ਉਸ ਸਮੇਂ, ਰਾਜਾ ਸਗਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਤੋਂ ਲੈਕੇ ਜਨੇਊ ਦੀ ਰਸਮ, ਸ਼ਸਤਰ-ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਪਾਠ—ਸਾਰੀਆਂ ਸੰਸਕਾਰ ਰੀਤਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਵਾਈਆਂ ਗਈਆਂ। ਫਿਰ, ਭਾਰਗਵ ਰਿਸ਼ੀ ਤੋਂ ਅੱਗਿ-ਅਸਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਾ ਸਗਰ ਨੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤਾਲ-ਜੰਘਾ ਤੇ ਹੈਹਯਾ ਆਦਿਕ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਵਧੀਕ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਨੇ ਸਾਕ ਤੇ ਪਾਰਦ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵਧੀਕ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ, ਹੁਣ ਸਗਰ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ।” ਮਹਾਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਉਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਸਗਰ ਸੂਰਜ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਮਹਾਨ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਜਦ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਤੇ ਸੰਕਟ ਆਇਆ, ਉਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹਥਿਆ ਲੈ ਗਈ। ਹੇ ਨਾਰਦ, ਹੇਹਯਾ, ਤਾਲ-ਜੰਘਾ, ਸਾਕ, ਯਵਨ, ਪਾਰਦ, ਕਾਂਬੋਜ ਅਤੇ ਪਹਲਵ—ਇਹ ਪੰਜ ਜਥੇ ਮਿਲ ਕੇ ਹੇਹਯਾ ਲਈ ਰਾਜ ਲੈ ਗਏ। ਰਾਜ ਤੋਂ ਵੰਚਿਤ ਹੋ ਕੇ ਸਗਰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਜੰਗਲ ਚਲਿਆ ਗਿਆ। ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਾਣ ਨਹੀਂ ਛੱਡੇ। ਉਸ ਦੀ ਧਰਮਪਤਨੀ, ਜੋ ਗਰਭਵਤੀ ਸੀ ਤੇ ਵਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਭਾਰਗਵ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਸਹਪਤਨੀ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਚੁਣਿਆ ਸੀ। ਪਰ ਹੁਣ, ਉਸ ਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਸਸਕਾਰ ਕੀਤੀ ਤੇ ਵਿਛੋੜੇ ਵਿੱਚ ਰੋਂਦੀ ਰਹੀ। ਔਰਵ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸ ਗਰਭਵਤੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ ਤੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਧਰਮੀ, ਗੁਣਵਾਨ ਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਮਰਨੋਂ ਰੁਕ ਗਈ। ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਔਰਵ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਾਰੇ ਸੰਸਕਾਰ, ਜਨੇਊ ਆਦਿ, ਔਰਵ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕਰਵਾਏ। ਔਰਵ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਵੇਦ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਪੜ੍ਹਾਈਆਂ, ਫਿਰ ਸ਼ਸਤਰ-ਵਿਦਿਆ ਵੀ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਗਿ-ਅਸਤਰ ਵੀ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਜਿੱਤਣਾ ਔਖਾ ਸੀ। ਉਸ ਅਸਤਰ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਉਹ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਹੇਹਯਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਲ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ, ਸਾਕ, ਯਵਨ, ਕਾਂਬੋਜ ਅਤੇ ਪਹਲਵ ਲੋਕ ਵੀ ਉਸ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲ ਸਹਾਰਾ ਲੈਣ ਆ ਗਏ। ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਕੇ ਸਗਰ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਦਿੱਤਾ। ਗੁਰੂ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਤੇ ਆਪਣੇ ਵਰਤ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਸਗਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਰਮਿਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੂਪ-ਬਦਲੀ ਕਰਵਾਈ। ਸਗਰ ਨੇ ਸਾਕ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅੱਧੇ ਸਿਰ ਮੁੰਡਵਾ ਦਿੱਤੇ ਤੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਯਵਨ ਤੇ ਕਾਂਬੋਜ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪੂਰੇ ਸਿਰ ਮੁੰਡਵਾ ਦਿੱਤੇ। ਪਾਰਦ, ਪਹਲਵ ਅਤੇ ਦਾਢੀ ਵਾਲੇ ਰੱਖਿਆਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਭ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਧਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਜਦ ਧਰਤੀ ਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਈ, ਰਾਜਾ ਸਗਰ ਨੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਗ੍ਯ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ। ਪਰ ਜਦ ਉਹ ਯਗ੍ਯ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਘੋੜਾ ਪੂਰਬ ਤੇ ਦੱਖਣੀ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਨੇੜੇ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਲੈ ਗਿਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਖੋਦਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਘੋੜਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਲਦੀ ਵਿੱਚ ਕਪਿਲ ਮੁਨੀ—ਜੋ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪ੍ਰਭੂ ਸੀ—ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਜਾਗੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਅੱਗ ਨਿਕਲੀ ਅਤੇ ਸਗਰ ਦੇ ਸਾਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਸੜ ਕੇ ਖਤਮ ਹੋ ਗਏ, ਸਿਰਫ ਚਾਰ ਬਚੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਚਾਰਾਂ—ਹਰਸ਼ੀਕੇਤੁ, ਸੁਕੇਤੁ, ਧਰਮਰਥੋਪਰ, ਸ਼ੂਰ ਅਤੇ ਪੰਜਜਨ—ਵੰਸ਼ ਦੇ ਅਗਲੇ ਵੰਸ਼ਜ ਬਣੇ। ਭਗਵਾਨ ਹਰੀ ਨੇ ਖੁਦ ਸਗਰ ਨੂੰ ਪੰਜ ਵਰ ਦਿਤੇ: ਵੰਸ਼, ਮੁਕਤੀ, ਚੰਗੀ ਯਸ਼, ਸਮੁੰਦਰ ਤੇ ਪੁੱਤਰ। ਇਸ ਕਰਮ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਉਪਮਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਯਗ੍ਯ ਵਾਲਾ ਘੋੜਾ ਮਿਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਨੇ ਸੌ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਗ੍ਯ ਕੀਤੇ। ਫਿਰ, ਮਹਾਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਗੰਗਾ ਦੀ ਮਹਾਤਮਤਾ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਕੇਵਲ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ‘ਗੰਗਾ, ਗੰਗਾ’ ਉੱਚਾਰਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਸੈਂਕੜੇ ਜੋਜਨ ਦੂਰ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੰਗਾ, ਜੋ ਕਮਲ-ਚਰਨਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਮਹਾ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇੰਝ ਹੀ ਨਰਮਦਾ, ਸਰਯੂ, ਵੈਤ੍ਰਵਤੀ, ਤਾਪੀ, ਪਯੋਸ਼ਣੀ, ਚੰਦ੍ਰਾ, ਵਿਪਾਸ਼ਾ ਵੀ ਕਰਮ-ਨਾਸ਼ਕ ਹਨ। ਪੁਸ਼ਿਆ, ਪੂਰਨਾ, ਦੀਪਾ ਅਤੇ ਵਿਦੀਪਾ ਨਦੀਆਂ ਵੀ ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿੰਨਾ ਫਲ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਊਂ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਓਨਾ ਫਲ ਕੇਵਲ ਗੰਗਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੰਗਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ। ਜੋ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਬੱਝੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਗੰਗਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਚੰਦ੍ਰਗ੍ਰਹਣ ਜਾਂ ਸੂਰਜਗ੍ਰਹਣ ਵੇਲੇ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗੰਗਾ ਦੇ ਸਿਰਫ਼ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਨਾਲ ਹਨੇਰਾ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੰਝ ਹੀ ਗੰਗਾ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਆਦਰਯੋਗ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਪਾਪ-ਨਾਸ਼ਕ ਹੈ। ਉਹ ਸਦਾ ਮੰਗਲਮਈ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੇ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਰਚੀ ਸੀ। ਇਹ ਦਿਵ੍ਯ ਮਾਤਾ ਦੁਖੀਜਨਾਂ ਦੀ ਪਵਿਤ੍ਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ, ਇੰਝ ਗੰਗਾ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਨਿੱਤ ਨ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਸੌ ਕਲਪ ਤੱਕ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਜਿਥੇ ਗੰਗਾ, ਯਮੁਨਾ ਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਤੇ ਪੀ ਕੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਉਹ ਤੇਰੀ ਹੀ ਸਤੁਤੀ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਖਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਉਹ ਤੇਰਾ ਹੀ ਭੋਗ ਹੈ। ਜਿਥੇ ਵੀ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਤੇਰੀ ਹੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ। ਜਦ ਸੁੱਤਾਂ ਹਾਂ, ਮੇਰੀ ਨਮਸਕਾਰ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ। ਮੇਰਾ ਹਰ ਕੰਮ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਵੇਸ਼ਵਰ, ਤੇਰੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਲਈ ਹੋਵੇ।