ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਦੇਵਤਾ, ਤੁਸੀਂ ਜਿਸ ਭਾਗੀਰਥ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ, ਜਿਸ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਲਿਆਇਆ, ਉਹ ਕੌਣ ਹੈ? ਗੰਗਾ ਦਾ ਇਹ ਤੀਰਥ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਪੂਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਕੋਈ ਇਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤੀਰਥ ਮੰਨਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ‘ਗੰਗਾ, ਗੰਗਾ’ ਕੇਵਲ ਨਾਮ ਹੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਯੋਜਨ ਦੂਰੋਂ, ਉਹ ਵੀ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।" ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਇਹ ਗੰਗਾ ਕਿਵੇਂ ਲਿਆਈ ਗਈ, ਕਿਸ ਕਾਰਣ? ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।" ਤਾਂ ਮਹਾਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਾਰੀ ਕਥਾ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਚਮਕਦਾਰ ਹਰੀਦੁਆਰ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ।" ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਚਾਈ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹਰੀਸ਼ਚੰਦ੍ਰ ਨਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰੋਹਿਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੁ ਭਗਤ ਸੀ। ਰੋਹਿਤਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵ੍ਰਿਕਾ ਸੀ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਡਟਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਵ੍ਰਿਕਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੁਬਾਹੂ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਸੁਬਾਹੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਗਰਾ ਸੀ, ਜੋ ਜ਼ਿਆਦਾ ਧਰਮਾਤਮਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਗਰਾ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਰਾਜ ਤੇ ਖ਼ਤਰਾ ਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਭਾਰਗਵ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਭਾਰਗਵ ਦੀ ਦਇਆ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੋਈ। ਉੱਥੇ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸਗਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਸਗਰ ਨੇ ਭਾਰਗਵ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲਾਲਚੜ੍ਹਾਈ, ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਵਿਦਿਆ, ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਭਾਰਗਵ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਅੱਗਿ ਦਾ ਅਸਤਰ ਵੀ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਸਗਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਘੁੰਮਦਾ ਹੋਇਆ ਤਾਲਜੰਘਾ ਅਤੇ ਹੈਹਯਾ ਆਦਿਕ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਆਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਕ ਅਤੇ ਪਾਰਦਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰਿਆ। ਨਾਰਦ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੁਣ, ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ, ਸਗਰ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ।" ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸਗਰ ਸੂਰਜ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਤੇ ਵਿਪੱਤੀ ਆਈ, ਉਸ ਦਾ ਰਾਜ ਹੈਹਯਾ, ਤਾਲਜੰਘਾ, ਸ਼ਕ, ਯਵਨ, ਪਾਰਦ, ਕਾਂਬੋਜ ਅਤੇ ਪਹਲਵਾਂ ਨੇ ਛੀਨ ਲਿਆ। ਇਹ ਪੰਜ ਸਮੂਹ ਹੈਹਯਾ ਲਈ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਵਰਤ ਰਹੇ ਸਨ। ਰਾਜ ਖੋਹ ਬੈਠਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਜਾ ਸਗਰ ਜੰਗਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।" ਉਸ ਦੀ ਧਰਮਪਤਨੀ, ਜੋ ਗਰਭਵਤੀ ਸੀ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਗਈ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ। ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸ ਦੀ ਸਹੇਲੀ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਭਾਰਗਵ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ ਸੀ। ਪਰ ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪਤੀ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤੇ, ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਰੋਈ। ਔਰਵਾ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸ ਗਰਭਵਤੀ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਧਰਮਾਤਮਾ, ਗੁਣਵਾਨ ਤੇ ਪਿਆਰਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਾਣ ਨਹੀਂ ਛੱਡੇ। ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ, ਬੱਚਾ ਔਰਵਾ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਪਲਿਆ। ਉੱਥੇ, ਜਨਮ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਜਨੇਊ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਸੰਸਕਾਰ ਔਰਵਾ ਨੇ ਕਰਵਾਏ। ਉਸ ਨੇ ਵੇਦ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗਿਆਨ ਪੜ੍ਹਾਇਆ, ਫਿਰ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਵਿਦਿਆ ਵੀ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਗਿ ਦਾ ਅਸਤਰ ਵੀ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਔਖਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਉਹ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਆਪਣੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਹੈਹਯਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਲ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਸ਼ਕ, ਯਵਨ, ਕਾਂਬੋਜ ਅਤੇ ਪਲਲਵ ਆਦਿਕ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਮਾਰਿਆ ਸੀ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲ ਸ਼ਰਨ ਲੈਣ ਆ ਗਏ। ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਕੇ ਸਗਰ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ। ਸਗਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਚਾਰਯ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਵਚਨ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਰਮਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੂਪ-ਰਚਨਾ ਬਦਲ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਅੱਧੇ ਸਿਰ ਮੁੰਡਵਾ ਦਿੱਤੇ ਤੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ, ਯਵਨ ਅਤੇ ਕਾਂਬੋਜ ਦਾ ਪੂਰਾ ਸਿਰ ਮੁੰਡਾ ਦਿੱਤਾ। ਪਾਰਦਾਂ, ਪਲਲਵਾਂ ਅਤੇ ਦਾਡੀ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਭ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਧਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਾ ਸਗਰ ਨੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ్ఞ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ। ਪਰ ਜਦ ਉਹ ਯਜ्ञ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਘੋੜਾ ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਤਟ ਉੱਤੇ, ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਇਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਉਸ ਇਲਾਕੇ ਨੂੰ ਚਾਰਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਖੋਦਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਉਹ ਘੋੜਾ ਨਹੀਂ ਲੱਭਿਆ। ਉਸ ਖੋਜ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਦਿ-ਪੁਰਖ ਕਪਿਲ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਤੇ ਪਹਿਲਾ ਦਿਵਿਆ ਜੀਵ ਸੀ। ਜਦ ਉਹ ਜਾਗੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅੱਗ ਨਿਕਲੀ, ਅਤੇ ਸਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਸੜ ਗਏ, ਕੇਵਲ ਚਾਰ ਹੀ ਬਚੇ। ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਤੁ, ਸੁਕੇਤੁ, ਧਰਮਰਥੋਪਰ, ਸ਼ੂਰ ਅਤੇ ਪੰਜਜਨ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਉਸ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਬਣੇ। ਭਾਗਵਾਨ ਹਰੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੰਜ ਵਰਦਾਨ ਦਿੱਤੇ: ਵੰਸ਼, ਮੁਕਤੀ, ਚੰਗੀ ਖ਼ਿਆਤੀ, ਸਮੁੰਦਰ ਤੇ ਪੁੱਤਰ। ਇਸ ਕਰਮ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਉਪਮਾ ਮਿਲੀ। ਉਸ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਯਜ्ञ ਦਾ ਘੋੜਾ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਸੋ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ्ञ ਕੀਤੇ। ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਗੰਗਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਇਸ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਹੋਈ ਹੈ। ਕੇਵਲ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਕੋਈ 'ਗੰਗਾ, ਗੰਗਾ' ਨਾਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਕਿੰਨੇ ਵੀ ਯੋਜਨ ਦੂਰੋਂ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਗੰਗਾ, ਜੋ ਕਮਲ ਦੇ ਚਰਣਾਂ ਤੋਂ ਜੰਮੀ, ਮਹਾਨ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਹੇ ਨਾਰਦ, ਇਹੀ ਗੰਗਾ ਹੈ।