ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਨੌਜਵਾਨੀ ਕਾਇਮ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁਖ-ਵਿਲਾਸ ਮਾਣਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨਮੁੱਤਾਬਕ ਹਰ ਚੀਜ਼ 'ਚ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਨੌਜਵਾਨੀ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਮਨੁੱਖ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਸਾਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਬੁਢਾਪਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਨੌਜਵਾਨੀ ਕਿਸ ਕੰਮ ਦੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ? ਹੇ ਸੁਭਾਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਬੁਢਾਪਾ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੋਈ ਵੀ ਕੰਮ ਸਫਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਬੁੱਢਾ ਵਿਅਕਤੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਉਸ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ਜਦੋਂ ਉਮਰ ਲੰਘ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਸੁੰਦਰਿ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਇੰਨੀ ਹਿੰਮਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੁਲ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੇ, ਪਰ ਸਰੀਰ ਅਜੇਹਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨੌਜਵਾਨੀ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਜਦ ਤੱਕ ਨੌਜਵਾਨੀ ਹੈ, ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈ, ਮਿੱਠਾ ਮਧੁਰ ਮਦ ਪੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਾਮ ਦੇ ਤੀਰ ਤੇਰੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸਾੜ ਰਹੇ ਹਨ। ਵੇਖ, ਇੱਥੇ ਇਕ ਸੁੰਦਰ, ਗੁਣੀ, ਧਨਵਾਨ ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਆਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੰਘ ਵਾਂਗ ਹੈ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੇਰੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਸੁਕਲਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੀਵਾਤਮਾ ਲਈ ਨਾ ਤਾਂ ਕੋਈ ਬਚਪਨ ਹੈ, ਨਾ ਨੌਜਵਾਨੀ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਬੁਢਾਪਾ। ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਪੂਰਨ, ਕਾਮਯਾਬੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਅਮਰ, ਅਜਰਾ, ਸਰਬ-ਵਿਆਪੀ, ਪੂਰਨ ਤੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ। ਉਹ ਆਪ ਨਿਰਾਸਕਾਮ ਹੈ, ਪਰ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਇਕ ਘਰ ਦਾ ਢਾਂਚਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਸਰੀਰ ਦੀ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਘਰ ਰੱਸੀਆਂ ਦੇ ਢਾਂਚੇ, ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲੱਕੜੀਆਂ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲੱਕੜਾਂ ਦੇ ਜਥਿਆਂ ਨਾਲ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮਿੱਟੀ-ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਆਕਾਰ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਲੱਕੜ ਨੂੰ ਚੂਨਾ ਲਾ ਕੇ ਸੋਹਣਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਉਭਰਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਰੱਸੀਆਂ ਨਾਲ ਮਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਚੂਨਾ ਲਾ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਵਾ ਨਾਲ ਝੁੰਝੋੜਿਆ ਹੋਇਆ ਘਰ ਗੰਦਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮੱਧ-ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਘਰ ਦੀ ਉਮਰ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਸੋਭਾ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਘਰ ਦਾ ਮਾਲਕ ਚੂਨਾ ਲਾ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਮੁੜ ਸੋਹਣਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਘਰ ਦੀ ਨੌਜਵਾਨੀ ਵੀ ਇੰਝ ਹੀ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਲੱਕੜਾਂ ਦੇ ਜਥਿਆਂ ਨਾਲ ਸਮਾਂ ਲੰਘਣ 'ਤੇ ਉਹ ਘਿਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨੀਵਾਂ ਵਾਲੇ ਹਿੱਸੇ ਢੀਲੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਚੂਨੇ ਦਾ ਭਾਰ ਨਹੀਂ ਸਹਿ ਸਕਦੇ, ਘਰ ਥਿਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਇਉਂ ਘਰ ਦਾ ਬੁਢਾਪਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਦ ਮਾਲਕ ਵੇਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਘਰ ਡਿੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਹੋਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੰਝ ਹੀ, ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਬਚਪਨ, ਨੌਜਵਾਨੀ ਤੇ ਬੁਢਾਪਾ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ ਰੂਪ ਧਾਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕਪੜਿਆਂ ਤੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਨੌਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ, ਚੰਨਣ ਤੇ ਹੋਰ ਸੁਗੰਧੀਆਂ, ਪਾਨ ਆਦਿ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਸੋਹਣਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਦਰ-ਬਾਹਰ ਹਰੇਕ ਅੰਗ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਸਾਂ ਨਾਲ ਪਾਲਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਸ ਤੇ ਨਵੇਂ ਸੁੰਦਰ ਰਸ ਵਧਦੇ ਹਨ, ਹਰੇਕ ਅੰਗ ਸੋਹਣੇ ਤੇ ਪੋਸ਼ਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: ਦੰਦ, ਹੋਠ, ਛਾਤੀ, ਬਾਂਹਾਂ, ਕਮਰ, ਪਿੱਠ, رانਾਂ—ਦੋਵੇਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੇ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਥੇਲੀਆਂ ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀਆਂ ਤਲਵੀਆਂ ਵੀ ਵਧਦੀਆਂ ਹਨ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਵੀ ਵਧ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਅੰਗ ਰਸ ਤੇ ਮਾਸ ਨਾਲ ਸੋਹਣੇ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ ਜੀਵਾਤਮਾ ਇਥੇ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸੋਹਣਾ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਪਰ ਉਹ ਪਿਆਰਾ ਕਿਵੇਂ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਇਹ ਸਰੀਰ ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਮਲ-ਮੂਤ੍ਰ ਦਾ ਪਾਤਰ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੈ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਿਸਦਾ ਤੇ ਨਿਰਦਇਆ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੀ ਸੋਭਾ ਵੇਖੀ ਜਾਵੇ, ਹੇ ਸੁੰਦਰਿ, ਇਹ ਤਾਂ ਪਾਣੀ ਦੇ ਬੁਲਬੁਲੇ ਵਾਂਗ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲ ਤੱਕ ਥਿਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਫਿਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਹਰੇਕ ਦਿਨ ਘਟਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੰਦ ਢੀਲੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਮੂੰਹੋਂ ਲਾਰ ਵਗਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੀ ਹੈ; ਅੱਖਾਂ ਵੇਖ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀਆਂ, ਕੰਨ ਸੁਣ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਹੱਥ-ਪੈਰ ਨਾਲ ਚੱਲ-ਫਿਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਸਰੀਰ ਅਸਮਰਥ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਬੁਢਾਪੇ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਰਸ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬੁਢਾਪੇ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਹੁਣ ਸੋਭਾ ਕਿਵੇਂ ਚਾਹੀਦੀ ਜਾਵੇ? ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰ ਅਟੱਲ ਤੌਰ 'ਤੇ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੰਝ ਹੀ ਬੁਢਾਪੇ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਵੀ ਘਟਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੰਕਾ ਨਹੀਂ। ਮੇਰੀ ਸੋਭਾ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਫਿੱਕੀ ਪੈਂਦੀ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਰੰਗ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਮੈਨੂੰ ਕੌਣ ਸੋਹਣਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕੌਣ ਮੇਰੀ ਸੋਭਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕਤੀ ਕਿਵੇਂ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ? ਹੇ ਦੂਤ, ਤੂੰ ਕਿਸ ਲਈ ਆਇਆ ਹੈਂ—ਕੌਣ ਉਸਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦਾ ਹੈ? ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀ ਵੇਖਿਆ? ਇੱਥੇ ਮੇਰੇ ਅੰਗ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹਨ—ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ, ਉਵੇਂ ਉਹ, ਤੇ ਉਵੇਂ ਮੈਂ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੰਕਾ ਨਹੀਂ; ਕਿਸਦੀ ਸੋਭਾ ਕਦੇ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ? ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸੋਹਣਾ ਨਹੀਂ। ਲੰਮੇ ਦਰੱਖਤ ਤੇ ਪਹਾੜ ਵੀ, ਹੇ ਸੁੰਦਰਿ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਢਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਸਮੇਂ ਦੀ ਮਾਰ ਨਾਲ ਉਹ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਵੀ—ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਉਂ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਜੋ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਰਾਕਾਰ, ਪਰ ਸੋਹਣਾ, ਸਰਬ-ਵਿਆਪੀ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ; ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੜ ਤੇ ਚੇਤਨ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮਟਕੇ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ; ਜਦ ਮਟਕਾ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਣੀ ਮੁੜ ਇਕ ਰੂਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਤੂੰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ। ਜਦ ਸਰੀਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਆਤਮਾ ਇਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਕ ਹੀ ਰੂਪ ਵੱਸਦਾ ਵੇਖਿਆ ਹੈ।