ਸੋਮਸ਼ਰਮ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਦੇ ਲਕੜਣੇ ਮੈਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ; ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਕੀ ਹੈ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ, ਹੇ ਸੁੰਦਰੋ।” ਸੁਮਨਾ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: “ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਦਾ ਸੱਚ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ’ਤੇ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੀ ਚੰਗੀ ਰੀਤ-ਰਿਵਾਜ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ; ਇਹੀ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਲਈ ਉੱਤਮ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਹੋਏ। ਮੈਂ ਗ੍ਰਿਹਸਥਾਂ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਦੀ ਉੱਤਮਤਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਹੈ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਤਪਸਵੀਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਾਂਗਾ—ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਤਪਸਵੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਵੈ-ਸਯੰਮ ਅਤੇ ਸਚਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਪਾਪ ਤੋਂ ਸਦਾ ਡਰਦੇ ਹਨ, ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਤੋਂ ਬਚਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਤੇ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਤਪਸਵੀਆਂ ਦਾ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤਪस्या ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਾਂਗਾ—ਮੇਰੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣੋ। ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਚੰਗੀ ਰੀਤ ਨਾਲ, ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਸਦਾ ਉਪਰਾਲੇ ਕਰੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਪस्या ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਸਚ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਾਂਗਾ: ਦੂਜੇ ਦੀ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਜਾਂ ਪਤਨੀ ਲਈ ਲੋਭ ਨਾ ਰੱਖੋ। ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਨਹੀਂ ਡੋਲਦਾ, ਉਹ ਸਚਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਦਾਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਾਂਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਲੋਕ ਜੀਵਨ ਯਾਪਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਆਪਣੇ ਸੁਖ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਇੱਥੇ ਜਾਂ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਵੱਡਾ ਦਾਨ ਜਾਂ ਭੋਜਨ ਜਾਂ ਸਦੀਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—even ਇੱਕ ਨਿਵਾਲਾ ਭੁੱਖੇ ਨੂੰ ਦੇਵੇ—ਉਹ ਸੰਦੇਹ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਵੱਡਾ ਪੂਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਅਮਰਤਾ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਰੋਜ਼, ਆਪਣੇ ਸਮਰਥ ਅਨੁਸਾਰ—ਘਾਹ, ਖਟ, ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ, ਜਾਂ ਘਰ ਦੀ ਠੰਢੀ ਛਾਂ—ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਮੀਨ, ਪਾਣੀ, ਭੋਜਨ, ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਮਨਭਾਵਨ ਬੋਲ, ਬੈਠਣ ਦੀ ਥਾਂ, ਅਤੇ ਝੂਠ-ਰਹਿਤ ਗੱਲਬਾਤ—ਇਹ ਸਭ ਦਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਹਨ। ਜੋ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਯਾਪਨ ਲਈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਇੱਥੇ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ; ਦਾਨ, ਪਾਠ, ਤੇ ਧਰਮਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਦਿਨ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਜੇ ਮਨੁੱਖ, ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਾਂਗਾ, ਜੋ ਧਰਮ ਦਾ ਉੱਤਮ ਸਾਧਨ ਹੈ। ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਸਦਾ ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਦਾਨ ਦੇ ਵਚਨ ਪੂਰੇ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਹੈ, ਜੋ ਦਯਾ ਤੇ ਪੂਣ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਖਿਮਾ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਾਂਗਾ—ਸੁਣੋ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਹੋਏ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਸੁਣੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੱਲੋਂ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਗੁੱਸਾ ਨਾ ਕਰੇ, ਨਾ ਹੀ ਵਾਪਸ ਮਾਰੇ। ਜੋ ਧੀਰਜ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਧਰਮਕ ਹੈ, ਤੇ ਵਾਸਨਾ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਡਿੱਗਦਾ; ਉਹ ਇੱਥੇ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ ਸੁਖ ਮਾਣਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਿਮਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਾਂਗਾ: ਜੋ ਅੰਦਰ ਤੇ ਬਾਹਰੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਵਾਸਨਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਿੱਤ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਆਚਮਨ ਤੇ ਚੰਗੀ ਰੀਤ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਯਾਪਨ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਅਹਿੰਸਾ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਾਂਗਾ: ਜੇ ਸਮਝ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਘਾਹ ਦੀ ਪੱਤੀ ਵੀ ਨਾ ਤੋੜੋ; ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਹਿੰਸਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹੋ। ਮੈਂ ਕੇਵਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਾਂਗਾ; ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਅਸਲ ਸੁਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੂੰ ਹੀ ਅਪਣਾਓ; ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਛੱਡੋ ਨਹੀਂ। ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਵੈਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਰੱਖੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਅਚੌਰੀ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਾਂਗਾ: ਦੂਜੇ ਦੀ ਵਸਤੂ ਜਾਂ ਪਤਨੀ ਨਾ ਲਵੋ; ਮਨ, ਬੋਲ ਤੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚੈ ਬਣਾਓ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਸਵੈ-ਸਯੰਮ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਾਂਗਾ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਹੋਏ: ਸਵੈ-ਸਯੰਮ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਚੰਜਲ ਮਨ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਹੰਕਾਰ ਦੂਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਸੇਵਾ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਧਰਮ-ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਾਣੇ ਆਚਾਰਿਆਂ ਨੇ ਸਿਖਾਇਆ, ਮੈਂ ਵੀ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ: ਬੋਲ, ਕਰਮ ਤੇ ਮਨ ਨਾਲ, ਆਪਣੀ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੋ। ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਹੋਵੇ, ਉਹੀ ਸੇਵਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੂਰਾ ਧਰਮ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਹੋਏ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਹੋਰ ਵੀ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁਂਦੇ ਹੋ; ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਦਾ ਐਸਾ ਧਰਮ ਅਪਣਾਂਦਾ ਹੈ—ਉਸ ਦਾ ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਧਰਮ ਨਾਲ ਉਹ ਸੁਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ, ਸੱਚ ਮੈਂ ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਗਿਆਨੀ, ਤੁਸੀਂ ਧਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰੋ; ਕਿਉਂਕਿ, ਹੇ ਪ੍ਰਿਅ, ਇਸ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—even ਜੋ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਅਲਭ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਧਰਮ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਮੇਰੇ ਸ਼ਬਦ ਅਪਣਾਓ; ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੋਮਸ਼ਰਮ, ਜੋ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੀਣ ਸੀ, ਨੇ ਫਿਰ ਆਪਣੀ ਧਰਮਵਾਨ ਪਤਨੀ ਸੁਮਨਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਧਰਮ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਸੋਮਸ਼ਰਮ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਤੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਧਰਮ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਹੈ; ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ, ਹੇ ਚੰਗੀ ਮਹਿਲਾ, ਤੇ ਕਿਸ ਤੋਂ ਸੁਣਿਆ?” ਸੁਮਨਾ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: “ਭਾਰਗਵ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਜਨਮੇ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਗਿਆਨੀ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਚਯਵਨ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੀਣ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਧੀ ਹਾਂ, ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਪਿਆਰੀ; ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਉਹ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਧਰਮਵਾਨ, ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ— ਤੇ ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਸਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜਾਂਦੀ ਹਾਂ, ਖੇਡਦਿਆਂ। ਕੌਸ਼ਿਕ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ, ਵੈਦਸ਼ਰਮਨ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹਨ, ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ, ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਮਿੱਤਰ ਬਣ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਆਏ।