਦੀਰ ਦੇ ਹੱਥੀਂ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਤਕਦੀਰ ਹੀ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਸੁੱਖ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਹੋਰ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਕਰਮ ਅਣਿਸ਼ਚਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ, ਜਾਗਦੇ ਜਾਂ ਸੁੱਤੇ ਕੋਈ ਨਤੀਜਾ ਨਾ ਮਿਲਦਾ, ਅਤੇ ਤਕਦੀਰ ਫਲ ਰਹਿਤ ਜਾਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ। ਇਨਸਾਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰਾਂ, ਅੱਗ, ਜ਼ਹਿਰ ਜਾਂ ਕਿਲਿਆਂ ਤੋਂ ਤਾਂ ਬਚਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ 'ਚ ਬੀਜ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਵੱਡੇ ਦਰੱਖਤ, ਬੂਟੇ ਜਾਂ ਘਾਹ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਮ ਅੰਦਰ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸਮੇਂ ਆਉਣ 'ਤੇ ਉੱਭਰਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਦੀਵੇ ਦਾ ਤੇਲ ਖਤਮ ਹੋਣ 'ਤੇ ਉਹ ਬੁੱਝ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਦ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਕਰਮ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਵੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਰਮ ਮੁੱਕਣ 'ਤੇ ਮੌਤ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਕਰਮ ਹੀ ਮੁੱਖ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਕਰਮ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਇਥੇ ਹੀ ਭੋਗਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਤੂੰ ਹੁਣੇ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂ ਪੁੱਛਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਅਰਥ ਮੈਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ—ਉਹ ਹੁਣ ਆਪਣਾ ਕਰਮ ਭੋਗ ਰਹੇ ਹਨ। ਆਨੰਦ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਕਰਮ ਵੇਖੇ ਸਨ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ—ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ। ਇਹ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਲੋਕ ਹੈ; ਹੋਰ ਲੋਕ ਭੋਗ ਲਈ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਜੀਵ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੋਰ ਭੋਗ ਭੋਗਦੇ ਹਨ। ਸੂਤ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: ਚੌਲਾ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੁਬਾਹੂ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਉਹ ਸੁੰਦਰ, ਗੁਣਵਾਨ, ਅਤੇ ਅਡੋਲ ਸੀ—ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਸ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਵਿ्णੂ ਜੀ ਦਾ ਭਗਤ, ਪਰਮ ਗਿਆਨੀ, ਅਤੇ ਵੈਸ਼ਣਵਾਂ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਸੀ। ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਮਧੁਸੂਦਨ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਸ ਨੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਾਰੇ ਯੱਗ ਕੀਤੇ। ਉਸ ਦਾ ਪੁਰੋਹਿਤ ਜੈਮਿਨੀ ਨਾਂ ਦਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਸੁਬਾਹੂ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਆਖਿਆ: "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਵੱਡੇ ਦਾਨ ਦੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੁੱਖ ਮਿਲ ਸਕੇ; ਦਾਨ ਰਾਹੀਂ ਮਨੁੱਖ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਕਠਨਾਈਆਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਾਨ ਰਾਹੀਂ ਸੁੱਖ ਅਤੇ ਅਮਰ ਯਸ਼ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਦਾਨ ਰਾਹੀਂ ਮੌਤ ਦੇ ਲੋਕ 'ਚ ਵੀ ਅਤੁੱਲਤਮ ਮਹਿਮਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਦਾਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਇੱਥੇ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉੰਨਾ ਚਿਰ ਦਾਤਾ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ; ਐਸਾ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ, ਤੇ ਹਰੇਕ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਲਈ, ਹਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਕੇ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।" ਸੁਬਾਹੂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਦਾਨ ਤੇ ਤਪ ਦੋਵੇਂ ਬੜੇ ਔਖੇ ਹਨ। ਦੱਸੋ, ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੱਡਾ ਫਲ ਕਿਹੜਾ ਹੈ?" ਜੈਮਿਨੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਦਾਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਔਖਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇੱਕ ਗੱਲ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ, ਦੁਨੀਆ ਦੇਖ ਰਹੀ ਹੈ: ਲੋਕ, ਲੋਭ ਤੇ ਮੋਹ ਵਿਚ ਫਸ ਕੇ, ਧਨ ਲਈ ਆਪਣਾ ਪਿਆਰਾ ਜੀਵਨ ਵੀ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਮਨੁੱਖ ਸਮੁੰਦਰ ਜਾਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕ ਨੌਕਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਹੇਠਲਾ ਕੰਮ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਖੇਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਕਲੇਸ਼ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ; ਫਿਰ ਵੀ, ਇਹ ਧਨ ਜੋ ਇੰਨੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਵੀ ਪਿਆਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਧਨ ਦਾ ਤਿਆਗ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦ ਉਹ ਧਨ ਨਿਆਂ ਨਾਲ ਕਮਾਇਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਜਦ ਧਰਮ ਨਾਲ, ਯੋਗ੍ਯ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਨੂੰ, ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਧਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਅਨੰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਰਧਾ ਧਰਮ ਦੀ ਧੀ, ਇੱਕ ਦੇਵੀ, ਪਵਿਤ੍ਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਤੇ ਸਭ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਹੈ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਮਾਂ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਾਉਂਦੀ ਹੈ; ਧਰਮ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਧਨ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸ਼ਰਧਾ ਤੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਹੀ ਸਵਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਦਾਨਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਨ, ਪਰ ਹੇ ਰਾਜਨ, ਭੋਜਨ ਦਾ ਦਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਲੰਘਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਦੁੱਧ ਸਮੇਤ ਭੋਜਨ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮਿੱਠੇ ਬਚਨਾਂ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਦਿਓ; ਦੋਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦਾਨ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਬਚਾਉਣ ਲਈ, ਲਾਭ ਲਈ, ਸੁੱਖ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਵਾਸਤੇ, ਭੋਜਨ ਯੋਗ੍ਯ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ, ਢੰਗ ਨਾਲ, ਪਵਿੱਤਰ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਦਿਓ। ਇਕ ਭਾਗ ਭੋਜਨ ਦੇਣ ਨਾਲ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਭੋਗਦਾ ਹੈ; ਮੂੰਹ-ਮੂੰਹ ਜਾਂ ਹੱਥ-ਹੱਥ ਭੋਜਨ ਦਿਓ, ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਦਾਨ ਦਾ ਮਹਾਨ ਫਲ ਅਖੁੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਨਾਂ ਤਾਂ ਹੱਥ ਭਰ ਕੇ, ਨਾਂ ਮੂੰਹ ਭਰ ਕੇ ਦਿਓਣਾ ਔਖਾ ਹੈ। ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਅਸ਼ਰਧਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਾਰਨ ਵੀ ਕਿਸੇ ਤਿਉਹਾਰ ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾ ਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਜ਼ਰੂਰ ਖਵਾਓ। ਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਥ, ਭੋਜਨ ਦਾ ਇੱਕ ਵੀ ਮੁੱਖ ਹਿੱਸਾ ਦੇਣ ਨਾਲ ਚੰਗਾ ਜਨਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਦਾ ਭੋਜਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਯੋਗ੍ਯ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਉਸ ਨਾਲ ਚੰਗਾ ਜਨਮ ਤੇ ਸਦਾ ਭੋਜਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਲੋਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪ ਸੁਆਦਲੇ ਭੋਜਨ ਤੇ ਪਾਨੀ ਭੋਗਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਭੋਜਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਧੰਨ ਹਨ। ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਰਿਸ਼ੀ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭੋਜਨ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮੁੱਖ ਹੈ; ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਇਹ ਜੀਵਨ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ, ਜੋ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਭੋਜਨ ਦੇਣ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਜੀਵਨ ਹੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਨ, ਤੂੰ ਯਤਨ ਕਰਕੇ ਭੋਜਨ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰ। ਇਹ ਸਭ ਸੁਣਕੇ, ਰਾਜਾ ਸੁਬਾਹੂ ਨੇ ਉੱਚ ਕੋਟਿ ਦੇ ਜੈਮਿਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੀ ਤੇ ਮੁੜ ਉਸ ਮਹਾਨ ਪੰਡਤ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ। ਇੱਥੇ, ਚਯਵਨ ਦੀ ਕਥਾ, ਗੁਰੂ ਤੀਰਥ ਮਹਾਤਮਯ ਦੇ ਅੰਗ ਵਿੱਚ, ਵੇਨ ਉਪਾਖਿਆਨ, ਭੂਮਿ ਖੰਡ, ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਚੌਂਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ, ਸੁਬਾਹੂ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਹੇ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਸਵਰਗ ਦੀਆਂ ਗੁਣਵਤਾਵਾਂ ਦੱਸੋ; ਹੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਪੂਰਾ ਕਰਾਂਗਾ।