ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ, ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਜੋ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚੇ ਸੀ, ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਧਰਮਵਾਨ, ਮੈਂ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਦੁੱਖੀ ਹੋ। ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਕਿਹੜਾ ਦੁੱਖ ਵਾਪਰਿਆ ਹੈ?" ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਚ੍ਯਵਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਲੋਂ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਧਰਮਾਤਮਾ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦੇਣ ਲੱਗਾ। ਵੈਦਸ਼ਰਮਾ, ਜੋ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਆਖਣ ਲੱਗਾ, "ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਬੜੀ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਪਤਿਵਰਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਕੰਤਾਨ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਮੇਰਾ ਵੰਸ਼ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਵਧ ਰਿਹਾ—ਇਹੀ ਮੇਰਾ ਦੁੱਖ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ।" ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਥੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਹਾਨ ਸਿੱਧ ਰਿਸ਼ੀ ਆ ਪਹੁੰਚੇ। ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਅਤੇ ਵੈਦਸ਼ਰਮਾ ਦੋਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਉੱਠ ਖੜੇ ਹੋਏ। ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਬੜੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੇਟਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਵਧੀਆ ਭੋਜਨ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮਿੱਠੇ ਬਚਨ ਆਖੇ। ਜਦੋਂ ਦੋਵੇਂ ਨੇ, ਉੱਪਰਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਵਾਂਗ, ਪੁੱਛਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਿਸ਼ੀ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਅਤੇ ਵੈਦਸ਼ਰਮਾ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, "ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਧਰਮ ਦਾ ਪੂਰਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਧਰਮ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਪੁੱਤਰ, ਧਨ, ਅਨਾਜ ਤੇ ਪਤਨੀਆਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ।" ਇਸ ਉਪਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵੈਦਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਧਰਮ ਦੀ ਪੂਰੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਧਰਮ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ ਆਈ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਸੰਸਰਗ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਇਹ ਮੇਰੀ ਪੱਕੀ ਧਾਰਨਾ ਬਣ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਖਿਆ ਅਤੇ ਮੈਂ ਖੁਦ ਵੀ ਮੰਨਿਆ, ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਭਲਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਲੋਂ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਸੋਮਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਧਰਮ ਦੁਆਰਾ ਮੌਤ ਅਤੇ ਜਨਮ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ? ਦੱਸੋ ਪਿਆਰੇ, ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਲੱਛਣ ਕੀ ਹਨ—ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਦੱਸੋ।" ਸੁਮਨਾ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਸੱਚ, ਪਵਿਤਰਤਾ, ਮਾਫੀ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ—ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ।" "ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਬੀਮਾਰੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਨਾ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਦਰਦ, ਨਾ ਥਕਾਵਟ, ਨਾ ਪਸੀਨਾ, ਨਾ ਮਨ ਦਾ ਭਟਕਾਵ। ਜਦ ਉਹ ਮੌਤ ਵਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਵੇਦ ਪਾਠ ਅਤੇ ਗੀਤ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ, ਆ ਕੇ ਉਸ ਕੋਲ ਖੜੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਦਕਿ ਉਹ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਧਰਮ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਚਾਹੇ ਹਵਨ ਕੁੰਡ, ਗਉਸ਼ਾਲਾ ਜਾਂ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ।" "ਬਾਗ ਵਿੱਚ, ਝੀਲ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਜਾਂ ਜਿੱਥੇ ਅਸ਼ਵੱਥਾ ਜਾਂ ਵਟ ਵਰਖਸ਼ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਉਥੇ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਅਸ਼ੋਕ ਜਾਂ ਅੰਬ ਦੇ ਰੁੱਖ ਹੇਠਾਂ ਖੜਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਰਾਜ ਮਹਲ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਮੌਤ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਧਰਮ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਗਉਸ਼ਾਲਾ ਜਾਂ ਅਮਰਥੋਹੜੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵੀ ਇਹ ਥਾਵਾਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਨ।" "ਜੋ ਸਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਧਰਮ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੌਤ ਸਮੇਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।" "ਉਹ ਉਥੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ੍ਰ, ਮਾਂ-ਪਿਉ, ਭਰਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਕਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਪਵਿੱਤਰ ਸੇਵਕ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਕਦੇ ਭੈੜੇ ਲੋਕ ਜਾਂ ਦੁਖੀ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।" "ਗੰਧਰਵ ਗੀਤ ਗਾਂਦੇ ਹਨ, ਭਗਤ ਭਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਦੇ ਹਨ, ਮਾਂ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਸਾਕ-ਸਬੰਧੀ ਉਸ ਮਹਾਨ ਗਿਆਨੀ ਦੀ ਆਦਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।" "ਉਹ ਦੂਤਾਂ ਨੂੰ ਹਾਸੇ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਵੇਖਦਾ ਹੈ; ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨ ਸੁਪਨੇ, ਨ ਭਟਕਾਵ, ਨ ਦੁਖ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।" "ਧਰਮ ਦਾ ਰਾਜਾ ਉਸਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ: 'ਆਓ, ਆਓ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਭਾਗ ਵਾਲੇ, ਉਥੇ ਜਿਥੇ ਧਰਮ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।' ਉਸ ਨੂੰ ਨਾ ਭਟਕਾਵ ਹੁੰਦਾ, ਨਾ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ; ਉਹ ਸਦਾ ਸਾਫ ਮਨ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।" "ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਵਿਵੇਕ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਜਨਾਰਦਨ ਦਾ ਸਮਰਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਸੰਤੋਖ ਨਾਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਜਦ ਉਹ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਦਸਵੇਂ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਰਾਹੀਂ ਉਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਲਈ ਸੁੰਦਰ ਪਲਕੀ, ਹੰਸ ਯਾਨ, ਦਿਵ੍ਯ ਰਥ, ਘੋੜਾ ਜਾਂ ਉੱਤਮ ਹਾਥੀ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਉਸ ਦੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਛਤਰੀ, ਚਾਮਰਾਂ ਨਾਲ ਝਲਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਧਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਹਰ ਥਾਂ ਤੇ ਆਦਰ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।" "ਵਿਦਵਾਨ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਦੇਵ ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਹਨ, ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਧਰਮਵਾਨ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਸਦਾ ਆਦਰਿਤ, ਸਭ ਸੁਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਉਹ ਉਥੇ ਆਪਣੇ ਦਾਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।" "ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਬਾਗਾਂ ਅਤੇ ਉਪਵਨ ਵਿਚ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਸੁੰਦਰ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਦਿਵ੍ਯ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਉਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।" "ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ, ਉਹ ਧਰਮ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਦੇਵਤਾ, ਜੋ ਧਰਮ ਨਾਲ ਇਕਤ੍ਰਿਤ ਹਨ, ਉਸ ਕੋਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।" "'ਆਓ, ਆਓ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਭਾਗ ਵਾਲੇ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸੁਖ ਭੋਗੋ,' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਧਰਮ ਨੂੰ, ਜੋ ਮृਦੁ ਰੂਪ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਵੇਖਦਾ ਹੈ।" "ਆਪਣੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਬਲ ਤੇ, ਉਹ ਸੁਗੰਧਤ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸੁਖ ਭੋਗਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਸੁਖ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਧਰਮਵਾਨ ਆਤਮਾ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।