ਪਵਿੱਤਰ ਪਦਮ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰਕੰਡ ਵਿਚ, ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਦੇ ਮਹਾਨ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਰਨਣ ਕਰਦਿਆਂ, ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸਾਲਗ੍ਰਾਮ, ਗੱਲਿਕਾ, ਅਤੇ ਸੁਰੇਸ਼ਵਰੀ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਹੋਏ ਤੀਰਥ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਨਰਮਦਾ ਨਦੀ ਉੱਤੇ ‘ਸ਼ਿਵ’ ਨਾਮਕ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਤੇ ਮਾਇਆ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪਕ ਦੀ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਰੈਵਤ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਉਤਪਲਾਕਸ਼ ਤੇ ਸਹਸਰਾਕਸ਼ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ, ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਉੱਤੇ ਪਿਤ੍ਰਤੀਰਥ ਤੇ ਵਿ्णੁ ਦੇ ਚਰਨ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਤੀਰਥ ਹੈ। ਵਿਪਾਸ਼ਾ ਨਦੀ ਉੱਤੇ ਵਿਪਾਪਾ, ਪਾਟਲਾ ਵਿੱਚ ਪੁੰਡ੍ਰਵਰਧਨ, ਸੁਪਾਰਸ਼ਵ ਉੱਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਕੂਟ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਵਿਣੁ ਦਾ ਮੰਦਰ ਹੈ। ਵਿਪੁਲਾ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਵਿਪੁਲਾ, ਮਲਯਾਚਲ ਉੱਤੇ ਕਲਿਆਣ, ਕੋਟਿਤੀਰਥ ਉੱਤੇ ਕੌਰਵ ਅਤੇ ਗੰਧਮਾਦਨ ਉੱਤੇ ਸੁਗੰਧਾ ਤੀਰਥ ਹਨ। ਕੁਬਜਾਮ੍ਰਕ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਸੰਧਿਆ, ਗੰਗਾਦਵਾਰ ਉੱਤੇ ਹਰੀ ਪ੍ਰਿਯ ਤੀਰਥ, ਵਿਂਧਿਆ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੈਲ ਅਤੇ ਬਦਰੀ ਵਿੱਚ ਸਾਰਸ੍ਵਤ ਤੀਰਥ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਾਲਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਕਾਲਰੂਪ, ਸਹਿਆ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਸਾਯਕ, ਚੰਦ੍ਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰਮਣ ਤੀਰਥ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਯਮੁਨਾ ਨਦੀ ਉੱਤੇ ਮ੍ਰਿਗਾਖ੍ਯ, ਕਰਵੀਰ ਵਿੱਚ ਕੁਰੁ ਜਨਮੇ, ਵਿਨਾਇਕ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਉਮਾ ਤੀਰਥ ਹੈ। ਭਾਸਕਰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਰੋਗ੍ਯ, ਮਹਾਕਾਲ ਵਿੱਚ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰ, ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜ ਦੀ ਢਲਾਨ ਉੱਤੇ ਅਭਯਦ ਤੀਰਥ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਮ੍ਰਿਤ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੰਡਪ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪ, ਈਸ਼੍ਵਰ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਸ੍ਵਾਹਾਖ੍ਯ, ਪ੍ਰਚੰਡਾ ਵਿੱਚ ਵੈਗਲੇਯਾ, ਮਰਕੰਡਕ ਵਿੱਚ ਚੰਡਿਕਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਸੋਮੇਸ਼੍ਵਰ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਸ ਤੇ ਪੁਸ਼ਕਰ ਹਨ। ਸਰਸ੍ਵਤੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਦੇਵਮਾਤ੍ਰਾ, ਪਾਰਾਵਤ ਤੀਰਥ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਮਹਾਲਯਾ ਮਹਾਪਦਮ ਵਿੱਚ, ਪਿੰਗਲੇਸ਼੍ਵਰ ਪਯੋਸ਼ਣੀ ਉੱਤੇ, ਅਤੇ ਸਿੰਹਿਕਾ ਵਿੱਚ ਸੌਰਵੇਰ ਤੀਰਥ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਤਿਕਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਾਰਤਿਕ, ਸ਼ੰਕਰ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਸ਼ੰਕਰ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਤਪਲਾਖ੍ਯ ਅਤੇ ਸਿੰਧੁ ਸੰਗਮ ਉੱਤੇ ਸੁਭਦ੍ਰਾ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਗਾਣਪਤਯ ਅਤੇ ਵਿਣੁ ਪਹਾੜ, ਜਾਲੰਧਰ ਵਿੱਚ ਵਿਣੁਮੁਖ ਤੀਰਥ ਹੈ। ਤਾਰਾ ਵਿੱਚ ਤਾਰਕ, ਵਿਣੁ ਪਹਾੜ ਤੇ, ਦੇਵਦਾਰੂ ਵਣ ਵਿੱਚ ਪੌੰਡ੍ਰ ਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੌਸ਼ਕ ਤੀਰਥ ਹਨ। ਹਿਮਾਲਿਆ ਉੱਤੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਬਰਫ, ਤੁਸ਼ਟਿਕਾ ਤੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕਾ, ਤੇ ਮਯਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਕਪਾਲਮੋਚਨ ਤੀਰਥ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ ਸ਼ੰਕੋੱਧਰ ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਧਰਕ ਦੇਵਤਾ, ਪਿੰਡਾ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡਾ, ਅਤੇ ਸਿੱਧਾ ਵਿੱਚ ਵੈਖਾਨਸਾ ਤੀਰਥ ਹਨ। ਅੱਛੋਦਾ ਵਿੱਚ ਵਿਣੁਕਾਮਾ, ਜੋ ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਕਾਮ, ਮੋਖ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਉੱਤਰੀ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਔਸ਼ਧੀਯ ਜਲ, ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਦਵੀਪ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ੋਦਕਾ ਹੈ। ਹੇਮਕੂਟਾ ਵਿੱਚ ਮਨਮਥਾ, ਸਤ੍ਯਵਾਦ ਵਾਲਾ ਕੁਮੁਦ, ਅਵਸ਼੍ਵਕਾ ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਵਿਂਧਿਆ ਵਿੱਚ ਮਾਤ੍ਰਿਕਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਿੱਤਾ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਮਯ ਤੀਰਥ, ਜੋ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਤੀਰਥ ਸੁਣ। ਵਿਣੁ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਤੀਰਥ ਨਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀ, ਨਾਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਜੇ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆਰਾ, ਸੋਨਾ ਚੋਰ, ਬੱਚਿਆਂ ਜਾਂ ਗਾਂਵਾਂ ਦਾ ਹੱਤਿਆਰਾ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਕੇਵਲ ਕੇਸ਼ਵ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਦੁਆਰਾਵਤੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਭਗਵਾਨ ਜਨਾਰਦਨ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਟੱਲ ਮੋਖਸ਼ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਭ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਭਾਗਵਾਨ ਵਿਣੁ, ਜਨਾਰਦਨ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ। ਇਹ ੧੦੮ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ ਦੀ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੀਰਥਾਂ ਉੱਤੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਨਾਰਾਇਣ, ਹਰੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਣੁ ਦੇ ਨਿੱਤ ਆਵਾਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਗੰਨਾਥ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਉੱਤਮ ਮਨੁੱਖ ਉੱਥੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ੧੦੮ ਮਹਾਨ ਪੂਣ ਵਾਲੇ ਤੀਰਥ ਪਿਤਰ ਕਰਮਾਂ ਵਾਸਤੇ ਜ਼ਰੂਰ ਪੜ੍ਹਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਭੋਗ ਕੇ, ਵਿਣੁ ਦੇ ਨਿੱਤ ਆਵਾਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਗਾਂਵਾਂ ਦੀ ਦਾਨ, ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਜਾਂ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਵਿਧਵਾਨ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਦਮ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰਕੰਡ ਦੇ ੧੩੩ਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ, ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਦੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ, ਮਹਾਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਵੈਤ੍ਰਵਤੀ ਨਦੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, "ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੈਨੂੰ ਵੈਤ੍ਰਵਤੀ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜਿੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਧੁਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਾਸੁਰ ਨੇ ਇੱਕ ਖੂਹ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਡੂੰਘਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਖੂਹ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੇਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ, ਜੋ ਮਹਾ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਗੰਗਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਵੀ ਸਭ ਨਦੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ। ਕੇਵਲ ਇਸ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਹੀ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ। ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਾਪੀ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਪਾਪਾਂ ਅਤੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਗੰਢ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਚੰਪਕਾ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜੋ ਸਦਾ ਹੀ ਦੁਸ਼ਟ, ਬੁਰੇ ਸੁਭਾਵ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਹ ਧਰਮ ਤੋਂ ਵਿਰੁਧ ਸੀ, ਪਰ ਦਿਖਾਵੇ ਲਈ ਧਰਮਾਤਮਾ ਬਣਦਾ, ਵਿਣੁ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਵਧ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ। ਉਹ ਵਿਦਿਆਰੁਣ ਨਾਮ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮੂਰਖ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਾਪੀ ਸੀ। ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ, ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ, ਉਹ ਉਸ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਸ਼ਿਕਾਰ ਖੇਡਣ ਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਆਪ ਲੇਪਰਸੀ ਰੋਗੀ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਹ ਵੱਡਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ, ਦੁਸ਼ਟ ਮਨ ਵਾਲਾ, ਧੋਖੇਬਾਜ਼, ਬੇਦਰਦ ਅਤੇ ਸਦਾ ਹੀ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਗਾਵਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦਾ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਘੋੜੇ ਤੋਂ ਉਤਰਾ, ਪਾਣੀ ਪੀਤਾ ਅਤੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਚਲਾ ਗਿਆ।