ਇੱਕ ਵਾਰ, ਵਾਸਵ ਦੇ ਕਮਲ-ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਗੱਲ ਹੋਈ। ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵਿਰਾਜमान ਵੈਰੀ—ਜੋ ਕਦੇ ਵੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ—ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਚੁਪ ਚਾਪ ਹੋਈ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਆਖੰਡਲ ਦੇ ਬਿਨਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਚਮਕਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ, ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਤੇ ਕਿੱਨਰ—all ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਸ਼ਚੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਕਿ ਵੱਡਾ ਦੇਵਤਾ ਕਿੱਥੇ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਕਿੱਥੇ ਗਿਆ, ਜਾਂ ਅਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿੱਥੇ ਲੱਭੀਏ? ਉਸ ਦੇ ਬਿਨਾ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਸਵਰਗ ਚਮਕਦਾ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਪਰਿਵਾਰ ਲਾਇਕ ਪੁੱਤ ਦੇ ਬਿਨਾ ਅਧੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਵੀ ਸੋਚੀਏ ਕਿ ਸਵਰਗ ਮੁੜ ਕਿਵੇਂ ਚਮਕ ਸਕਦਾ ਹੈ।” ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅਰਜ਼ ਕੀਤੀ, “ਸਵਰਗ ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇ, ਇੱਥੇ ਦੇਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ, “ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਗਲਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਮਘਵਾਨ ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਹੜਬੜੀ ਦੇ ਫਲ ਭੋਗ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਧਰਮ ਛੱਡਣ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਭਿਆਨਕ ਨਤੀਜੇ ਭੋਗਦੇ ਹਨ; ਅਫ਼ਸੋਸ, ਰਾਜ ਦੀ ਮੱਤ-ਮਸਤ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਨਹੀਂ। ਉਸ ਨੇ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਿਦਿਆਤ ਅਤੇ ਅਵਿਦਿਆਤ ਨਾਸ ਆਇਆ; ਐਸੇ ਕੰਮ ਮੂਰਖ ਲੋਕ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੱਤ ਭਾਗ ਨਾਲ ਉਲਝੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ, ਜਨਮ ਹੀ ਇੱਥੇ ਤੇ ਆਗਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਫਲਦਾਇਕ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਚਲੋ, ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਉਸ ਜਗ੍ਹਾ ਚਲਦੇ ਹਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਕ੍ਰ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਸਾਰੇ, ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਚਲੇ। ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਝੀਲ ਵਿੱਚ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਮਲਾਂ ਦਾ ਜੰਗਲ ਵੇਖਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਜਾਗਣ ਨਾਲ ਉਹ ਉੱਠੇ। ਫਿਰ, ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਜਾਗਣ ਨਾਲ, ਉਹ ਕਮਲ ਦੀ ਕਲੀ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਆਇਆ। ਇੰਦਰ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਉਦਾਸ ਸੀ, ਰੂਪ ਬਦਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਅੱਖਾਂ ਸ਼ਰਮ ਨਾਲ ਥੱਲੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ, ਵੱਡੇ ਭ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਦੇ ਪੈਰ ਫੜੇ। “ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ, ਪਾਪ ਦੀ ਪ੍ਰਾਇਸ਼ਚਿਤ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ!” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਦਾ ਉਪਾਅ ਦੱਸਾਂਗਾ: ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰਯਾਗ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਤੁਰੰਤ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਵੋਗੇ। ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਇਸ਼ਨਾਨ ਨਾਲ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਲੈ ਲਵੋਗੇ। ਚਲੋ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਉਥੇ ਚੱਲਦੇ ਹਾਂ।” ਫਿਰ, ਪੂਜਾਰੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਬਲਾ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇੰਦਰ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਚਿੱਟੇ ਤੇ ਕਾਲੇ ਘਾਟਾਂ ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਪਾਪ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿਤਾ: “ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰਯਾਗ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਨਾਲ, ਤੇਰਾ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਗਿਆ, ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ। ਹੇ ਸ਼ਕ੍ਰ, ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਤੇਰੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਜਲਦੀ— ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਨੀਆਂ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਤੇਰੇ ਹੋਣਗੀਆਂ।” ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਬਚਨ ਨਾਲ, ਸ਼ਚੀ ਦਾ ਪਤੀ ਚਮਕ ਉਠਿਆ। ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਝੀਲ ਵਾਂਗ ਸੀ। ਫਿਰ, ਸਾਰੇ ਸੇਵਕਾਂ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਆਦਰ-ਸਮਾਨ ਕੀਤਾ। ਗੰਧਰਵਾਂ ਨੇ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਸ਼ਕ੍ਰ ਅਮਰਾਵਤੀ ਚਲਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪ੍ਰਯਾਗ ਵਿੱਚ, ਪਾਕਾ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੁਰੰਤ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ। “ਤੁਸੀਂ ਵੀ, ਹੇ ਭਾਗਵਤੀ, ਪ੍ਰਯਾਗ ਜਾਓ, ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਆਦਰ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਪਾਪ ਦੇ ਤੁਰੰਤ ਨਾਸ ਤੇ ਸਵਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਭਾਗਵਤੀ ਨੇ, ਸ਼ੁਭ ਕਥਾ ਸਮੇਤ, ਤੁਰੰਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਨੌਕਰ-ਚਾਕਰ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਸੁਖ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਜ਼ਹਿਰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਮੈਂ, ਨਰਕ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਅੰਦਰਲੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਉਥੋਂ ਚਲਿਆ। ਮੈਂ, ਲਾਸ਼ ਦੇ ਪਸ਼ੂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਮਨ, ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਚਿੱਟੇ ਤੇ ਕਾਲੇ ਘਾਟਾਂ ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਚਲਾ ਗਿਆ। “ਹੇ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਰਾਤ-ਚਲਣ ਵਾਲੇ, ਸੁਣੋ, ਉਸ ਇਸ਼ਨਾਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ: ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਗਏ; ਸਤਾਈ (27) ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ— ਉਸ ਇਸ਼ਨਾਨ ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਪੁੰਨਿਆ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਦਿੱਤੀ; ਮੈਂ ਕੈਲਾਸ਼ ਤੇ ਗਿਰਿਜਾ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਮਿਤਰ ਵਾਂਗ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ। ਪ੍ਰਯਾਗ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਦੀ ਯਾਦ ਨਾਲ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲਿਆ; ਪ੍ਰਯਾਗ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਹਰ ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਉਥੇ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ। “ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਖਸ਼ਸ, ਜੋ ਕੁਝ ਤੁਸੀਂ, ਹੈਰਾਨ ਮਨ ਨਾਲ, ਪੁੱਛਿਆ, ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਕਥਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ, ਤੇਰੇ ਸੁਖ ਲਈ। ਹੁਣ, ਮੇਰੇ ਸੁਖ ਲਈ, ਆਪਣੀ ਕਥਾ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਰਾਖਸ਼ਸ: ਕੇਹੜੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਇੰਨੇ ਵਿਅੰਗ ਤੇ ਡਰਾਉਣੇ ਜਨਮ ਲਏ? ਦਾਡੀ, ਲੰਬੇ ਦੰਦ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲਾ—ਰਾਖਸ਼ਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਹ ਜੋ ਚਾਹੀਦਾ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਗੁਪਤ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ— “ਹੇ ਸੁਭਾਵਕ, ਧਰਮਵਾਨ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਤੂੰ ਜੋ ਕੁਝ ਹੈ, ਉਹ ਸਥਾਪਤ ਹੈ; ਨਿਸਚਿਤ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਮੈਂ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰਤ ਹੋ। “ਹੇ ਮੰਗਲਮਈ, ਤੂੰ ਜਲਦੀ ਇਸ ਕਠੋਰ ਕਰਮ ਦਾ ਉਪਾਧੀ ਲਿਆਵੇਗੀ; ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ, ਹੇ ਸੁਭਾਵਕ, ਆਪਣੀ ਪਾਪ ਕਥਾ ਦੱਸਾਂਗਾ। “ਧਰਮਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਦੁਖ ਦੱਸਣ ਨਾਲ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਸੁਣੋ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਨਿੱਘਾਂ ਵਾਲੀ, ਮੈਂ ਰਿਗਵੇਦ ਦਾ ਅਧਿਐ, ਕਾਸ਼ੀ ਤੋਂ, ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਾਂ। “ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਮੈਂ ਵੱਡੀ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਜੋਂ ਜਨਮ ਲਿਆ; ਹੇ ਡਰਪੋਕ, ਪਾਪੀ ਰਾਜਿਆਂ, ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ। “ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਮੰਦ ਦਾਨ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੇ, ਜੋ ਭਿਆਨਕ ਕੰਮ ਸੀ; ਬਹੁਤ ਵਾਰ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਮੈਂ ਮੁੜ ਮੁੜ ਲਏ, ਬਹੁਤ ਨਿੰਦਿਆ ਗਿਆ। “ਮੈਂ ਚੰਡਾਲ ਤੋਂ ਵੀ ਮੰਦ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਟਾਲਿਆ; ਤੇ ਉਥੇ, ਭਟਕਦੇ ਮਨ ਨਾਲ, ਹੋਰ ਪਾਪ ਕੀਤੇ; ਕੋਈ ਮੰਦ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਜੋ ਮੈਂ ਨਾ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ। “ਹੇ ਗੋਰੀ, ਸੁਣੋ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਗਲਤੀ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਬਾਰੇ: ਅਵਿਮੁਕਤ ਵਿੱਚ, ਛੋਟਾ ਪਾਪ ਵੀ ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਭਾਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਜਨਮ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਕੋਈ ਪੁੰਨਿਆ ਨਹੀਂ ਜੋੜੀ। “ਫਿਰ, ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਉਥੇ ਹੀ ਮੇਰੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ; ਪਰ ਅਵਿਮੁਕਤ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਨਰਕ ਨਹੀਂ ਗਿਆ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੁਰਾਣੀ ਕਥਾ ਦੀ ਲੜੀ, ਪਾਪ ਤੇ ਪ੍ਰਯਾਗ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਸਵਰਗ ਤੇ ਨਰਕ, ਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਜਨਮ ਦੀ ਯਾਦ, ਪਿਆਰ ਤੇ ਪ੍ਰਾਇਸ਼ਚਿਤ ਦੇ ਰਸ ਨਾਲ, ਸ਼੍ਰਧਾ ਭਾਵ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਹੋਈ।