ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਜਦੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਛੂਹਿਆ, ਪੀਤਾ ਜਾਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾਧਿਆ, ਉਹ ਬਾਹਰੋਂ ਤੇ ਅੰਦਰੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਏ। ਇਹ ਪਾਣੀਆਂ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ—ਚਲਦੀ ਤੇ ਅਚਲ—ਨੂੰ ਵਿਅਪਕ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਾਣੀ ਠੰਢਾ, ਸ਼ਾਂਤ, ਨਰਮ ਤੇ ਛੂਹਣ ਵਿੱਚ ਸੁਖਦਾਇਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ, ਸੁਆਦ ਭਰਪੂਰ, ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਮੈਲ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਿਵੇਂ ਸੋਨਾ ਅੱਗ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਮੈਲ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਗੁਣਵਾਨਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਪਾਪ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸੱਚ ਦੀ ਅੱਗ, ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਭੜਕਦੀ ਹੈ, ਸੱਚ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ ਤੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਧਿਆਨ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਨਾਲ ਇਹ ਪਾਪੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਅਛੂਤੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਸੱਚ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਪਾਪ ਸੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਸਦਾ ਸੱਚ ਦੀ ਸੰਗਤ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰੋ, ਪਾਪ ਦੇ ਭਾਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲਵੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੁਨੀਤਾ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ, ਜਦ ਉਹ ਦੁਖੀ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਸੁਨੀਤਾ ਨੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀਸ ਨਿਵਾਇਆ ਤੇ ਇਕੱਲੀ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲੀ ਗਈ। ਉਸਨੇ ਇੱਛਾ, ਕ੍ਰੋਧ, ਬਚਪਨ, ਮੋਹ, ਵੈਰ ਤੇ ਭ੍ਰਮ ਛੱਡ ਕੇ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਗਈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਹੇਲੀਆਂ, ਜੋ ਖੇਡ-ਮਜ਼ਾਕ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸਨ, ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਤੇ ਸੁਨੀਤਾ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਵੇਖਿਆ। ਜਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੁਨੀਤਾ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਵਿਚਾਰ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਦੇਖਿਆ, ਉਹ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੀਆਂ, "ਹੇ ਸੁਭਾਗੇ, ਤੂੰ ਇੰਨੀ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ ਹੈਂ?" ਉਹ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀਆਂ, "ਸਾਨੂੰ ਦੱਸ, ਇਹ ਚਿੰਤਾ ਕਿਉਂ? ਕੇਵਲ ਉਹੀ ਸੋਚ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੈ ਜੋ ਧਰਮ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦੂਜੀ ਸੋਚ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਯੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰੇ। ਹੋਰ ਹਰ ਸੋਚ ਵਿਅਰਥ ਹੈ। ਸੋਚ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੰਦੀ, ਤਾਕਤ ਤੇ ਚਮਕ ਘਟਾ ਦਿੰਦੀ, ਤੇ ਸੁਖ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਲਾਲਚ, ਮੋਹ ਤੇ ਤਮਾਹ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਰੋਜ਼ ਇਸ ਵਿਚ ਰਹਿਣਾ ਪਾਪ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸੋਚ ਰੋਗ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਨਰਕ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਸੋਹਣੀਏ, ਚਿੰਤਾ ਛੱਡ ਕੇ ਸਹੀ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਚੱਲ।" ਉਹ ਅੱਗੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਜੋ ਕੁਝ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਉਹੀ ਉਹ ਭੋਗਦਾ ਹੈ; ਸਮਝਦਾਰ ਚਿੰਤਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਇਸ ਲਈ ਚਿੰਤਾ ਛੱਡ ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਖੁਸ਼ੀ ਜਾਂ ਦੁੱਖ ਬਾਰੇ ਦੱਸ।" ਇਹ ਸੁਣਕੇ ਸੁਨੀਤਾ ਬੋਲ ਪਈ। ਸੂਤ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਕਦੇ ਮਹਾਤਮਾ ਸੁਸ਼ੰਖ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਸੁਨੀਤਾ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸਹੇਲੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਆਪ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਸੁਨੀਤਾ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, "ਮਿੱਤਰੋ, ਹੁਣ ਹੋਰ ਵੀ ਸੁਣੋ। ਮੇਰੀ ਸੁੰਦਰਤਾ, ਜਵਾਨੀ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਜਾਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਣ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੇਰਾ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਖਿਆ, 'ਇਹ ਮੇਰੀ ਧੀ, ਗੁਣਵਾਨ ਤੇ ਸੁੰਦਰ, ਮੈਂ ਇੱਕ ਯੋਗ ਤੇ ਉੱਤਮ ਜੀਵ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।'" "ਤਦ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਮ੍ਰਿਤਯੂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਆਖਣ ਲੱਗੇ, 'ਤੇਰੀ ਧੀ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਖਾਨ ਹੈ, ਪਰ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਇੱਕ ਦੋਸ਼ ਲੱਗ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਂ ਪਾਪੀ ਤੇ ਵੰਸ਼ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਗਾ।' ਜਿਵੇਂ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲਾ ਘੜਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਘੜੇ ਵਿੱਚ ਇਕ ਬੂੰਦ ਸ਼ਰਾਬ ਪੈ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਰਾ ਸ਼ਰਾਬ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੰਝ ਹੀ, ਪਾਪੀ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਪਾਪੀ ਹੀ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਛਾਛ ਦੀ ਇਕ ਬੂੰਦ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪੈ ਕੇ, ਦੁੱਧ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਪਾਪੀ ਪੁੱਤਰ ਵੰਸ਼ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।" "ਇਸ ਦੋਸ਼ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਪਾਪ ਦੀ ਕਾਰਣ ਬਣੀ ਹੈ; ਇਸਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਦੇ ਦੇ।" ਇਉਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ। ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਏ। ਹੋਰ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਵੀਕਾਰਦੇ, ਨਾ ਹੀ ਗੁਣਵਾਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਪਾਪੀ ਕਰਤੂਤ ਮੈਂ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਦੁੱਖ ਤੇ ਪੀੜ੍ਹਾ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰ ਰਹੀ ਹਾਂ, ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਖਤਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਕਾਰਨ ਤੇ ਫਲ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਮੇਰੇ ਕਰਮ, ਜੋ ਮੇਰੀ ਸੋਚ ਤੋਂ ਉਪਜੇ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੇ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਮ੍ਰਿਤਯੂ ਦੀ ਧੀ ਸੁਨੀਤਾ ਚੁਪ ਹੋ ਗਈ, ਪੀੜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਹੇਲੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਉੱਤਮ, ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਦਾ ਨਾਸ ਨਾ ਕਰ। ਕਿਸੇ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪਾਪ ਨਹੀਂ? ਪਾਪ ਤਾਂ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਚੁੱਕਦੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਵੀ ਕਦੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਝੂਠ ਬੋਲਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਗੇ ਗਏ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਆਦਰ ਯੋਗ ਹੋਏ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਵੀ ਬ੍ਰਹਮਹਤਿਆ ਕੀਤੀ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਕਦੇ ਗੌਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਅਹਲਿਆ ਕੋਲ ਵੀ ਗਿਆ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਵੀ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਹਤਿਆ ਵਰਗਾ ਸੀ; ਅੱਜ ਵੀ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਖੋਪੜੀ ਲੈ ਕੇ ਫਿਰਦੇ ਹਨ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੁਨੀਤਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ, ਉਸ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹਾ, ਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਹੇਲੀਆਂ ਦੀ ਸਾਂਤਵਨਾ, ਸਭ ਨੇ ਇਕ ਗੰਭੀਰ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਪਾਪ ਤੇ ਦੁੱਖ ਸਿਰਫ ਇਕਲੇ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੀ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।