ਇਕ ਵਾਰ, ਦਿਵਿਆ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਉਹ ਪ੍ਰਾਣੀ ਦੂਜੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਣ ਲੱਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਂਚਨਮਾਲਿਨੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਕਾਂਚਨਮਾਲਿਨੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਪ੍ਰਭੂ—ਜੋ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ—ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਜੋ ਕੁਝ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੋਈ ਪ੍ਰਾਇਸ਼ਚਿਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਹੁਣ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ, ਦਇਆ ਕਰੋ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੋ; ਮੈਨੂੰ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਸਭ ਸ਼ੁਭ ਧਰਮ ਦੇ ਰਸਤੇ ਸਿਖਾਓ। ਮੈਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਕਰਤਵਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿਓ, ਤਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਕਦੇ ਪਾਪ ਨਾ ਕਰਾਂ; ਤੁਹਾਡੇ ਮੁਖ ਤੋਂ ਸੁਣ ਕੇ ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਜਾਵਾਂਗਾ।” ਦੱਤਾਤ੍ਰੇਯ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: “ਉਸ ਦੀਆਂ ਨੇਕ ਤੇ ਪਿਆਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਾਂਚਨਮਾਲਿਨੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਆਖੀ, ‘ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਰਮ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰੋ, ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਛੱਡੋ, ਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੋ, ਇੱਛਾ ਨਾਮਕ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤੋ; ਹੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਛੱਡ ਦਿਓ, ਸੱਚ ਬੋਲੋ, ਹਰੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੋ ਤੇ ਦੇਵ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਓ। ਆਪਣੀ ਹੱਡੀਆਂ, ਮਾਸ ਤੇ ਖੂਨ ਨਾਲ ਬਣੀ ਦੇਹ ਨਾਲ ਮੋਹ ਛੱਡ ਦਿਓ; ਪਤਨੀ, ਬੱਚਿਆਂ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ ਅਪਣਾਪਾ ਛੱਡੋ; ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਸਦਾ ਨਾਸਵੰਤ ਸਮਝੋ, ਵੈਰਾਗ ਦਾ ਰਸ ਲਓ, ਤੇ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਅਟਲ ਰਹੋ। ਪਿਆਰ ਵਿਚ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਧਰਮ ਦਾ ਰਸਤਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਆਪਣਾ ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ 'ਤੇ ਟਿਕਾ ਲਓ, ਚੰਗੀ ਚਾਲ ਚਲੋ; ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਦੇਹ ਛੱਡ ਕੇ, ਚਮਕਦੇ ਦਿਵਿਆ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਸਵਰਗ ਜਾਓ।’” ਇਹ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਆਖਿਆ, “ਤੁਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਸ਼ ਰਹੋ, ਤੁਹਾਡੀ ਸਦਾ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ। ਤੁਸੀਂ ਕੈਲਾਸ 'ਤੇ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿਚ, ਚੰਨ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਰਹਿਣ ਤਕ ਵੱਸੋ; ਤੁਹਾਡਾ ਉਮਾ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਦੇ ਨਾ ਟੁੱਟੇ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵਾਲੀ। ਹੇ ਮਾਂ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਰਮ ਤੇ ਤਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਰਹੋ; ਤੁਹਾਡੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਲੋਭ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੁਖੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਦੁਖ ਦੂਰ ਕਰੋ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜੀ ਨੇਕ ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਵਰਗ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਈ ਗੰਧਰਵ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਦੇਵ ਕਨਿਆਵਾਂ ਆਈਆਂ, ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਮਾਲਾ ਵਾਲੀ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਤੇ ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀਆਂ: “ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਤੁਸੀਂ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਕਰ ਕੇ ਵੱਡਾ ਚਮਤਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਮੰਦ ਪ੍ਰਾਣੀ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਕੋਈ ਵੀ ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਸੀ; ਹੁਣ, ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਬਿਨਾ ਡਰ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਪਸੰਦ ਫਿਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।” ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਕਾਂਚਨਮਾਲਿਨੀ ਆਪਣੇ ਦਾਨ ਦੇ ਕਾਰਜ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਈ ਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਗਈ। ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੀ ਛੁਟਕਾਰਾ ਕਰ ਕੇ, ਗੰਧਰਵ ਕਨਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਕਾਂਚਨਮਾਲਿਨੀ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਹਰਾ ਦੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਚਲੀ ਗਈ, ਆਪਣੀ ਦਇਆ ਦੇ ਕਾਰਜ ਨਾਲ ਮਨ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ। ਜੋ ਵੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਇਸ ਨੇਕ ਲੜਕੀ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਧਰਮ ਵਿਚ ਪੱਕਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਕ ਹੋਰ ਸਮੇਂ, ਪਾਰਵਤੀ ਜੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: “ਇਸ ਟਾਪੂ 'ਤੇ ਕਿਹੜੇ ਤੀਰਥ ਹਨ? ਦੱਸੋ, ਹੇ ਨੇਕ ਜੀ। ਇਹ ਟਾਪੂਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ। ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਸਵਾਮੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੱਸੋ।” ਮਹਾਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: “ਉਹ (ਪ੍ਰਭੂ) ਸਭ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਵਿਆਪਕ ਹੈ ਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਕੁਝ ਸੱਤ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਚਲਦਾ ਜਾਂ ਅਚਲ, ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਵਿਚ ਉਹੀ ਹੈ। ਉਸ ਤੱਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾਹ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਨਾਹ ਸੁਣਿਆ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੂ—ਵੱਡਾ ਦੇਵਤਾ, ਕੇਸ਼ਵ, ਦੁਖ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ—ਇਥੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਦੇਵੀਆਂ ਦੀ ਰਾਣੀ।” “ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ ਤੀਰਥ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ; ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਪਹਿਲਾ ਹੈ ਪੁਸ਼ਕਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਤੀਰਥ; ਦੂਜਾ ਹੈ ਵਾਰਾਣਸੀ, ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਤੀਜਾ ਹੈ ਨੈਮੀਸ਼ਾ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਚੌਥਾ ਹੈ ਪ੍ਰਯਾਗ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੀਰਥ। ਪੰਜਵਾਂ ਹੈ ਕਾਰਮੁਕ, ਜੋ ਗੰਧਮਾਦਨ 'ਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ; ਗਿਆਰਵਾਂ ਹੈ ਕਾਨਯਕੁਭਜ, ਜਿੱਥੇ ਵਾਮਨ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਸੱਵਾਂ ਹੈ ਵਿਸ਼ਵਕਾਇਆ, ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਪਹਾੜ 'ਤੇ; ਅੱਠਵਾਂ ਹੈ ਗੌਤਮ, ਜੋ ਮੰਦਰ 'ਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ 'ਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਇਆ। ਨੌਵਾਂ ਹੈ ਮਦੋਟਕਟਾ, ਦਸਵਾਂ ਹੈ ਰਥਚੈਤ੍ਰਕ; ਗਿਆਰਵਾਂ ਕਾਨਯਕੁਭਜ, ਜਿੱਥੇ ਵਾਮਨ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਬਾਰਵਾਂ ਹੈ ਮਲਯਾ, ਫਿਰ ਕੁਬਜਾਮਰਕਾ; ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਸ਼ਵੇਸ਼ਵਰ, ਗਿਰਿਕਰਨ ਤੇ ਕੇਦਾਰ, ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।” “ਹਿਮਾਲਾ ਦੇ ਪਿੱਠ 'ਤੇ ਬਾਹਿਆ, ਗੋਕਰਣ ਤੇ ਗੋਪਕਾ; ਹਿਮਾਲਾ 'ਚ ਸਥਾਨੇਸ਼ਵਰ, ਤੇ ਬਿਲਵਕਾ ਬਿਲਵਪਤ੍ਰਿਕਾ ਦੇ ਨਾਲ। ਸ੍ਰੀਸ਼ੈਲ, ਮਾਧਵ ਦਾ ਤੀਰਥ; ਭਦਰਾ, ਭਦਰੇਸ਼ਵਰ 'ਤੇ; ਵਾਰਾਹ 'ਤੇ ਵਿਜਯ, ਤੇ ਵੈਸ਼ਣਵ ਵੈਸ਼ਣਵ ਪਹਾੜ 'ਤੇ। ਰੌਦ੍ਰਾ ਰੁਦ੍ਰਕੋਟੀ 'ਤੇ, ਪੈਤ੍ਰਿਆ ਕਾਲੀਜਰਾ ਪਹਾੜ 'ਤੇ; ਕੰਪਿਲਾ 'ਤੇ ਕਪਿਲਾ ਤੀਰਥ, ਮੁਕੁਟ 'ਤੇ ਕਰਕੋਟਕਾ। ਸਾਲਗ੍ਰਾਮ 'ਤੇ ਉਤਪੰਨ ਤੀਰਥ, ਗੱਲਿਕਾ 'ਤੇ ਸੁਰੇਸ਼ਵਰੀ; ਨਰਮਦਾ 'ਤੇ ਸ਼ਿਵ, ਤੇ ਮਾਇਆ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਰੂਪਕਾ।” “ਉਤਪਲਾਖ੍ਯ ਤੇ ਸਹਸਰਾਖ੍ਯ ਰੈਵਤ ਪਹਾੜ 'ਤੇ; ਗੰਗਾ 'ਤੇ ਪਿਤ੍ਰਤੀਰਥ, ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਪੈਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ। ਵਿਪਾਸ਼ਾ 'ਤੇ ਵਿਪਾਪਾ; ਪਾਟਲਾ 'ਤੇ ਪੁੰਡਰਵਰਧਨ; ਨਾਰਾਇਣ ਸੁਪਾਰਸ਼ਵ 'ਤੇ, ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਮੰਦਰ ਤ੍ਰਿਕੂਟ 'ਤੇ। ਵਿਪੁਲਾ 'ਤੇ ਵਿਪੁਲਾ; ਮਲਯਾਚਲ 'ਤੇ ਕਲਿਆਣ; ਕੋਟਿਤੀਰਥ 'ਤੇ ਕੌਰਵਾ, ਗੰਧਮਾਦਨ 'ਤੇ ਸੁਗੰਧਾ। ਕੁਬਜਾਮਰਕਾ 'ਤੇ ਤ੍ਰਿਸੰਧਿਆ; ਗੰਗਾਦਵਾਰ 'ਤੇ ਹਰੀ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ; ਵਿਂਧਿਆ ਖੇਤਰ 'ਤੇ ਸ਼ੈਲਾ; ਬਦਰੀ 'ਤੇ ਸਾਰਸਵਤਾ। ਕਾਲਿਦਿਆ 'ਤੇ ਕਾਲਰੂਪ; ਸਹਿਆ 'ਤੇ ਸਾਯਕਾ; ਚੰਦ੍ਰ ਖੇਤਰ 'ਚ ਰਮਣਾ, ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਮੁਖ। ਯਮੁਨਾ 'ਤੇ ਮ੍ਰਿਗਾਖ੍ਯ; ਕਰਵੀਰ 'ਤੇ ਕੁਰੂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ; ਵਿਨਾਯਕ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਉਮਾ ਤੀਰਥ। ਭਾਸਕਰ ਦੇਸ਼ 'ਚ ਆਰੋਗਿਆ; ਮਹਾਕਾਲ 'ਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ; ਵਿਂਧਿਆ ਢਲਾਨ 'ਤੇ ਅਭਯਦਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਮ੍ਰਿਤ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਮੰਡਪ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਰੂਪ; ਈਸ਼ਵਰ ਨਗਰੀ 'ਚ ਸਵਾਹਾਖ੍ਯ; ਪ੍ਰਚੰਡਾ 'ਤੇ ਵੈਗਲੇਯਾ, ਮਰਕੰਡਕ 'ਤੇ ਚੰਡਿਕਾ। ਕੁਝ ਤੀਰਥ ਸਮੇਸ਼ਵਰ, ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਸ 'ਤੇ ਪੁਸ਼ਕਰ; ਸਰਸਵਤੀ 'ਤੇ ਦੇਵਮਾਤ੍ਰਾ, ਪਾਰਾਵਤ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਪਾਰਵਤੀ ਨੂੰ ਟਾਪੂ ਦੇ ਸਭ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਤੇ ਮਹੱਤਤਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਮਨ ਵਿਚ ਟਿਕਾਉਣ ਲਈ ਆਖਿਆ।