ਮਹਾਂਦੇਵੀ! ਨਵੀਂ ਚੰਦ ਦੀ ਅਮਾਵੱਸ ਜਾਂ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸ਼੍ਰਾਧ—ਜੋ ਕੁਝ ਫਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਫਲ ਮਨੁੱਖ ਸਾਬਰਮਤੀ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਕੇ ਜਦੋਂ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਤਿਕਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਥਲ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਮਾਧਵ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹੀ ਮਹਾਨ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਏਹ ਸਾਬਰਮਤੀ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਸਭ ਸੰਸਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਬਲੈਸਡ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੀਰਥ ਤੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲੋਂ ਆਏ ਹੋਏ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਮਹਾਨ ਪੁਰਖ ਸਦਾ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਪੱਛਮ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਲੋਕ ਇੱਥੇ ਯਾਤਰਾ ਵਾਸਤੇ, ਖੇਟਕਾ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਸਦਾ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਲੋਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਇੱਥੇ ਸ਼੍ਰਾਧ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਕਰਮ ਅਤੇ ਕਈ ਯਗ੍ਯ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਲੋਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਚਾਰੇ ਯੁੱਗਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਯਵਕ੍ਰਿਤ, ਰੈਭਯ, ਕਾਕਸ਼ੀਵਾਨ ਉਸ਼ਿਜ, ਭ੍ਰਿਗੁ, ਅੰਗਿਰਾ, ਕਣ੍ਵ, ਗਿਆਨੀ ਪੁਨਰਵਸੂ ਅਤੇ ਗੁਣਵਾਨ ਬੰਦੀ ਆ ਕੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਉੱਤਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਮਧੁਮਤ ਆਦਿ ਮਹਾਨ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੁਬੰਧੂ ਅਤੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਦੱਤਾਤ੍ਰੇਯ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਸ਼ਿਖੀ, ਦੀਰਘਤਮਸ, ਗੌਤਮ, ਕਸ਼੍ਯਪ, ਸ਼੍ਵੇਤਕੇਤੁ, ਕਹੋੜ, ਪੁਲਹ, ਦੇਵਲ, ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਭਰਦਵਾਜ, ਜਮਦਗ્નਿ, ਗਰਗ, ਉਦਾਲਕ, ਦੇਵਸ਼ਰਮਣ, ਧੌਮ੍ਯ, ਆਸ੍ਤਿਕ, ਕਸ਼੍ਯਪ, ਲੋਮਸ਼, ਨਾਭਿਕੇਤੁ, ਲੋਮਹਰਸ਼ਣ, ਉਗ੍ਰਸ਼੍ਰਵਾ, ਭਾਰਗਵ ਚ੍ਯਵਨ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਵਾਲਖਿਲ੍ਯ ਵੀ ਇੱਥੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਅਤੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਸਦਾ ਵਿਸ਼ਨੁ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਭਜਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਸ਼ੰਖ, ਚਕ੍ਰ ਅਤੇ ਗਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਦਾ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਖੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਗਯਾ ਨਾਮਕ ਤੀਰਥ, ਜੋ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਅਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਹੈ, ਓਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਆਪ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਗੀਤਾ ਵਿੱਚ ਪਿਤਰ ਆਪਣੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਸ਼ਲੋਕ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਕਈ ਪੁੱਤਰ ਕਰਮ ਕਰਨ, ਪਰ ਜੇ ਇਕ ਵੀ ਗਯਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਭ ਲਈ ਕਾਫੀ ਹੈ। ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਯਗ੍ਯ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨੀਲੇ ਸਾਂਡ ਦੀ ਮੁਕਤੀ, ਜਾਂ ਕਾਸੀ (ਵਾਰਾਣਸੀ)—ਇਹ ਸਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੀਤਿ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੋਖ਼ ਦੋਵੇਂ ਮਿਲਦੇ ਹਨ; ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਇੱਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਬਿੰਦੁਮਾਧਵ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਉਹ ਸਦਾ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਨਗਰੀ ਮੇਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਅਤੇ ਧੰਨ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਵਿਮਲੇਸ਼੍ਵਰ ਤੀਰਥ, ਜੋ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਯ ਹੈ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਯਾਗ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ, ਵੀ ਹਨ। ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਲੋਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ; ਵਟੇਸ਼੍ਵਰ ਦੇਵਤਾ ਮਾਧਵ ਦੇ ਨਾਲ ਸਦਾ ਇੱਥੇ ਹਨ। ਦਸ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਵਾਲਾ ਤੀਰਥ, ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਦਾ ਦੁਆਰ, ਮੇਰੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਸਾਬਰਮਤੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਲਲਿਤਾਦੇਵੀ ਨਦੀ, ਸੱਤ ਧਾਰਾਵਾਂ ਵਾਲਾ ਤੀਰਥ, ਮਿਤ੍ਰਪਦ, ਅਤੇ ਕੇਦਾਰ ਜੋ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਦਾ ਆਸਥਾਨ ਹੈ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਇੱਥੇ ਹੀ ਹਨ। ਗੰਗਾਸਾਗਰ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਜੋੜ ਹੈ; ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਰਸ ਅਤੇ ਸ਼ਤਦ੍ਰੁ ਨਦੀ ਵਾਲਾ ਸਰੋਵਰ ਵੀ ਇੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਨੈਮੀਸ਼ ਤੀਰਥ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਸਾਬਰਮਤੀ ਦੇ ਜਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਸ਼੍ਵੇਤਾ, ਛਾਲਾ ਪਹਿਨੀ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀ, ਫਿਰ ਸੋਨੇ ਵਰਗੀ ਸ਼੍ਵੇਤਾ, ਹਸਤਿਮਤੀ, ਵਾਰ੍ਤਘ੍ਨੀ—ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਯ ਹਨ, ਅਨੇਕਾਂ ਪਿੰਡ ਦਾਨਾਂ ਦੇ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ; ਇੱਥੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਾਟਲ ਅਤੇ ਵਾ਼ਡਵਾ ਨਗਰੀ, ਹੇ ਸੁੰਦਰੇ, ਇਹ ਨਦੀਆਂ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਸਾਬਰਮਤੀ ਨੂੰ ਸਦਾ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੋ ਲੋਕ ਇੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਤੇ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੁਖ ਭੋਗ ਕੇ, ਅੰਤ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਨਿੱਤ ਆਸਥਾਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੰਬੂਦਵੀਪ, ਇਹ ਮਹਾਨ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਤੀ ਜਿੱਥੇ ਪੁੰਨ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਓਥੇ ਆਰ੍ਯ ਨਾਮ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਨੀਲਕੰਠ ਤੀਰਥ, ਨੰਦ ਸਰੋਵਰ, ਰੁਦ੍ਰ ਸਰੋਵਰ—ਇਹ ਸਭ ਰੁਦ੍ਰ ਦਾ ਆਸਥਾਨ ਹਨ। ਮੰਦਾਕਿਨੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀ, ਛੋਡਾ ਮਹਾਨ ਨਦੀ—ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਥੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਧੂਮਰਾ, ਮਿਤ੍ਰ ਦਾ ਆਸਨ; ਵੈਜਨਾਥ, ਉੱਤਮ ਪਥਰ; ਕਸ਼ਿਪਰਾ ਨਦੀ; ਮਹਾਕਾਲ ਅਤੇ ਕਾਲਿੰਜਰ ਪਹਾੜ ਵੀ ਇੱਥੇ ਹਨ। ਗੰਗਾ ਦਾ ਉਤਪੱਤੀ ਸਥਾਨ, ਹਰੀ ਦਾ ਪ੍ਰਕਟ ਹੋਣਾ, ਅਤੇ ਨਰਮਦਾ ਦਾ ਰੂਪ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਗੰਗਾ-ਪਿੰਡ ਦੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਸਮਾਨ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮ-ਤੀਰਥ, ਸਾਬਰਮਤੀ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕੰਢੇ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੁਕਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਸਿਰਫ਼ ਯਾਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੀ ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਜੇ ਇੱਥੇ ਸ਼੍ਰਾਧ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਕਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ! ਓਂਕਾਰ, ਪਿਤਰ-ਤੀਰਥ, ਕਾਵੇਰੀ, ਕਪਿਲਾ ਦਾ ਜਲ, ਚੰਦਵੇਗਾ ਦਾ ਸੰਗਮ, ਅਤੇ ਅਮਰਕੰਟਕ ਵੀ ਇੱਥੇ ਹੀ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਰਮ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਸੋ ਗੁਣਾ ਵਧੇਰੇ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਵਾਰ੍ਤਘ੍ਨੀ ਦੇ ਸੰਗਮ ਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਗਣੇਸ਼ ਜੀ ਮੁੱਖ ਹਨ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਗਣਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਨੇ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਸਾਬਰਮਤੀ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਆਇਆ ਸੀ। ਐਸਾ ਹੈ, ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ, ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਇਹ ਮਹਾਨ ਸੰਗਮ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਤੇਨੂੰ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।