ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਹ ਸਭ ਮਨੁੱਖ ਜੋ ਰੋਗਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਸਨ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲਗੇ ਰਹਿੰਦੇ, ਯੱਗ ਅਤੇ ਦਾਨ ਦੇ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ ਰਹਿੰਦੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਜੋ ਦਇਆ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਸਨ—ਇਹ ਸਭ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜੀਵਨ ਜੀ ਰਹੇ ਸਨ। ਕੁਝ ਲੋਕ, ਜੋ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਕੇ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ, ਜੋ ਨੇਕ ਅਤੇ ਧਨਵੰਤ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਮ ਕਮਾਇਆ, ਇਹ ਸਭ ਧਰਮ ਦੇ ਪੱਕੇ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੇ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖ, ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਤੇ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵੈਸ਼ਣਵ ਬਣ ਗਏ। ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਹੁਣ ਤੂੰ ਉਹ ਰਾਜੇ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਧਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਭਗਤ ਸੀ।" ਉਹ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਨਹੁਸ਼ ਦਾ ਵੰਸ਼ਜ ਸੀ, ਸਦਾ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਸਭ ਧਰਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ। ਉਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਲੱਖਾਂ ਸਾਲ ਇੰਝ ਹੀ ਬਿਤਾਏ। ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਕਰਿਸ਼ਮਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਲੋਕ ਨਵੇਂ ਨਵੇਂ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਪਚੀਸ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਨ ਵਰਗੇ ਹੀ ਦਿਸਦੇ। ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਚੱਕਰਧਾਰੀ ਰੂਪ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਬਲਵਾਨ ਅਤੇ ਪੂਰਨ ਪੱਕੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਉਹ ਮਨੁੱਖ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਨਮ ਲਿਆ, ਉਹ ਯਮ ਦੇ ਅਧੀਨ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਲੋਕ ਕਾਮ ਅਤੇ ਰੋਸ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਦੁੱਖਾਂ ਦੀ ਬੇੜੀਆਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਚੁੱਕੇ, ਦਾਨ ਦੇ ਪੁੰਨ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗੇ ਰਹਿੰਦੇ। ਇਹ ਲੋਕ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਇੰਝ ਫੈਲਾਉਂਦੇ ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਸ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੁੱਤਰ, ਪੌਤਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਵੰਸ਼ ਲੰਮਾ ਚਲਦਾ ਅਤੇ ਉਹ ਲੋਕ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਵਾਲੇ, ਮੌਤ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਰਹਿੰਦੇ। ਉਹ ਸਭ ਮਨੁੱਖ, ਪੱਕੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਾਲੇ, ਰੋਗ ਤੇ ਵਧਾਪੇ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਚੀਸ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਨਾਂ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦੇ। ਉਹ ਸੱਚ ਅਤੇ ਸੱਚੇ ਆਚਰਨ ਦੇ ਪੱਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਅਤੇ ਚੱਕਰਧਾਰੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਇੰਝ ਹੀ ਜੀਵਨ ਜਿਉਂਦੇ। ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਦਾਨ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ, ਹੇ ਉੱਤਮ ਪੁਰਖ, ਅਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਪ੍ਰਾਣੀ ਮੌਤ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਨਾ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਲੱਗਦਾ; ਜਿਵੇਂ ਸਵਰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਤੀ ਵੀ ਹੋ ਗਈ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ, ਹੇ ਉੱਤਮ ਪੁਰਖ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਚੱਕਰਧਾਰੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ; ਯਮ ਦੇ ਦੂਤਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਦੂਤਾਂ ਨੇ ਭਜਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਸਭ ਯਮ ਦੇ ਦੂਤ, ਰੋਦੇ ਹੋਏ, ਧਰਮਰਾਜ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਰਾਜਾ ਨੇ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਸਭ ਦੱਸਿਆ। ਧਰਤੀ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਭੋਗ ਰਾਹੀਂ, ਨਹੁਸ਼ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇਵਯਯਾਤੀ ਦੇ ਯਤਨ ਨਾਲ, ਮੌਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇਕ ਵਿਸ਼ਨੂ ਭਗਤ ਦੁਆਰਾ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਵਰਗੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਸਭ ਗੱਲਾਂ ਓਸ ਸਮੇਂ ਧਰਮਰਾਜ ਨੇ ਸੁਣੀਆਂ। ਫਿਰ ਧਰਮਰਾਜ ਨੇ, ਦੂਤਾਂ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਦੇ ਕਰਤੱਬਾਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਿਆ। ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਭੂਮਿਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਵੇਣ ਦੀ ਕਥਾ ਅਤੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਵਰਣਨਾ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਯਯਾਤੀ ਦੀ ਕਥਾ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਪਚੱਤਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸੀ। ਫਿਰ ਸੁਕਰਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਉਸ ਸਮੇਂ ਸੌਰੀ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ), ਸਾਰੇ ਦੂਤਾਂ ਸਮੇਤ, ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਇੰਦਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।" ਉਸ ਸਮੇਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਧਰਮਰਾਜ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ; ਉਹ ਜਲਦੀ ਉੱਠਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਮ ਅਰਘ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਕਿਉਂ ਆਏ ਹੋ?" ਇੰਦਰ ਦੇ ਇਹ ਵੱਡੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਧਰਮਰਾਜ ਨੇ ਯਯਾਤੀ ਦੇ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਕਰਤੱਬਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ। ਧਰਮਰਾਜ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਕਿਉਂ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਨਹੁਸ਼ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਮਹਾਨ ਵੈਸ਼ਣਵ ਕਰਕੇ ਆਇਆ ਹਾਂ।" "ਉਹ ਮਨੁੱਖ, ਜੋ ਵੈਸ਼ਣਵ ਹਨ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਰਤ ਲੋਕ ਨੂੰ ਵੈਕੁੰਠ ਜਿਹਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਅਮਰ ਲੋਕ ਮਨੁੱਖ ਬਣ ਗਏ ਹਨ, ਵਧਾਪਾ ਤੇ ਰੋਗ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ; ਨਾ ਉਹ ਪਾਪ ਕਰਦੇ, ਨਾ ਝੂਠ ਬੋਲਦੇ।" "ਉਹ ਕਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਲੋਭ ਤੇ ਮੋਹ ਤੋਂ ਖਾਲੀ, ਦਾਨੀ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨਿਸ਼ਠ ਹਨ। ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਨਾਲ, ਉਹ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।" "ਉਸ ਵੈਸ਼ਣਵ ਧਰਮ ਦੁਆਰਾ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਨੁੱਖ ਰੋਗ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਸਦਾ ਜਵਾਨ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਦੁਰਵਾ ਘਾਸ ਅਤੇ ਵਟਵ੍ਰਿਕਸ਼ ਫੈਲਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਲੋਕ ਪੁੱਤਰ, ਪੌਤਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਪੌਤਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਫੈਲ ਰਹੇ ਹਨ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਰ ਵੈਸ਼ਣਵ ਵਧਾਪੇ ਅਤੇ ਮੌਤ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੈ; ਨਹੁਸ਼ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਮਰਤ ਲੋਕ ਨੂੰ ਐਸਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।" "ਹੁਣ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਦ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ; ਮੇਰਾ ਕਰਮ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹ ਸਭ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।" "ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਹੇ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕੁਝ ਕਰੋ।" "ਇਸ ਕਾਰਨ, ਹੇ ਇੰਦਰ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਹਾਂ।" ਇੰਦਰ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਆਪਣਾ ਦੂਤ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਕੋਲ ਭੇਜਿਆ ਸੀ।" "ਧਰਮਰਾਜ ਨੂੰ ਦੂਤ ਰਾਹੀਂ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਮੈਂ ਸਵਰਗ ਦੇ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਮੁੜ ਸਵਰਗ ਆਵਾਂਗਾ।'" "ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਵਰਗੀ ਕਰ ਦੇਵਾਂਗਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜਾ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਹੁਣ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਜਾ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। "ਉਸ ਦੀ ਧਰਮ-ਸ਼ਕਤੀ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਡਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ।" ਧਰਮ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲਿਆਓ।" "ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ..." ਧਰਮ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਇੰਦਰ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਚਾਰਿਆ ਤੇ ਕਾਮਦੇਵ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ। ਮਹਾਨ ਚਿੱਤ ਵਾਲੇ ਇੰਦਰ ਨੇ ਮਕਰੰਦ ਅਤੇ ਰਤੀ ਨੂੰ ਲਿਆਇਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, "ਤੁਸੀਂ ਐਸਾ ਉਪਾਅ ਕਰੋ ਕਿ ਰਾਜਾ ਇੱਥੇ ਆ ਜਾਵੇ।