ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਉਸ ਦੀ ਮੁੰਡਨ ਸੰਸਕਾਰ ਜਾਂ ਜਨੇਊ ਦੀ ਰਸਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਝੰਡਾ ਲਹਿਰਾਉਣ ਜਾਂ ਮੂਰਤੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੀ ਰੀਤ ਚਲਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਸਮੇਂ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਜਦੋਂ ਕੂਆਂ, ਤਲਾਬਾਂ, ਜਾਂ ਘਰ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਮਾਂਵਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਸਮਾਰੋਹ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਬੜੇ ਮੰਗਲਮਈ ਸਮੇਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ੁਭ ਮੌਕਿਆਂ ’ਤੇ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਦਾਨ ਸਭ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹੀ ਸਮੇਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮੰਗਲਮਈ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਰਾਜਨ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਦੱਸਾਂਗਾ—ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਅੰਤ ਨੇੜੇ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਜਦੋਂ ਮੌਤ ਦੀ ਘੜੀ ਆਉਣੀ ਪਛਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਾਪਾਂ ਦੀ ਪੀੜਾ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਵੀ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਾਨ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਯਮ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਆਰਾਮ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਮੇਂ ਕਦੇ-ਕਦੇ, ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਾਂ ਸਦਾ ਮੰਗਲਮਈ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਨ, ਇਹ ਆਖਰੀ ਸਮੇਂ ਵੀ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਹ ਸਮੇਂ ਜਿਹੜੇ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ, ਉਹ ਹਰੇਕ ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਬਿਆਨ ਕਰਾਂਗਾ। ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ ਸਭ ਤੋਂ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰਸਵਤੀ ਵੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਰੇਵਾ, ਯਮੁਨਾ, ਤਾਪੀ, ਚਰਮਣਵਤੀ, ਸਰਯੂ, ਘਰਘਰਾ, ਅਤੇ ਵੇਣਾ ਨਦੀਆਂ ਵੀ ਹਨ—ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਾਵੇਰੀ, ਕਪਿਲਾ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੱਡੀਆਂ ਨਦੀਆਂ, ਵਿਸ਼ਾਲਾ, ਗੋਦਾਵਰੀ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੁੰਗਭਦਰਾ ਵੀ ਉੱਚੇ ਪੱਧਰ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਹਨ। ਭੀਮਰਥੀ ਨਦੀ, ਜੋ ਪਾਪੀਆਂ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਡਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੇਵਿਕਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ-ਗੰਗਾ ਆਦਿ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਨਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ੁਭ ਘੜੀਆਂ ’ਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਜੰਗਲ, ਹਰ ਥਾਂ ਨਦੀਆਂ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ, ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਵਰਗੇ ਕਰਮ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਂ ਵੀ ਪਤਾ ਹੋਣ। ਐਸੇ ਵੇਲੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਦਾ ਨਾਮ ਉਚਾਰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਥਾਂ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦਾ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਆਪ ਹੀ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਹਾਂ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਕੋਈ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਇੱਥੇ ਉਚਾਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਨਾਮ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਦੋਂ ਅਣਜਾਣ ਤੀਰਥ ਜਾਂ ਅਣਜਾਣ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਜਾਂ ਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਜ਼ਰੂਰ ਉਚਾਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕਾਰ ਨੇ ਇਹ ਨਦੀਆਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤੀਰਥ ਰੂਪ ਬਣਾਈਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਭ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੇ ਆਸਰੇ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਦਾਨ ਜਾਂ ਹੋਰ ਪੁੰਨ ਕਰਮ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਅਖੁੱਟ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਮਾਨਸ ਆਦਿ ਸੱਤ ਸਮੁੰਦਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਝੀਲਾਂ ਵੀ ਤੀਰਥ ਰੂਪ ਹਨ ਅਤੇ ਬੜੀ ਮਹਾਨਤਾ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ। ਛੋਟੀਆਂ-ਵੱਡੀਆਂ ਧਾਰਾਂ, ਤਲਾਬ ਆਦਿ ਵੀ ਤੀਰਥ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤੀਰਥ ਬਸਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਖੋਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਥਾਵਾਂ (ਸਿਵਾਏ ਕੂਆਂ ਤੋਂ), ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮੇਰੂ ਆਦਿ ਪਰਬਤਾਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਤੀਰਥ ਰੂਪ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਯਜਨ ਸਥਾਨ ਤੇ ਯਜਨ ਆਪ ਅਗਨਿਹੋਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਜਿਹੇ ਹੀ ਪਿਤਰ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵੀ ਤੀਰਥ ਹਨ। ਹੋਰ ਵੀ, ਅਗਨਿ ਹੋਮ ਦਾ ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਵੇਦ ਪਾਠ ਦਾ ਘਰ ਵੀ ਤੀਰਥ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਤੇ ਪੁੰਨ ਵਾਲਾ ਗੋਸ਼ਾਲਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਸੋਮਾ ਪੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਵੀ ਤੀਰਥ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਪਵਿੱਤਰ ਬਨ, ਪੀਪਲ ਜਾਂ ਵਟ ਵਰਗੇ ਰੁੱਖ ਖੜੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਜੰਗਲੀ ਰੁੱਖ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਵੀ ਤੀਰਥ ਸਥਾਪਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਪਿਤਾ-ਮਾਤਾ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਪੁਰਾਣਾ ਪਾਠ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਜਿੱਥੇ ਗੁਰੂ ਆਪ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਵੀ ਤੀਰਥ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਸੁਭਾਗਨ ਪਤਨੀ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਚੰਗਾ ਪੁੱਤਰ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਵੀ ਤੀਰਥ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਰਾਜ ਮਹਲ ਵੀ ਤੀਰਥ ਰੂਪ ਹੈ। ਇਸ ਉਪਰੰਤ, ਰਾਜਾ ਵੈਣ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਦੇਵਤਾ, ਦੱਸੋ ਕਿ ਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਪਾਤ੍ਰ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮਾਧਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਰਾਜਨ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਦਾਨ ਪਾਤ੍ਰ ਦੇ ਉੱਤਮ ਗੁਣ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਉੱਚੇ ਮਨ ਵਾਲੇ, ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਏ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਚੰਗੀ ਕੁਲ ਦਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਵੇਦ ਅਧਿਐਨ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਸ਼ਾਂਤ, ਇੰਦਰੀਅਨ ਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਤਪੱਸਵੀ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਵਿੱਤਰ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਗਿਆਨਵਾਨ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਨ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਭਗਤ, ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਪਾਰੰਗਤ, ਮੋਖਸ਼ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਅਤੇ ਮਿਥਿਆ ਮਤਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋਵੇ। ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਪਾਤ੍ਰ ਹੀ ਦਾਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜਾਂ ਉੱਚ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀ ਵੀ ਦਾਨ ਯੋਗ ਹੈ। ਧੀ, ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਜਵਾਈ, ਜੇ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੁਣ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਦਾਨ ਲੈਣ ਯੋਗ ਹਨ। ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਦীক্ষਾ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਵੀ ਪਾਤ੍ਰ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਨ। ਇਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਪਾਤ੍ਰ ਹਨ। ਪਰ ਜਿਹੜਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਦਾ ਵੇਦ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਦਾ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਕਦੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਅੰਨਾ, ਜਾਂ ਬਿਲਕੁਲ ਦੁਸ਼ਟ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਜਿਹੜਾ ਬਹੁਤ ਕਾਲਾ, ਪੀਲਾ, ਕੇਕੜੇ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਬਹੁਤ ਨੀਲਾ ਜਾਂ ਕਾਲੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਐਸੇ ਹੀ, ਨੀਲੇ ਜਾਂ ਪੀਲੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲਾ, ਗੋ-ਹਤਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਬਹੁਤ ਕਾਲੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲਾ, ਮਲੇਛ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਗੰਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਜਿਹੜਾ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਜਾਂ ਵਾਧਾ ਰੱਖਦਾ ਹੋਵੇ, ਕੋੜ੍ਹੀ, ਮਾੜੇ ਨਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗ ਵਾਲਾ, ਜਾਂ ਗੰਜਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਪਤਨੀ ਗਲਤ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਵੀ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋਵੇ, ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਜੋ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਡਾਲ ਜਾਂ ਅੰਡੇ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਰੋਗੀ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਮਰੇ ਹੋਏ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਹੇ ਰਾਜਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸ਼ੁਭ ਸਮਿਆਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨਾਂ, ਅਤੇ ਦਾਨ ਦੇ ਯੋਗ ਪਾਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।