ਰਾਖਸ਼ਸਾ, ਮੇਰੀ ਕਮਰ ਦੀ ਪੱਟੀ ਭਿੱਜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਧ ਸਫ਼ੈਦ ਤੇ ਕਾਲੇ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਉੱਚਤਮ ਪਹਾੜ ਕੈਲਾਸ ਨੂੰ ਜਾਣਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਦੇਵਤਾ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਚੋਟੀ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਰਾਖਸ਼ਸਾ, ਤੇਰਾ ਕ੍ਰੂਰਤਾ ਦੂਰ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਤੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈਂ ਕਿ ਮੈਂ ਕਿਸ ਸੁਭਾਗ ਨਾਲ, ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਕੁਆਰੀ, ਗੰਧਰਵ ਸੁਮੇਧਸ ਨੂੰ ਜਨਮੀ? ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਾਂਗੀ। ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਕਲਿੰਗ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾ ਸੀ। ਸੁੰਦਰਤਾ ਤੇ ਆਕਰਸ਼ਣ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਗ ਤੇ ਮਾਣ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸ ਨਗਰੀ ਦੀਆਂ ਸਭ ਨੌਜਵਾਨ ਕੁੜੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਮੈਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ। ਉਸ ਜਨਮ ਵਿੱਚ, ਰਾਖਸ਼ਸਾ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਲਾਸ ਭੋਗਿਆ। ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲਿਆ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਤਨ, ਗਹਿਣੇ, ਤੇ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਵਸਤ੍ਰ, ਕਪੂਰ, ਅਗਰ, ਤੇ ਚੰਦਨ—ਇਹ ਸਭ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮੋਹ-ਵਸ਼ ਕਰਕੇ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਰਾਤਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵ੍ਰਾਜਕ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮਰਯਾਦਾ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ, ਨੌਜਵਾਨ, ਇੱਛਾ ਵਿੱਚ ਪਰੇਸ਼ਾਨ, ਮੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਉੱਤੇ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮੋਹ-ਮਾਇਆ ਨਾਲ, ਸਭ ਨੂੰ ਭੁਲਾਵੇ ਵਿੱਚ ਪਾ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਲੈ ਲਿਆ; ਕੁਝ ਆਪਣੀ ਰਕਾਬਤ ਵਿੱਚ ਮਰ ਗਏ, ਕੁਝ ਇੱਛਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਏ। ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ, ਮੇਰੀਆਂ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ। ਪਰ ਜਦ ਵਧਾਪਾ ਆਇਆ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਦੁਖੀ ਹੋਇਆ—ਮੈਂ ਨਾ ਤਾਂ ਕਦੇ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ, ਨਾ ਯਗਿਆ ਕੀਤਾ, ਨਾ ਜਪ ਕੀਤਾ, ਨਾ ਕੋਈ ਵਰਤ ਰੱਖਿਆ। ਮੈਂ ਉਸ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਚਾਰ ਪੁਰਸ਼ਾਰਥਾਂ ਦੇ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਨਾ ਹੀ ਮੈਂ ਦੁੱਖ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਦੁਰਗਾ ਦੀ ਆਦਰ-ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ; ਨਾ ਹੀ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਸਭ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਵਿਲਾਸ-ਭੋਗ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸੀ। ਮੈਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਨਾ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕੋਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ; ਬੇਪਰਵਾਹੀ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਪੁੰਨ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਪਰ ਪਾਪ ਕੀਤਾ, ਹੇ ਮੰਗਲਮਈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਅਨੇਕ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੀ, ਮੈਂ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਗਈ। ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਬ੍ਰਹਮਨ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਠ, ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਰਾਜਾ ਦਾ ਪੁਰੋਹਿਤ ਸੀ। ਮੈਂ ਉਸ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ, “ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਉੱਤਰ ਸਕਦੀ ਹਾਂ?” “ਹੇ ਦੋਵਾਂ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਇਸ ਪਾਪ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਮਾਰਗ ਪਾ ਸਕਦੀ ਹਾਂ? ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਪੀੜਤ, ਦੁਖੀ ਤੇ ਹਤਾਸ਼ ਹਾਂ।” ਮੈਂ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, “ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਕਾਂਡ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਪਾਪ ਦੇ ਦਲ-ਦਲ ਤੋਂ ਕੱਢੋ; ਆਪਣੇ ਖੁਸ਼ੀ ਭਰੇ ਨੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਦਇਆ ਦਾ ਪਾਣੀ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਵਹਾਓ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।” ਸਭ ਪੁੰਨ ਵਾਲੇ, ਚੰਗਿਆਂ ਲਈ ਚੰਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਚੰਗੇ ਵਿਅਕਤੀ ਮੰਦਾਂ ਲਈ ਵੀ ਚੰਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਮੇਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸਭ ਅਮਰਣੀ ਕਰਮ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ। ਜਲਦੀ ਮੇਰੀ ਸਲਾਹ ਮੰਨ, ਤੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਜਾ।” “ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ, ਇਸ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਤੇਰੀਆਂ ਸਭ ਚਿੰਤਾਵਾਂ, ਹੇ ਮੰਗਲਮਈ, ਮੈਂ ਵਿਚਾਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਲਈ ਮੈਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਮਾਰਗ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ; ਉੱਚਤਮ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਯਾਦ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਹੈ।” “ਪਰ, ਹੇ ਡਰਪੋਕ, ਤੀਰਥ ਤੇ ਵੀ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਮਲ ਕਰਮ ਛੱਡਣਾ ਪਵੇਗਾ; ਪ੍ਰਯਾਗ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਤੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਸਵਰਗ ਜਾਵੇਂਗੀ। ਪ੍ਰਯਾਗ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਹੀ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ ਸਵਰਗ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਹੋਰ ਥਾਂ ਕੀਤਾ ਪਾਪ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ, ਤੁਰੰਤ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।” “ਪ੍ਰਯਾਗ ਵਿੱਚ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਤੇ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਛੱਡ ਕੇ; ਸੁਣ, ਹੇ ਡਰਪੋਕ, ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਇੰਦਰ ਨੇ ਗੌਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਇੰਦਰ ਇੱਛਾ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਿਆ, ਤੇ ਚੁਪ-ਚਾਪ ਉਸ ਕੋਲ ਗਿਆ; ਉਸ ਗੰਭੀਰ ਪਾਪ ਤੋਂ, ਫਲ ਤੁਰੰਤ ਮਿਲਿਆ।” “ਰਿਸ਼ੀ, ਇੰਦਰ ਤੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ, ਅਪਮਾਨ ਤੇ ਲਾਜ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤਾ। ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਨਾਰੀ-ਅੰਗ ਲੱਗ ਗਏ; ਫਿਰ, ਇੰਦਰ, ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਥੱਲੇ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਉਥੋਂ ਚਲਾ ਗਿਆ।” “ਲਾਜ ਤੇ ਸ਼ਰਮ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਨੂੰ ਕੋਸਦਾ ਹੋਇਆ, ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੇ ਗਿਆ, ਜੋ ਸੌ ਯੋਜਨ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੈ। ਉਥੇ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਮਲ ਦੀ ਕਲੀ ਵਿੱਚ ਪਰਵਿਸ਼ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਰਹਿ ਗਿਆ, ਸਦਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੇ ਤੇ ਕਾਮ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਲਾਉਂਦਾ।” “ਫਿਰ, ਇੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਫਿਰ ਇਸ ਵਿਸ਼ਯ-ਵਾਸਨਾ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੇ, ਜੋ ਤੁਰੰਤ ਪਾਪ ਕਰਵਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਨਰਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਭ ਵੱਲੋਂ ਨਿੰਦਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜੀਵਨ, ਯਸ਼, ਮਹਿਮਾ, ਧਰਮ ਤੇ ਸ਼ੌਰ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਮਨਮਥਾ, ਮੰਦ ਆਚਰਨ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਦਾ ਸਰੋਤ, ਉਸ ਤੇ ਸ਼ਰਮ।” “ਸਰੀਰ ਅੰਦਰ ਵੈਰੀ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨਾ ਔਖਾ, ਕਦੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਾਵੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਇੰਦਰ ਨੇ ਇਹ ਗੁਪਤ ਵਚਨ ਕਮਲ-ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ। ਆਖੰਡਲ (ਇੰਦਰ) ਦੇ ਬਿਨਾਂ, ਹੇ ਡਰਪੋਕ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਲੋਕ ਚਮਕਦਾ ਨਹੀਂ; ਇਸ ਲਈ ਦੇਵਤਾ, ਗੰਧਰਵ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ, ਤੇ ਕਿੰਨਰ—all ਮਿਲ ਕੇ, ਸ਼ਚੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਕੋਲ ਪੁੰਛਣ ਗਏ।” "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ, ਵੱਡਾ ਦੇਵਤਾ ਕਿੱਥੇ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਕਿੱਥੇ ਗਿਆ, ਜਾਂ ਕਿੱਥੇ ਲੱਭੀਏ? ਉਸ ਦੇ ਬਿਨਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਸਮੇਤ, ਸਵਰਗ ਚਮਕਦਾ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਕੁਟੰਬ, ਯੋਗ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਅਧੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਜਲਦੀ ਕੋਈ ਉਪਾਏ ਸੋਚੀਏ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਮੁੜ ਚਮਕ ਸਕੇ।" "ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਉਸ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਤੇ ਸਮ੍ਰਿਧੀ ਨਾਲ ਪੂਰਣ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਦੇਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਧਿਆਪਕ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਦੀ ਲਾਜ ਕਰਕੇ ਕਿੱਥੇ ਵਸਿਆ ਹੈ; ਮਘਵਾਨ ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਤੁਰੰਤ ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਭੋਗ ਰਿਹਾ ਹੈ।" "ਧਰਮ ਛੱਡ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਭਿਆਨਕ ਨਤੀਜੇ ਭੋਗਦੇ ਹਨ; ਹਾਏ, ਰਾਜ-ਗਰਵ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਸੋਚੇ-ਸਮਝੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦਿਖਣ ਤੇ ਨਾ ਦਿਖਣ ਵਾਲੀ ਬਰਬਾਦੀ ਆਈ; ਇਹ ਕੰਮ ਮੂਰਖ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਭਾਗ ਨਾਲ ਭਟਕਦੇ ਹਨ।" "ਪਾਪ ਕਰਕੇ, ਜਨਮ ਹੀ ਇੱਥੇ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਫਲ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਉਥੇ ਚਲੋ, ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਕ੍ਰਾ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਦਵਾਨ ਨੇ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ, ਪਾਪ, ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਤੇ ਇੰਦਰ ਦੀ ਲਾਜ-ਭਰੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਈ।