ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਦਮਾ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਭੂਮਿਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਵਾਰ ਵੱਡੇ ਯਸ਼ਸਵੀ ਨੂੰ ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਜੇ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਪੈਰ ਧੋਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਮਲਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਡੇਰੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ, ਕਪੜੇ ਅਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਦੇ ਕੇ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਦਾਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਾਂ, ਗੰਗਾ ਵਾਂਗ, ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ ਜਲਾਂ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਪੁਰਾਣੇ ਕਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਸੰਧੂ ਨਦੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਪੁੰਨ ਨਾਲ ਸਥਾਪਤ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿਤਾ ਵੀ ਹੈ। ਸੁਕਰਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਗਲੀਆਂ ਜਾਂ ਬੁਰਾ ਭਲਾ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰੌਰਵ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।” ਜੇ ਕੋਈ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਭੋਗਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਗਲਤ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਬੇਇਜ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪੀ ਹੈ—ਪੁਰਾਣੇ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਕੋਈ ਪ੍ਰਾਇਸ਼ਚਿਤ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਮੈਂ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਨਮਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਜਦੋਂ ਮੇਰਾ ਅਧਿਆਪਕ ਮੈਨੂੰ ਸਹੀ ਜਾਂ ਗਲਤ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਪਣੀ ਸਮਝ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਿਲੰਬ ਨਾ ਕਰਕੇ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਪਿੱਪਲਾ। ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਮੈਨੂੰ ਸਰਵੋਤਮ ਗਿਆਨ ਮਿਲਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਮੋਖਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਸੰਸਾਰਕ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਜੇਹੜੇ ਕੰਮ ਧਰਤੀ ਤੇ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਮੈਂ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਹੋ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਜੋ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ। ਹੇ ਪਿੱਪਲਾ, ਮੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਨਾਗਾਂ ਦੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਵੀ ਪਤਾ ਹੈ; ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਮੇਰੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਹੁਣ, ਹੇ ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਮਾਧਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ। ਵਿਸ਼ਨੁ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਇਸ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਿੱਪਲਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਨਿਭਾਇਆ। ਉਹ, ਲੱਜਾ ਨਾਲ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਕੇ, ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜੋ ਧਰਮੀ ਅਤੇ ਪੁੰਨਵਾਨ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਤੀਰਥ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਈ ਹੈ; ਹੋਰ ਕੀ ਦੱਸਾਂ, ਹੇ ਗਿਆਨੀ ਵੇਨਾ? ਤੁਸੀਂ ਪੁੱਛੋ। ਇੱਥੇ ਅਠਠੀ ਚੌਰਾਸੀਵੀਂ ਅਧਿਆਇ 'ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ' ਭੂਮਿਖੰਡ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ, ਵੇਨਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮਰਾਟ, ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਪਤਨੀਆਂ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਤੀਰਥ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਦਿੱਤੀ। ਹੇ ਹ੍ਰਸ਼ੀਕੇਸ਼, ਮਾਤਾ ਦਾ ਤੀਰਥ ਵੱਡਾ ਪੁੰਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਤੀਰਥ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ।” ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਤੀਰਥ ਦੀ ਕਥਾ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਚੇਲੇ ਨੂੰ ਮੋਖਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਚੇਲੇ ਲਈ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੁੰਨ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਧਰਮ, ਸਰਵੋਤਮ ਤੀਰਥ, ਸਰਵੋਤਮ ਗਿਆਨ, ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਥੇ ਹੀ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਅਗਲੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸੁਖ, ਅਤੇ ਨਾਮ-ਯਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਚੇਲਾ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਚਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਤੇ ਅਚਲ ਵਸਤਾਂ ਸਮੇਤ, ਸਿੱਧਾ ਦੇਖ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਚੇਲੇ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਵਾਇਤਾਂ ਅਤੇ ਆਚਰਣ ਦੀ ਸਮਝ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਗਿਆਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰੋਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਅਧਿਆਪਕ ਚੇਲੇ ਲਈ ਰੋਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਚੇਲੇ ਦੀ ਉੱਚੀ ਪਥ ਹੈ। ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ ਰਾਜਨ, ਸੋਮਾ ਰਾਜਾ ਰਾਤ ਨੂੰ ਵੀ ਚਮਕਦਾ ਹੈ; ਆਪਣੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਉਹ ਚਲਣ ਤੇ ਅਚਲ ਵਸਤਾਂ ਤੇ ਸਾਰਾ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਘਰ ਵਿੱਚ ਦੀਵਾ ਸਭ ਨੂੰ ਰੋਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਘਣੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਧਿਆਪਕ, ਚੇਲੇ ਨੂੰ ਜੋ ਅਗਿਆਨ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਅਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਰੋਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਦਿਨ ਨੂੰ, ਚੰਦ ਰਾਤ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਦੀਵਾ ਘਰ ਨੂੰ ਰੋਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਹਨੇਰਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਰਾਤ, ਦਿਨ, ਅਤੇ ਘਰ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਅਧਿਆਪਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੇਲੇ ਨੂੰ ਰੋਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਅਧਿਆਪਕ ਚੇਲੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਗਿਆਨ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਮਰਾਟ, ਅਧਿਆਪਕ ਚੇਲੇ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਤੀਰਥ ਹੈ; ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਚੇਲੇ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਪੁੰਨਵਾਨ ਜਾਣ ਕੇ, ਚੇਲੇ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇੱਕ ਪੁਰਾਤਨ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਭ੍ਰਿਗੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਮਹਾਤਮਾ ਚ੍ਯਵਨ ਦਾ ਜਿਕਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ ਰਾਜਨ, ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰ ਆਇਆ—“ਕਦੋਂ ਧਰਤੀ ਤੇ ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋਵਾਂਗਾ?” ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਗਿਆਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਦਿਨ-ਰਾਤ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਦੀ ਚਿੰਤਨ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਨਿਸ਼ਚੈ ਉਪਜੀ—“ਮੈਂ ਇੱਛਤ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਾਂਗਾ, ਘਰ, ਖੇਤ, ਪਤਨੀ, ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਧਨ ਛੱਡ ਕੇ।” ਇਸ ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਤੇ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨਰਮਦਾ, ਸਰਸਵਤੀ, ਗੋਦਾਵਰੀ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਤੀਰਥਾਂ ਤੇ ਗਿਆ। ਉਹ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ, ਖੇਤ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਲਿੰਗਾਂ ਤੇ ਗਿਆ, ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਿਆ; ਫਿਰ ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਣ ਲੱਗਾ। ਚ੍ਯਵਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਆਤਮਾ ਉਸ ਕਰਮ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਰੋਸ਼ਨ ਹੋ ਗਈ।