ਇੱਕ ਵਾਰ ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਮਾਤਲੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਠਦੇ ਸਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ। ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, “ਮਾਤਲੀ, ਤਾਕਤ ਜਦੋਂ ਹੱਦ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੇ ਜੀਵਣ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਡੋਲ੍ਹਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇੱਛਾ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਜਨ, ਕਾਂਟੇ ਵਾਂਗ ਪੀੜਾ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਛਾ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਹੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਰਾਜਨ, ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਸਰੀਰਕ ਸੰਬੰਧ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਸਰੀਰ ਦਾ ਅੰਤ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਜੀਵ ਇੱਛਾ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਔਰਤ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸੰਬੰਧ ਦੀ ਤਲਬ ਵਿੱਚ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਆਸਕਤੀ ਨਾਲ ਥਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਰੀਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਅੰਦਰਲੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਅਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅੱਗ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਰਕਤ ਅਤੇ ਵੀਰਯ ਨੂੰ ਖਾ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਖਾਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਡਰਾਉਣੀ ਹਵਾ ਉਠਦੀ ਹੈ; ਮਨੁੱਖ ਪੀੜਾ ਨਾਲ ਪੀਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮਨ ਖਾਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਇਸੇ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੀ ਵੀ ਔਰਤ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਭੱਜਦਾ ਹੈ; ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਮਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਾਲਚ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੋਚ ਵਿਚ ਕਦੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਤੇ ਕਦੇ ਕੁਰੂਪਤਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਆਸਕਤੀ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਜਦੋਂ ਮਾਸ ਤੇ ਰਕਤ ਦੀ ਘਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਛਾ ਦੀ ਅੱਗ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਖਾ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਫੇਦ ਵਾਲ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਸਕਤੀ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਦਿਨੋਂ-ਦਿਨ ਬੁੱਢਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸੰਬੰਧ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਮਨੁੱਖ ਔਰਤ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਬੁੱਢਾ ਮਨੁੱਖ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ। ਇਸ ਲਈ, ਸਰੀਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਅੱਗ ਉਠਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਬੁਢਾਪੇ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਬੁਢਾਪੇ ਦੀ ਬੁਖਾਰ ਉਠਦੀ ਹੈ; ਸਾਰੇ, ਚਲਦੇ-ਫਿਰਦੇ ਅਤੇ ਅਡੋਲ, ਇਸ ਬੁਖਾਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪੀੜਾਵਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ; ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ—ਹੁਣ ਹੋਰ ਕੀ ਦੱਸਾਂ? ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਮਾਤਲੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, “ਮਾਤਲੀ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਧਰਮ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ ਹੈ, ਆਤਮਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ; ਪਰ ਇਹ ਸਰੀਰ ਸਵਰਗ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ—ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਣ ਦੱਸੋ।” ਮਾਤਲੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਰਾਜਨ, ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਇਕੱਠ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਇਹ ਆਤਮਾ ਨਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਪੰਜਾਂ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਨਹੀਂ। ਸਰੀਰ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੱਤ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਬੁਢਾਪੇ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਹਰ ਤੱਤ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ, ਰਾਜਨ, ਤਰਲ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ ਭਿੱਜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਭਿੱਜ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਨਰਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਚੀਟੀਆਂ ਅਤੇ ਚੂਹਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਧਰਤੀ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਸੁਰਾਂ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਵੱਡੇ-ਪੇਟ ਵਾਲੇ ਚੀਟੀਆਂ ਦੇ ਢੇਰ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਗਠੜੀਆਂ ਅਤੇ ਫੋੜੇ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਰਾਜਨ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਕੀੜਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ, ਟੁਮਰ ਤੁਰੰਤ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਦਰਦ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨਹੁਸ਼ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖਾਮੀਆਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੈ। ਫਿਰ, ਜੀਵਨ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਸਵਰਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਰਾਜਨ? ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਦਾ ਤੱਤ ਇੱਕ ਸਾਂਝੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਹੈ; ਇਹ ਸਰੀਰ ਸਵਰਗ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਤੇ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਖਾਮੀਆਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀਆਂ—ਸਰੀਰ ਦੀ ਧਰਤੀ-ਸਭਾ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੇ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵੈਨਾ ਦੀ ਕਥਾ ਵਿੱਚ, ਭੂਮੀ ਖੰਡ ਦੇ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਵਿਚ ਆਇਆ। ਫਿਰ ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਮਾਤਲੀ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਪਾਪ ਕਰਕੇ ਵੀ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਧਰਮ ਕਰਕੇ ਵੀ; ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਤੇ ਵੀ ਪੁੰਨ ਦਾ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਜਿਵੇਂ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਇਹ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ।” ਮਾਤਲੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਅਧਰਮ ਕਰਕੇ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਸਰੀਰ ਤੁਰੰਤ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੱਕ ਧਰਮਕਰਮ ਨਾਲ, ਦੇਵਤੇ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਰਸ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਰਮ ਮਿਲੀ-ਜੁਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਚਾਰ ਭਿੰਨ-ਭਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਪਰੇਵਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਅੰਕੁਰ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਡੋਲ ਜੀਵ ਹਨ—ਘਾਹ, ਬੂਟੀਆਂ ਆਦਿ; ਕੀੜੇ, ਕੀਟ ਅਤੇ ਪਤੰਗੇ ਨਮੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਪੰਛੀ, ਸੱਪ ਅਤੇ ਮਗਰਮੱਛ, ਰਾਜਨ, ਅੰਡਿਆਂ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਜਠਰ (ਗਰਭ) ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਚੌਪਾਇਆ ਜੀਵ ਹਨ। ਇੱਥੇ, ਧਰਤੀ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਿੱਜ ਕੇ, ਰਕਤ ਦੀ ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਪਕ ਕੇ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਝਲਦੀ ਹੋਈ, ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਬੀਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਬੀਜ ਵਿੱਡੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਮੁੜ ਭਿੱਜਦੇ ਹਨ, ਨਰਮ ਹੋ ਕੇ, ਜੜ ਦੀ ਹਾਲਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਜੜ ਤੋਂ ਅੰਕੁਰ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਅੰਕੁਰ ਤੋਂ ਪੱਤੇ, ਪੱਤਿਆਂ ਤੋਂ ਡੰਡਾ, ਡੰਡੇ ਤੋਂ ਮੁੜ ਟਾਹਣੀ। ਟਾਹਣੀ ਤੋਂ ਦੁੱਧ, ਦੁੱਧ ਤੋਂ ਚਾਵਲ, ਚਾਵਲ ਪਕ ਕੇ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਵਾਈਆਂ ਵੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੌ ਅਤੇ ਹੋਰ, ਚਾਵਲ ਤੱਕ, ਇਹ ਸੱਤਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਬਾਕੀ ਜੜੀਆਂ, ਫਲ-ਰਸ ਵਾਲੀਆਂ, ਛੋਟੀਆਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਜੜੀਆਂ, ਕੱਟ ਕੇ, ਕੁਟ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੌਣੀਆਂ, ਮੋਰਚੀਆਂ, ਪਤਿਲਾਂ, ਘੜੀਆਂ, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਅੱਗ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਆਪਣੀ ਛੇ ਭਿੰਨ-ਭਿੰਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਇਹ ਰੂਪ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਸੁਆਦ ਮਿਲ ਕੇ, ਇਹ ਬਹੁਤ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਸੁਆਦ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਰਾਜਨ, ਭੋਜਨ ਛੇ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਚਬਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਖਾਣ ਵਾਲਾ, ਪੀਣ ਵਾਲਾ, ਚਟਣ ਵਾਲਾ, ਚੂਸਣ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਚਬਾ-ਚਬਾ ਕੇ ਖਾਣ ਵਾਲਾ; ਇਹ ਛੇ ਭਾਗ ਹਨ, ਅਤੇ ਮਿੱਠੇ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਛੇ ਗੁਣ ਹਨ। ਇਹ ਭੋਜਨ, ਟੁਕੜਿਆਂ, ਗੋਲਿਆਂ, ਅਤੇ ਮੂੰਹ-ਭਰ ਕੇ ਖਾਣ ਨਾਲ, ਸਰੀਰਧਾਰੀ ਜੀਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ, ਇਹ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਪਾਲਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਜੀਵ ਭੋਜਨ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹਨ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਯਯਾਤੀ ਅਤੇ ਮਾਤਲੀ ਵਿਚਲੇ ਸੰਵਾਦ ਵਿਚ, ਸਰੀਰ, ਆਸਕਤੀ, ਬੁਢਾਪਾ, ਅਤੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਜਨਮ-ਮਰਨ ਦੀ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਕਥਾ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਮਹਾਨ ਭੂਮੀ ਖੰਡ ਵਿਚ ਦਰਜ ਹੋਈ।