ਇੱਕ ਵਾਰ, ਮਹਾਰਾਜ, ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਵੈਤਰਾਵਤੀ ਨਦੀ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪੀਤਾ। ਉਸ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੀਣ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਕੋੜੀ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਵੀ ਬਹੁਤ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਮਾਤਾ, ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੁ ਜੀ ਲਈ ਭਕਤੀ ਜਾਗ ਉਠੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਨਿਯਮਤ ਤੌਰ ਤੇ ਨ੍ਹਾਉਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਮਿਲੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਮਾਤਾ। ਉਹ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿਧੀ ਨਾਲ ਜੀਣ ਲੱਗਾ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਯਜਨ ਕਰਦਾ। ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਜੀ ਦੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵੀ ਜੀ, ਵੈਤਰਾਵਤੀ ਨਦੀ ਬਾਰੇ ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜਾਣੋ। ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੋ ਇੱਥੇ ਨ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ, ਉਹ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ — ਚਾਹੇ ਉਹ ਕਸ਼ਤਰੀ, ਵੈਸ਼, ਜਾਂ ਸ਼ੂਦਰ ਹੋਣ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਹਾਨ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਉਹ ਨ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਾਪ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ — ਚਾਹੇ ਕਾਰਤਿਕ ਜਾਂ ਮਾਘ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਚੰਡਾਲ ਜਾਂ ਵੈਦਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵੀ। ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗਮ ਤੇ ਨ੍ਹਾਉਣ ਨਾਲ ਪਾਪ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਦੇਵੀ। ਜਿੱਥੇ ਸਾਬਰਾਵਤੀ ਨਾਲ ਸੰਗਮ ਹੈ, ਉਥੇ ਨ੍ਹਾਉਣ ਨਾਲ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਤਿਆਰਾ ਵੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖੇਟਕਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇਵੀ, ਸਵਰਗ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਪਾਪ ਰਹਿਤ। ਉਥੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਯੋਗ ਕਰੇ। ਉਥੇ ਨ੍ਹਾਉਣ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਵੈਤਰਾਵਤੀ ਨੂੰ ਕਲੀ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਦੂਜੀ ਗੰਗਾ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੇਵੀ। ਜੋ ਲੋਕ ਸੁਖ ਜਾਂ ਦੌਲਤ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਲੋਕ ਸਵਰਗ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨ੍ਹਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸੁਖ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਆਦਿ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸੂਰਜ ਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਚੰਦਰ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਲੋਕ, ਵੈਤਰਾਵਤੀ ਆ ਕੇ ਨ੍ਹਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਉੱਚੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਨਾਲ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਮਨ ਦੇ ਪਾਪ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ, ਦੇਵੀ, ਇੱਥੇ ਨ੍ਹਾਉਣ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਯੋਗਤਾ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਨ੍ਹਾਉਣ, ਜਪ, ਅਤੇ ਹਵਨ ਕਰਕੇ ਅੰਤਹੀਨ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਵਾਰਾਣਸੀ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਤੇ ਜਾ ਕੇ, ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ ਵਰਤ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਾਣ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਵੈਤਰਾਵਤੀ ਤੇ, ਜੇ ਉਥੇ ਮੌਤ ਆ ਜਾਵੇ। ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਆਦਿ ਧਾਮ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਸਮੇਤ — ਸਾਰੇ, ਦੇਵੀ, ਵੈਤਰਾਵਤੀ ਤੇ ਵਸਦੇ ਹਨ। ਮੁੜ-ਮੁੜ ਇਹ ਕਹਿਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਸੁੰਦਰ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ। ਧਰਤੀ ਤੇ ਵੈਤਰਾਵਤੀ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਨਹੀਂ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ। ਮੈਂ, ਵਿਸ਼ਨੁ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ — ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੈਤਰਾਵਤੀ ਤੇ ਵਸਦੇ ਹਨ, ਮਹਾਨ ਦੇਵੀ। ਚਾਹੇ ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਦੋ ਵਾਰੀ, ਜਾਂ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ — ਜੋ ਇੱਥੇ ਨ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵੈਤਰਾਵਤੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲਾ 134ਵਾਂ ਅਧਿਆਇ, ਪਦਮ ਮਹਾ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰ ਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਪਚਵੰਜਾ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲਾ, ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਮਹਾਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਦੇਵੀ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਸਾਬਰਮਤੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਕਸ਼ਯਪ ਨੇ ਮਹਾਨ ਤਪ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਅਰਬੁਦਾ ਪਹਾੜ ਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੁੱਖ ਹਨ, ਬਹੁਤ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਘਣੀ ਤਪਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਉਥੇ, ਕਸ਼ਯਪ ਨੇ ਤਪ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰਸਵਤੀ ਨਦੀ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਦਿਨ, ਦੇਵੀ, ਉਹ ਨੈਮੀਸ਼ਾ ਵੱਲ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਫਿਰ, ਉਹ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਸ਼ਯਪ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: 'ਕਸ਼ਯਪ, ਸਾਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ, ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲਿਆਓ।' 'ਤੇਰੇ ਨਾਮ ਤੇ, ਉਹ ਗੰਗਾ, ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਜਾਣੀ ਜਾਵੇਗੀ।' ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਕਸ਼ਯਪ ਅਰਬੁਦਾ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਵਾਪਸ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਵੱਡੀ ਤਪਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਮੈਂ, ਮਹਾਦੇਵ, ਉਸ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਕਸ਼ਯਪ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਉਸ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਿਆ। 'ਚੁਣ ਲੋ, ਸੁਭਾਗਿਆਵਾਨ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੈ।' ਕਸ਼ਯਪ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਤੁਸੀਂ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੁਆਮੀ। ਪਵਿੱਤਰ ਗੰਗਾ, ਜੋ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਟਿਕੀ ਹੈ — ਉਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਦਿਓ, ਮਹਾਨ ਦੇਵਤਾ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।' ਫਿਰ, ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਆਖਿਆ: 'ਤੂੰ ਲੈ ਲੈ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ।' ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਇੱਕ ਜਟਾ ਖੋਲ ਕੇ, ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਵਾਪਸ ਗਿਆ। ਕੇਸ਼ਰੰਦ੍ਰਾ ਨਾਮਕ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਕਸ਼ਯਪ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਥੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਮਾਤਾ, ਉਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਗਿਆ। ਕਸ਼ਯਪ ਵੱਲੋਂ ਲਿਆਈ ਗਈ, ਉਹ ਸਰਵੋਤਮ ਨਦੀ ਕਸ਼ਯਪੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਣ ਲੱਗੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਦੇਖਣ ਨਾਲ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਤਿਆਰਾ ਵੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: 'ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਨ੍ਹਾਉਣ ਨਾਲ ਕਿਹੜਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ? ਦੱਸੋ, ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ, ਦਇਆਵਾਨ, ਮੈਨੂੰ ਦਇਆ ਦਿਖਾਓ।' 'ਦੇਖਣ ਨਾਲ, ਨ੍ਹਾਉਣ ਨਾਲ, ਕਿਹੜਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਦੱਸੋ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ। ਇਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਕੀ ਹੈ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ? ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸੋ।' ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਅਤੇ ਤੀਰਥ ਸੁਣੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਜੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਨਦੀਆਂ ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਵਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।' 'ਗੰਗਾ, ਯਮੁਨਾ, ਰੇਵਾ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਤਾਪੀ ਨਦੀ, ਗੋਦਾਵਰੀ, ਤੁੰਗਭਦਰਾ, ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਅਤੇ ਗੱਲਿਕਾ।' 'ਕਾਵੇਰੀ, ਵੇਦਿਕਾ, ਭਦਰਾ, ਅਤੇ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸਰਯੂ, ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕਾਂ ਨਦੀਆਂ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।