ਇਹ ਸਭ ਉੱਤਮ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਦਮ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਖੰਡ ਵਿੱਚ ਉਮਾ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਮੇਂ, ਉਥੇ ਇਕ ਤੀਰਥ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਕਪੀਸ਼ਵਰਾਦਿਤਯ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਤੀਰਥ ਉੱਤੇ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜਲ ਅਰਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ, ਜੇ ਕੋਈ ਉਥੇ ਕਪੀਸ਼ਵਰਾਦਿਤਯ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਵਰਗੇ ਭਾਰੀ ਪਾਪ ਤੋਂ ਵੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚੈਤ੍ਰ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਅਠਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਇਸਨਾਨ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਉੱਤਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੀਰਥ ਉੱਤੇ, ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਸਭ ਨੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਤੱਕ ਇਸਨਾਨ ਕੀਤਾ। ਕਪੀ ਤੀਰਥ ਦੀ ਇਹੀ ਅਚੁਕ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਉਥੇ ਇਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਕਪੀਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅਨੇਕ ਸੁਖ ਭੋਗਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਤਾਕਤ, ਧਰਮ ਜਾਂ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਪੀ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਮਹਾਦੇਵ ਜੀ ਉਮਾ ਨੂੰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਦੇਵੀਆਂ ਦੀ ਰਾਣੀ, ਹੁਣ ਬ੍ਰਹਮਵੱਲੀ ਨਾਮਕ ਮਹਾਨ ਤੀਰਥ ਜਾ। ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣ। ਜਿੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮਵਤੀ ਨਦੀ ਦੇ ਜਲ ਬ੍ਰਹਮਵੱਲੀ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਥਾਨ ਬ੍ਰਹਮ ਤੀਰਥ ਕਹਿ ਕੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤੀਰਥ ਪ੍ਰਯਾਗ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਜੇ ਕੋਈ ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਸੰਤੋਖ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ, ਜੇ ਕੋਈ ਬ੍ਰਹਮਵੱਲੀ ਉੱਤੇ ਗਿਆ ਦੇ ਸਮਾਨ ਕਰਮ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੋਸ਼ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਗਾਂ, ਜ਼ਮੀਨ, ਤੇ ਭੋਜਨ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਵੀ ਵੱਡਾ ਫਲਦਾਇਕ ਹੈ। ਇਸ ਤੀਰਥ ਉੱਤੇ, ਸਨਕ ਆਦਿਕ ਮੁਨੀਆਂ ਨੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ। ਪੁਸ਼ਕਰ, ਗੰਗਾ, ਅਤੇ ਅਮਰਕੰਟਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜਿੰਨਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਫਲ ਇਥੇ ਬ੍ਰਹਮਵੱਲੀ ਉੱਤੇ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਵੀ ਚੰਦਰ ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਣ ਸਮੇਂ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਫਲ ਇੱਥੇ ਵੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਤੀਰਥ ਉੱਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਾ ਕੇ, ਨਾਰਾਇਣ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਵਰਗਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵੈਕੁੰਠ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬ੍ਰਹਮਵੱਲੀ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਖੰਡਤੀਰਥ ਉੱਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਖੰਡਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਵਿਖਿਆਤ ਹੈ। ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਜੋ ਗਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗੋਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀਆਂ ਸਨ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਇਹ ਗਾਂ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮਾਵਾਂ ਹਨ, ਕਿਸੇ ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਪਾਰਵਤੀ ਪੁੱਛਦੀ ਹੈ, "ਕਿਸ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ ਇਹ ਗਾਂ ਡਿੱਗ ਗਈਆਂ? ਕਿਵੇਂ ਇਹ ਬਚਾਈਆਂ ਗਈਆਂ?" ਮਹਾਦੇਵ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਗੋਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਬਲਦ ਨੇ ਖੇਡਦਿਆਂ ਗੋਬਰ ਅਤੇ ਪਿਸ਼ਾਬ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਹਰਾ ਦੇ ਸਿਰ ਤੇ ਪੈ ਗਿਆ। ਇਸ ਅਪਰਾਧ ਕਰਕੇ, ਹਰਾ ਨੇ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ ਕਿ "ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਜ਼ਮੀਨ ਭੁੱਲ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਾਓਗੇ।" ਗਾਂ ਨੇ ਫਿਰ ਹਰਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਕੇ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ ਕਿ "ਸਾਨੂੰ ਮੁੜ ਆਪਣਾ ਲੋਕ ਮਿਲ ਜਾਵੇ।" ਤਦ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਆਖਿਆ ਕਿ "ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਬ੍ਰਹਮਵਤੀ ਤੀਰਥ ਨੇੜੇ ਖੰਡ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੋਗੀਆਂ, ਤਦ ਸਵਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਵੋਗੀਆਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗਾਂ ਨੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਸਵਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਗਾਂ ਵਾਲੇ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਜਾਂ ਨਾਸ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਉਥੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਗੋਬਰ ਦੀ ਗੋਲੀ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਚੌਦਾਂ ਇੰਦਰਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸੁਖੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਜੋ ਫਲ ਹੈ, ਉਹ ਖੰਡਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਬਲਦ ਦੇ ਪਿਸ਼ਾਬ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਪੀਣ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਤੁਰੰਤ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਤिहास ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ, ਤੇ ਨਾ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ, ਖੰਡਤੀਰਥ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ, ਗਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਬਲਦ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਇਕਾਗਰ ਕਰਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਗਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਉਥੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰੀਏ, ਤਾਂ ਚੌਦਾਂ ਇੰਦਰਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸੁਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਦਸ ਗਾਂ ਜੇ ਕੋਈ ਦੁਜਾ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਅਮਰ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਪਿੱਪਲ ਦਾ ਰੁੱਖ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਪਿਤਰ ਲੋਕ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੰਜ ਅਮਲਕੀ ਦੇਵ ਰੁੱਖ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲਾ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਮਹਾਦੇਵ ਜੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੰਬੂ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਸਵਰਗ ਵੱਲ ਪੈੜ ਹੈ। ਉਥੇ, ਦਸ਼ਾਂਗ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ, ਜਾਮਬਵੰਤ ਨੇ ਇੱਕ ਲਿੰਗ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਪੂਜਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਕੀਤੀ। ਜਦ ਰਾਮ ਨੇ ਰਾਵਣ ਦਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਧ ਕੀਤਾ, ਤਦ ਜਾਮਬਵੰਤ ਨੇ ਸਾਰੀ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਗਾਰੇ ਵਜਾ ਕੇ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ: "ਰਾਮ ਨੇ ਜਿੱਤ ਲਿਆ, ਰਾਵਣ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਸੀਤਾ ਮਿਲ ਗਈ।" ਫਿਰ ਉਹ ਸਭ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤਮ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਤੀਰਥ—ਕਪੀ ਤੀਰਥ, ਬ੍ਰਹਮਵੱਲੀ, ਖੰਡਤੀਰਥ ਅਤੇ ਜੰਬੂ ਤੀਰਥ—ਸਭ ਆਪਣੀ ਵਿਲੱਖਣ ਮਹਿਮਾ ਤੇ ਅਚੁਕ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।