ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸੁਣੋ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਅਸੂਆਂ ਵਗੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬੁੱਢਾਪਾ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਸੂਆਂ ਤੋਂ ਹੀ ਵਿਯੋਗ ਨਾਂ ਦਾ ਵੱਖੋੜਾ ਜਨਮਿਆ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਫਿਰ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਸੂਆਂ ਤੋਂ ਹੀ ਦੁੱਖ ਤੇ ਪੀੜਾ ਦੇ ਦੋ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਰੋਗ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਮੂਰਛਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੁਖ ਨਾਸ਼ਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਨਮੀ। ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਹੀ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਪ੍ਰੇਮ-ਰੋਗ, ਭਰਮ, ਬੇਚੈਨੀ, ਉਤਾਵਲਾ, ਪਾਗਲਪਨ ਅਤੇ ਮੌਤ ਤੱਕ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਏ। ਰਤੀ ਦੇ ਅਸੂਆਂ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਤੋਂ ਸੰਸਾਰ ਨਾਸ਼ਕ ਅਨੇਕ ਜੀਵ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਨ ਅਤੇ ਜੋ ਰਤੀ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਖੜੇ ਹੋਏ। ਉਹ ਸਭ ਜੀਵ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ—ਇਹ ਕਾਮ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਰਤੀ ਨੇ ਕਾਮ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਅਤਿ ਖੁਸ਼ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਚੋਂ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਅਸੂ ਆ ਗਿਰੇ। ਉਹ ਸਮਾਂ ਜਦੋਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉਤਾਵਲੇਪਨ ਨਾਲ ਜੀਵ ਜਨਮ ਲਏ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਲਗਾਵ, ਯਸ਼ ਅਤੇ ਲਾਜ ਵੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਮਹਾਨੰਦ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਸੁਭ ਚੇਲੀਆਂ ਜਨਮੀਆਂ, ਜੋ ਮਿਲਾਪ ਦਾ ਸੁਖ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਫਿਰ ਲੀਲਾ, ਕ੍ਰੀੜਾ ਅਤੇ ਮਨਾਂ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਰਤੀ ਦੀ ਅੱਖ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਅਸੂਆਂ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਟਪਕੀਆਂ। ਪਾਣੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਬੂੰਦਾਂ ਡਿੱਗੀਆਂ, ਉਥੋਂ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਕਮਲ ਉਗਿਆ। ਉਸ ਕਮਲ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੋਹਣੀ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ ਕਨਿਆ ਜਨਮੀ। ਇਹ ਅਸ਼ਰੁਬਿੰਦੁਮਤੀ ਹੈ, ਰਤੀ ਦੀ ਧੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਸਨੇਹ ਨਾਲ ਸਦਾ ਨੇੜੇ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਦੋਸਤੀ ਦੇ ਸੁਭਾਵ ਨਾਲ, ਸਦਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਅਤੇ ਮੰਗਲਮਈ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਨਾਂ ਨਾਲ, ਵਰੁਣ ਦੀ ਧੀ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਮੈਂ ਪਿਆਰ ਨਾਲ, ਕੋਮਲਤਾ ਨਾਲ, ਜੋ ਕੁਝ ਸੀ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਉਸ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੀ। ਸੋਹਣੀ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ, ਪਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੀ ਹੋਈ, ਉਸ ਨੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਰਾਜਾ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ—ਹੇ ਸੁਭ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ, ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਦੱਸਿਆ, ਮੈਂ ਸਮਝ ਗਿਆ, ਹੁਣ ਸੁਣ। ਇਹ ਰਤੀ ਦੀ ਧੀ, ਜੋ ਕੁਝ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਂ ਦੇਵਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਪੂਜਦੀ ਹੈ। ਤੂੰ ਐਸਾ ਕਰ ਕਿ ਉਹ ਮੇਰੇ ਅਧੀਨ ਆ ਜਾਵੇ। ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ—ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਮੰਨਤ ਦੱਸਦੀ ਹਾਂ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ। ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਵੀਰਤਾ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਾਲਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਰਗਾ, ਅਤੇ ਧਰਮ ਵਿਚ ਅਡੋਲ ਪੁਰਸ਼ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਤੇਜੀਲਾ, ਮਹਾਨ ਗਿਆਨੀ, ਦਾਨੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਯਜਮਾਨ, ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦਾ ਗਿਆਤਾ, ਪੁੰਨ ਦਾ ਪਾਤਰ ਹੋਵੇ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਵਰਗਾ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਯਜਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ, ਸਭ ਸੁਖ-ਸਮਪੰਨ, ਨਾਰਾਇਣ ਵਰਗਾ ਹੋਵੇ। ਜੋ ਸਦਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਚਾਹਿਤਾ, ਬ੍ਰਹਮਨ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ, ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਗਿਆਤਾ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵੀਰਤਾ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਸੋਹਣਾ, ਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਪਤੀ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਯਯਾਤਿ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ—ਮੈਨੂੰ ਜਾਣ, ਜੋ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਇਹ ਸਭ ਗੁਣ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹਨ; ਮੈਂ ਉਸ ਲਈ ਰਚਿਆ ਹੋਇਆ ਪਤੀ ਹਾਂ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ—ਮੈਂ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੂੰ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁੰਨ ਵਧਾਇਆ ਹੈ; ਜੋ ਕੁਝ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸਿਆ, ਉਹ ਸਭ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਪਰ, ਇੱਕ ਹੀ ਅਵਗੁਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਚੁਣਦੀ; ਇਹ ਮੇਰਾ ਸੰਦੇਹ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਨ—ਤੂੰ ਵਿਸ਼ਣੂ-ਸਭਾਵ ਦਾ ਹੈਂ। ਯਯਾਤਿ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ—ਮੈਨੂੰ ਖੁਲ੍ਹ ਕੇ ਦੱਸ ਕਿ ਉਹ ਕਿਹੜਾ ਮਹਾਨ ਦੋਸ਼ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਯਮ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਸੱਚ ਦੱਸ, ਹੇ ਸੋਹਣੀ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਆਪਣਾ ਚਿਹਰਾ ਦਿਖਾ। ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਅਵਗੁਣ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ। ਤੇਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਬੁੱਢਾਪਾ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਚੁਣਦੀ। ਇਹ ਗੰਭੀਰ ਤੇ ਅਚੰਗੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਮੁੜ ਪੁੱਛਿਆ। ਯਯਾਤਿ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਕਿ ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਨਾਲ ਬੁੱਢਾਪਾ ਕਿਵੇਂ ਆ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਕਿ ਇਹ ਬੁੱਢਾਪਾ ਕਿਵੇਂ ਆ ਗਿਆ। ਜੋ ਕੁਝ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਰਲਾ ਹੋਵੇ, ਮੈਂ ਉਹ ਵਰ ਦਿੰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਵਰ ਚੁਣ ਲਵੇ। ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਜਦ ਤੂੰ ਬੁੱਢਾਪੇ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗਾ, ਤਦ ਹੀ ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਚੁਣੇਗੀ। ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਨ; ਮੈਂ ਸੱਚ ਕਹਿੰਦੀ ਹਾਂ। ਪਰੰਪਰਾਵਾਦ ਅਨੁਸਾਰ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਬੁੱਢਾਪਾ ਪੁੱਤਰ, ਭਰਾ ਜਾਂ ਨੌਕਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਨੌਜਵਾਨੀ ਲੈ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਬੁੱਢਾਪਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਖਦਾਈ ਸਮਝੌਤਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਆਪਣਾ ਪੁੰਨ ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਪੁੰਨ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਪੁੰਨ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਕਮਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੁੰਨ ਉਸ ਲਈ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਭੋਗਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਨੌਜਵਾਨੀ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਦੇ ਦੇ; ਉਸ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਮਿਲ, ਅਤੇ ਮੁੜ ਸੋਹਣੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾ, ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ। ਜਦੋਂ ਵੀ ਤੂੰ ਇਛਾ ਕਰੇਂ, ਹੇ ਕੁਰੂ ਰਾਜਨ, ਤੂੰ ਆਨੰਦ ਮਾਣ ਸਕਦਾ ਹੈਂ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਈ। ਸੁਕਰਮਾ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ: ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ—ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, ਮੈਂ ਐਸਾ ਹੀ ਕਰਾਂਗਾ। ਯਯਾਤਿ ਰਾਜਾ, ਮੋਹ ਅਤੇ ਵਾਛਾ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ, ਘਰ ਗਿਆ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਤੁਰਵਸੁ, ਪੂਰੁ, ਕੁਰੂ ਅਤੇ ਯਦੁ ਨੂੰ, ਜੋ ਪਿਤਾ ਦੇ ਭਗਤ ਸਨ, ਬੁਲਾਇਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ: ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰੋ, ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲੋ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਸੁਖ ਦਿਓ। ਪੁੱਤਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਲੋਂ ਚਾਹੇ ਚੰਗੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮਾੜੀ, ਪੂਰੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜਲਦੀ ਦੱਸੋ, ਪਿਤਾ ਜੀ, ਜੋ ਆਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।