ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਪੁਰਾਣਕਾਲ ਦੀਆਂ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ, ਧਨ-ਧੰਨ ਅਤੇ繁ਸਪ੍ਰਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਰੀਰ ਦੇ ਬੁੱਢੇ ਹੋਣ ਤੇ ਨਾਸ਼ਵਾਨ ਹੋਣ ਦੀ ਸਚਾਈ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਮਰ ਦੇ ਆਖਰੀ ਪੜਾਅ 'ਤੇ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਮੀਦ ਜਾਗਦੀ ਹੈ—"ਜਦ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਰਹਾਂਗਾ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦਾ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ?" ਪਰ, ਮੋਹ-ਮਾਇਆ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਮਨੁੱਖ ਕੁਝ ਵੀ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਜਦ ਮੋਹ-ਮਾਇਆ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਮਿੱਤਰ ਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਲੋਕ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਰੋ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਮੋਹ ਦੀ ਭੁੱਲ-ਭੁੱਲਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਪੀੜਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਦਾਨ ਦੇਣ ਦੀ ਨੀਅਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਸੋਚ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜਦ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੋਹ-ਮਾਇਆ ਦੀ ਭੁੱਲ-ਭੁੱਲਾ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਦਾਨ ਦੇਣ ਦੀ ਗੱਲ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਲਾਲਚ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਤੇ ਮਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵਿਅਕਤੀ ਯਮ ਦੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਵੱਡੀ ਪੀੜਾ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਭੁੱਖ ਤੇ ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦੁਖਾਂ ਨਾਲ ਤੜਫਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਦਾਨ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹਥੀਂ, ਨਿਸ਼ਚਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪੁੱਤਰ, ਪੌਤਰੇ, ਪਤਨੀ—ਸਭ ਕਿਸ ਦੇ ਹਨ, ਏ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ? ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕੌਣ ਕਿਸ ਦਾ ਹੈ? ਇਸ ਲਈ, ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਦਾਨ ਆਪਣੀ ਹਥੀਂ, ਨਿਸ਼ਚਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਭੋਜਨ, ਪੀਣ ਵਾਲਾ, ਪਾਨ, ਪਾਣੀ ਤੇ ਸੋਨਾ ਵੀ। ਇੱਕ ਜੋੜਾ ਕਪੜੇ, ਛਤਰੀ, ਕਈ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪਾਤਰ, ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਵਾਰੀ ਦੇ ਵਾਹਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੁਗੰਧਾਂ ਤੇ ਕਮਫਰ, ਜੋ ਯਮ ਦੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਆਰਾਮ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਵੀ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਵਧੇਰੇ ਸੁਖ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੁੱਤੀ ਵੀ ਦਾਨ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾਨਾਂ ਨਾਲ ਯਮ ਦਾ ਰਸਤਾ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਅਕਤੀ ਯਮ ਦੇ ਦੂਤਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਚੌਂਤਾਲੀ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਰਾਜਾ ਵੇਨਾ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ—ਪੁੱਤਰ, ਪਤਨੀ, ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ, ਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਕਿਵੇਂ ਤੀਰਥ-ਸਥਾਨ ਹਨ? ਇਹ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ। ਤਦ, ਸ੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ—ਵਾਰਾਣਸੀ, ਜੋ ਗੰਗਾ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਵੱਡੀ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਉਥੇ ਕ੍ਰਕਲਾ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਵਪਾਰੀ ਵੱਸਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੁਕਲਾ, ਬਹੁਤ ਧਰਮਵਤੀ ਤੇ ਪਤੀ-ਵਰਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਤਕਰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ, ਪਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਸੁਕਲਾ, ਸੁਚੱਜੀ, ਸੁੰਦਰ, ਸਾਫ-ਸੁਥਰੀ, ਸਤਚਿੱਤ, ਪਤੀ ਦੀ ਪਿਆਰੀ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਚਬੋਲਣ ਵਾਲੀ, ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸੀ। ਉਹ ਐਸੀਆਂ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਪਰਿਪੂਰਨ, ਸੁਭਾਗਾ ਅਤੇ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰ ਸੀ। ਕ੍ਰਕਲਾ ਵਪਾਰੀ ਵੀ ਧਰਮਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਵਿਦਵਾਨ ਤੇ ਨੇਕ ਸੀ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੁਰਾਣ ਤੇ ਵੇਦਿਕ ਧਰਮ ਸੁਣਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ, ਤੇ ਯਾਤਰਾ ਕਰਕੇ ਕਈ ਪੁੰਨ ਕਰਦਾ। ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ, ਉਹ ਸ਼ੁਭ ਤੀਰਥ-ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ 'ਤੇ ਨਿਕਲਿਆ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਕਾਫਲੇ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨਾਲ। ਜਦ ਉਹ ਧਰਮ ਦੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਚਲਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਪਤੀ ਨੇ ਪਤੀ-ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਸੁਕਲਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—"ਮੈਂ ਧਰਮ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੀ ਪਤਨੀ ਹਾਂ, ਪਿਆਰੇ, ਪੁੰਨ ਦੀ ਸਾਥੀ। ਪਤੀ ਦੇ ਰਸਤੇ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦੀ, ਪਤੀ ਨੂੰ ਹੀ ਦੇਵਤਾ ਵਾਂਗ ਪੂਜਦੀ ਹਾਂ। ਦੋਵੇਂ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੈਂ ਕਦੇ ਤੁਹਾਡੀ ਨੇੜਤਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡਾਂਗੀ। ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਥ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਉੱਚਾ ਧਰਮ ਕਰਾਂਗੀ। ਪਤੀ-ਵਰਤਾ ਹੋਣ ਨਾਲ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਪਤੀ-ਵਰਤਾ ਹੀ ਨੇਕ ਮਹਿਲਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।" "ਜੁਆਨ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਲਈ, ਪਤੀ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ; ਨਾ ਤਾਂ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸੁਖ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਇਸ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਜਾਂ ਮੋਖਸ਼ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਪਤੀ ਦਾ ਸੱਜਾ ਪੈਰ ਪ੍ਰਯਾਗ ਹੈ, ਤੇ ਖੱਬਾ ਪੈਰ ਪੁਸ਼ਕਰ; ਜਿਹੜੀ ਮਹਿਲਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਤੀ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾਉਣ ਨਾਲ ਪ੍ਰਯਾਗ ਤੇ ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੇ ਸਮਾਨ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।" "ਪਤੀ ਹੀ ਸਭ ਤੀਰਥ-ਸਥਾਨਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਪਤੀ ਹੀ ਸਭ ਪੁੰਨ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਪੁੰਨ ਯਜਨ ਕਰਕੇ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਿਰਫ ਪਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗਯਾ ਤੇ ਹੋਰ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਜੋ ਫਲ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਪਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਮਹਿਲਾ ਲਈ ਪਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕੋਈ ਧਰਮ ਨਹੀਂ; ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਦੀ ਸਾਥੀ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਖ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਥ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹਾਂ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।" ਸ੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਕਿਹਾ—"ਉਸ ਦੀ ਆਕৃতি, ਚਰਿਤਰ, ਗੁਣ, ਭਗਤੀ ਤੇ ਉਮਰ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਕ੍ਰਕਲਾ ਨੇ ਸੋਚਿਆ—ਜੇ ਇਹ ਐਸਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਕਠਨ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਲੈ ਜਾਵਾਂਗਾ।" "ਠੰਡੀ-ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ, ਉਸ ਦੇ ਲੋਟਸ-ਵਾਂਗ ਅੰਗ ਮਲਿਨ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਹੋਰ, ਹਵਾ ਤੇ ਠੰਡੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਚਮੜੀ ਕਾਲੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ; ਰਸਤਾ ਬਹੁਤ ਪਥਰੀਲਾ ਤੇ ਠੋਕਰਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਪੈਰ ਬਹੁਤ ਨਰਮ ਹਨ।" "ਉਹ ਵੱਡੀ ਪੀੜਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰੇਗੀ, ਤੇ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਵਧ ਸਕੇਗੀ; ਭੁੱਖ ਤੇ ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਕੀ ਹਾਲਤ ਹੋਵੇਗੀ?" "ਉਸ ਦਾ ਖੱਬਾ ਪਾਸਾ ਮੇਰਾ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਆਰਾਮ ਦਾ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਸੁੰਦਰ-ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ; ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੀ ਜਾਨ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਹੈ, ਧਰਮ ਦੀ ਸਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ।" "ਜੇ ਕੁੜੀ ਮਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਵੀ ਇੱਥੇ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ; ਉਹ ਮੇਰੀ ਸਦਾ ਦੀ ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ ਹੈ, ਜੀਵਨ ਦੀ ਮਾਲਕ ਹੈ।" "ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਜਾਂ ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਲੈ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਮੈਂ ਆਪ ਜਾਵਾਂਗਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉੱਚ-ਆਤਮਾ ਵਾਲਾ ਕ੍ਰਕਲਾ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਭਾਵ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ, ਤੇ ਸੁਕਲਾ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲਿਆ। ਫਿਰ, ਸੁਕਲਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ, ਜਿਹੜਾ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸੀ, ਮੁੜ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮੋਹ-ਮਾਇਆ, ਸੰਸਾਰਕ ਰਿਸ਼ਤੇ, ਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਚਲਣ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਕਿੰਨਾ ਜਰੂਰੀ ਹੈ। ਦਾਨ, ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਦੇ ਧਰਮ, ਤੇ ਸਹਿਯੋਗ—ਇਹ ਸਭ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅਸਲ ਰਸਤੇ ਹਨ।