ਇੱਕ ਵਾਰ, ਮਾਤਾ, ਤੂੰ ਸਦਾ ਧਰਮ ਅਤੇ ਤਪ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਰਹੋ; ਤੇਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਲੋਭ ਨਾ ਆਵੇ, ਅਤੇ ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੁਖੀ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਪੀੜਾ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਰਹੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਸ ਦੈਤ ਨੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਭਗਵਤੀ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅਨੇਕਾਂ ਗੰਧਰਵਾਂ ਵਲੋਂ ਸਰਾਹੀ ਜਾ ਰਹੀ, ਉਹ ਦੈਤ ਸਵਰਗ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਦੇਵਕਨਿਆਵਾਂ ਆਈਆਂ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮਾਲਾ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਦੇ ਸਿਰ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀਆਂ: "ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਤੂੰ ਵਾਕਈ ਅਸਚਰਜਕਾਰੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਦੈਤ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰਕੇ।" "ਉਸ ਮੰਦ ਦੈਤ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਕੋਈ ਵੀ ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਹੋ ਕੇ, ਮਨਮਰਜ਼ੀ ਫਿਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।" ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਕਾਂਚਨਮਾਲਿਨੀ ਆਪਣੇ ਦਾਨ ਦੇ ਕੰਮ ਤੇ ਬੜੀ ਖੁਸ਼ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪੂਰਨਤਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ। ਦੈਤ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਗੰਧਰਵ-ਕਨਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉਤਮ, ਕਾਂਚਨਮਾਲਿਨੀ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਹਰਾ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਵੱਲ ਚਲੀ ਗਈ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਆਪਣੇ ਦਿਆਲੂ ਕੰਮ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜੋ ਕੋਈ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਇਸ ਉੱਤਮ ਕਨਿਆ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਦੈਤਾਂ ਦੀ ਪੀੜਾ ਨਹੀਂ ਭੋਗਦਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਥਿਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਕ ਦਿਨ, ਪਾਰਵਤੀ ਜੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਇਸ ਟਾਪੂ ਤੇ ਕਿਹੜੇ ਤੀਰਥ ਹਨ? ਦੱਸੋ, ਹੇ ਉੱਤਮ! ਇਹ ਟਾਪੂਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਸਦਾ ਧਰਤੀ ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ। ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੱਸੋ।" ਮਹਾਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਉਹ ਸਰਵ-ਵਿਆਪੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਜੀਵ ਵਿੱਚ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਹਰ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ, ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸਾਤ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਹੈ, ਚਲਦਾ ਜਾਂ ਅਚਲ, ਉਹ ਸਭ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ।" "ਉਸ ਤੱਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਤਾਂ ਦੇਖਿਆ, ਨਾ ਸੁਣਿਆ; ਇਸ ਲਈ, ਵਿਸ਼ਨੁ, ਮਹਾ-ਦੇਵ, ਕੇਸ਼ਵ, ਦੁਖ-ਹਰਤਾ, ਇੱਥੇ ਤੀਰਥ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਦੇਵੀਆਂ ਦੀ ਰਾਣੀ।" "ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉਹ ਤੀਰਥ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਪਹਿਲਾ ਹੈ ਪੁਸ਼ਕਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਤੀਰਥ; ਦੂਜਾ ਹੈ ਵਾਰਾਣਸੀ, ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।" "ਤੀਜਾ ਹੈ ਨੈਮੀਸ਼ਾ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਚੌਥਾ ਹੈ ਪ੍ਰਯਾਗ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੀਰਥ।" "ਪੰਜਵਾਂ ਹੈ ਕਾਰਮੁਕ, ਜੋ ਗੰਧਮਾਦਨ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ; ਗਿਆਰਵਾਂ ਹੈ ਕਾਂਯਕੁਭਜ, ਜਿੱਥੇ ਵਾਮਨ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।" "ਸੱਤਵਾਂ ਹੈ ਵਿਸ਼ਵਕਾਇਆ, ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਪਹਾੜ ਤੇ; ਅੱਠਵਾਂ ਹੈ ਗੌਤਮ, ਜੋ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ।" "ਨੌਂਵਾਂ ਹੈ ਮਦੋਤਕਟਾ, ਦਸਵਾਂ ਹੈ ਰਥਚੈਤਰਕ; ਗਿਆਰਵਾਂ ਕਾਂਯਕੁਭਜ, ਜਿੱਥੇ ਵਾਮਨ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।" "ਬਾਰਵਾਂ ਹੈ ਮਲਯਾ, ਫਿਰ ਕੁਬਜਾਮਰਕਾ; ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਸ਼ਵੇਸ਼ਵਰ, ਗਿਰਿਕਰਨ, ਅਤੇ ਕੇਦਾਰ, ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।" "ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਪਿੱਠ ਤੇ ਬਾਹਿਆ, ਗੋਕਰਣ ਅਤੇ ਗੋਪਕਾ; ਸਥਾਨੇਸ਼ਵਰ ਹਿਮਾਲਿਆ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਬਿਲਵਕਾ ਬਿਲਵਾ ਪੱਤਰੀਕਾ ਨਾਲ।" "ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੈਲ, ਮਾਧਵ ਦਾ ਤੀਰਥ, ਭਦਰਾ ਭਦਰੇਸ਼ਵਰ ਤੇ; ਵਾਰਾਹ ਤੇ ਵਿਜਯ, ਅਤੇ ਵੈਸ਼ਣਵ ਵੈਸ਼ਣਵ ਪਹਾੜ ਤੇ।" "ਰੌਦ੍ਰ ਰੁਦ੍ਰਕੋਟੀ ਤੇ, ਪੈਤ੍ਰਯ ਕਾਲੀਜਰਾ ਪਹਾੜ ਤੇ; ਕੰਪਿਲਾ ਤੇ ਕਪਿਲਾ ਤੀਰਥ, ਅਤੇ ਮੁਕੁਟ ਤੇ ਕਰਕੋਟਕ।" "ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਤੇ ਉਤਪੰਨ ਤੀਰਥ, ਗੱਲਿਕਾ ਤੇ ਸੁਰੇਸ਼ਵਰੀ; ਨਰਮਦਾ ਤੇ ਸ਼ਿਵ, ਅਤੇ ਮਾਇਆ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਰੂਪਕਾ।" "ਉਤਪਲਾਖ੍ਯ ਅਤੇ ਸਹਸਰਾਖ੍ਯ ਰੈਵਤ ਪਹਾੜ ਤੇ; ਗੰਗਾ ਤੇ ਪਿਤ੍ਰਤੀਰਥ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਪੈਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ।" "ਵਿਪਾਸ਼ਾ ਤੇ ਵਿਪਾਪਾ; ਪਾਟਾਲ ਤੇ ਪੁੰਡਰਵਰਧਨ; ਨਾਰਾਯਣ ਸੁਪਾਰਸ਼ਵ ਤੇ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਮੰਦਰ ਤ੍ਰਿਕੂਟ ਤੇ।" "ਵਿਪੁਲਾ ਤੇ ਵਿਪੁਲਾ; ਮਲਯਾਚਲ ਤੇ ਕਲਿਆਣ; ਕੋਟਿਤੀਰਥ ਤੇ ਕੌਰਵ; ਗੰਧਮਾਦਨ ਤੇ ਸੁਗੰਧ।" "ਕੁਬਜਾਮਰਕਾ ਤੇ ਤ੍ਰਿਸੰਧਿਆ; ਗੰਗਾਦਵਾਰ ਤੇ ਹਰੀ-ਪਿਆਰਾ; ਵਿਂਧਿਆ ਖੇਤਰ ਤੇ ਸ਼ੈਲ; ਬਦਰੀ ਤੇ ਸਾਰਸਵਤ।" "ਕਾਲਿਦਿਆ ਤੇ ਕਾਲਰੂਪ; ਸਹਯਾ ਤੇ ਸਾਯਕ; ਚੰਦਰ ਖੇਤਰ ਤੇ ਰਮਣਾ, ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਮੁਖ।" "ਯਮੁਨਾ ਤੇ ਮ੍ਰਿਗਾਖ੍ਯ; ਕਰਵੀਰ ਤੇ ਕੁਰੁ-ਉਤਪੰਨ; ਵਿਨਾਯਕ ਪਹਾੜ ਤੇ ਉਮਾ ਤੀਰਥ।" "ਭਾਸਕਰ ਦੇਸ਼ ਤੇ ਆਰੋਗਿਆ; ਮਹਾਕਾਲ ਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ; ਵਿਂਧਿਆ ਢਲਾਨ ਤੇ ਅਭਯਦਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਮ੍ਰਿਤ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।" "ਮੰਡਪ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਰੂਪ; ਈਸ਼ਵਰ ਨਗਰ ਤੇ ਸਵਾਹਾਖ੍ਯ; ਪ੍ਰਚੰਡਾ ਤੇ ਵੈਗਲੇਯਾ; ਮਰਕਣਟਕ ਤੇ ਚੰਡਿਕਾ।" "ਕੁਝ ਤੀਰਥ ਸੌਮੇਸ਼ਵਰ ਤੇ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਸ ਤੇ ਪੁਸ਼ਕਰ; ਸਰਸਵਤੀ ਤੇ ਦੇਵਮਾਤ੍ਰਾ, ਪਾਰਾਵਤ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਸਥਿਤ।" "ਮਹਾਲਯਾ ਮਹਾਪਦਮ ਤੇ; ਪਿੰਗਲੇਸ਼ਵਰ ਪਯੋਸ਼ਣੀ ਤੇ; ਸਿੰਹਿਕਾ ਤੇ ਸੌਰਵੇਰਾ ਤੀਰਥ।" "ਕ੍ਰਿਤਿਕਾ ਖੇਤਰ ਤੇ ਕਾਰਤਿਕ; ਸ਼ੰਕਰ ਪਹਾੜ ਤੇ ਸ਼ੰਕਰ; ਫਿਰ ਦਿਵ੍ਯ ਉਤਪਲਾਖ੍ਯ, ਅਤੇ ਸਿੰਧੂ-ਸੰਗਮ ਤੇ ਸੁਭਦਰਾ।" "ਗਣਪਤਯ ਫਿਰ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੁ-ਪਹਾੜ; ਜਾਲੰਧਰ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੁਮੁਖ ਤੀਰਥ।" "ਤਾਰਾ ਤੇ ਤਾਰਕਾ; ਵਿਸ਼ਨੁ-ਪਹਾੜ; ਦੇਵਦਾਰੁ ਜੰਗਲ ਤੇ ਪੌੰਡ੍ਰ ਅਤੇ ਪੌਸ਼ਕ ਕਸ਼ਮੀਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ।" "ਹਿਮਾਲਿਆ ਤੇ ਧਰਤੀ-ਬਰਫ, ਤੁਸਤਿਕਾ ਅਤੇ ਪੌਸਤਿਕਾ; ਮਯਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਕਪਾਲ-ਮੋਚਨ ਤੀਰਥ।" "ਫਿਰ ਸ਼ੰਕੋਧਰਾ, ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਧਰਕਾ; ਪਿੰਡਾ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡਾ, ਅਤੇ ਸਿੱਧਾ ਵਿੱਚ ਵੈਖਨਸਾ।" "ਅੱਛੋਦਾ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੁ-ਕਾਮਾ, ਜੋ ਧਰਮ, ਇੱਛਾ, ਧਨ, ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਉੱਤਰੀ ਕੰਢੇ ਤੇ ਚਿਕਿਤਸਾ-ਜਲ, ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਾਦਵੀਪ ਤੇ ਕੁਸ਼ੋਦਕਾ।" "ਹੇਮਕੁਟਾ ਤੇ ਮਨਮਥਾ; ਕੁਮੁਦਾ ਤੇ ਸਤ੍ਯਵਾਦਾ; ਅਵਸ਼ਵਕਾ ਤੀਰਥ, ਅਤੇ ਵਿਂਧਿਆ ਤੇ ਮਾਤ੍ਰਿਕਾ।" "ਚਿੱਤਾ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਮਾਇਆ ਤੀਰਥ, ਜੋ ਤੀਰਥਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਸੁਣੋ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ, ਇਹਨਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਗੱਲ।" "ਵਿਸ਼ਨੁ-ਨਾਮ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਤੀਰਥ ਕਦੇ ਨਾ ਹੋਇਆ, ਨਾ ਹੋਵੇਗਾ; ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਾ, ਸੋਨੇ ਦਾ ਚੋਰ, ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਹੱਤਾ, ਜਾਂ ਗਾਂ ਦਾ ਹੱਤਾ ਹੋਵੇ—" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਪਾਰਵਤੀ ਨੂੰ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਦੱਸ ਕੇ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ।