ਕਸ਼੍ਯਪ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਦੈਤਿਆਂ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਜਿਸ ਦੇ ਸਾਥੀ ਵਿਣੁ ਹਨ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਤਪੱਸਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਜਿੱਤ ਉਸੀ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ—ਇਹ ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਧਰਮ, ਤਪੱਸਿਆ ਅਤੇ ਸੱਚ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ; ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿਰਫ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਇੰਦਰ ਦਾ ਪਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਪਰ, ਬਿਨਾਂ ਤਪੱਸਿਆ, ਧਰਮ ਜਾਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦੇ, ਸਿਰਫ ਸ਼ਕਤੀ, ਅਹੰਕਾਰ ਜਾਂ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਇੰਦਰ ਦਾ ਪਦ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਦਾ। ਇੰਦਰ ਦਾ ਪਦ ਪਾ ਕੇ ਵੀ, ਪੁੱਤਰੋ, ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹੋ; ਇਸ ਲਈ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰੋ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋਵੋ। ਕਸ਼੍ਯਪ ਜੀ ਨੇ ਅੱਗੇ ਆਖਿਆ ਕਿ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਇਕਜੁੱਟ ਹੋ ਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਵੀ ਕੇਸ਼ਵ ਨਾਲ ਵੈਰ ਨਾ ਕਰੋ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਐਸਾ ਕਰੋਗੇ, ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਸੁਖੀ ਹੋਵੋਗੇ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਰਵੋਤਮ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਵੋਗੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਕਸ਼੍ਯਪ ਤੋਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਦਾਨਵਾਂ ਨੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣੀਆਂ। ਫਿਰ, ਦੈਤਿਆਂ ਨੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉੱਠੇ ਅਤੇ ਇਕਜੁੱਟ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਸਭਾ ਲਾਈ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਰਾਜਾ ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁ ਨੇ ਦਾਨਵਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਆਓ, ਅਸੀਂ ਕਠਿਨ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰੀਏ, ਜੋ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।" ਫਿਰ ਹਿਰਣ੍ਯਾਕਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਭਾਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਾਂਗਾ; ਇਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤਿੰਨੋਂ ਲੋਕ ਜਿੱਤ ਲਵਾਂਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।" ਉਸ ਨੇ ਹੋਰ ਵੀ ਆਖਿਆ, "ਗੋਵਿੰਦ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰ ਕੇ, ਇਸ ਦੁਸ਼ਟ ਚਿੱਤ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਮੈਂ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਾਂਗਾ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਦਾ ਸਿੰਘਾਸਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂਗਾ।" ਇਸ ਉੱਤੇ ਬਲੀ ਨੇ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ, "ਦਾਨਵੋ ਦੇ ਸਵਾਮਿਓ, ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਐਸਾ ਕਰਨਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ; ਵਿਣੁ ਨਾਲ ਵੈਰ ਸਾਡੀ ਵਿਨਾਸ਼ ਦਾ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕਦਾ। ਦਾਨ, ਧਰਮ, ਤਪੱਸਿਆ ਅਤੇ ਯਜਨਾ ਰਾਹੀਂ ਮਨੁੱਖ ਹ੍ਰਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੁਖ ਪਾਂਦੇ ਹਨ।" ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁ ਨੇ ਇਸ ਸਲਾਹ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਐਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ, ਨਾ ਹੀ ਹਰੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਾਂਗਾ; ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਛੱਡ ਕੇ, ਮੈਂ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।" ਉਸ ਨੇ ਅੱਗੇ ਆਖਿਆ, "ਜੋ ਮੌਤ ਨੂੰ ਵੀ ਪਰਾਜਿਤ ਕਰ ਸਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਗਿਆਨੀਆਂ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਮੇਰੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਦਾਨਵਾਂ ਵਲੋਂ ਵਿਣੁ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ।" ਬਲੀ ਨੇ ਫਿਰ ਕਸ਼੍ਯਪ ਜੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਸਤਿਆਨੁਸ਼ਾਸਨੀਆਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ—ਉਸ ਮੁਤਾਬਕ, ਵੈਰੀ ਦੀ ਸੰਬੰਧੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਚਤੁਰਾਈ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਅਤੇ ਵੈਰੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਸਮਝੋ।" "ਉਸ ਦੇ ਪਾਸ ਜਾ ਕੇ, ਮੌਕਾ ਆਉਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰੋ; ਜਿਵੇਂ ਦੀਵੇ ਦੀ ਛਾਂ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਨੇਰਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਤੇਲ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਵੱਡਾ ਦੀਵਾ ਵੀ ਕਦੇ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਹਨੇਰਾ ਵੀ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੰਝ ਹੀ, ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀਤੀ ਜਤਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਅਸੁਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀ ਵੀ ਧਰਮ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਰਣਨੀਤੀ ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸੀ, ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਤੁਸੀਂ ਵਿਵੇਕ ਨਾਲ ਚਲੋ।" ਬਲੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਪੋਤੇ, ਮੈਂ ਐਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ, ਨਾ ਹੀ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਲਾਂਛਨ ਲਾਵਾਂਗਾ।" ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਸਾਕਾ-ਸੰਬੰਧੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਆਖਿਆ, "ਬਲੀ ਦੀ ਜੋ ਗੱਲ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਹੈ, ਉਹ ਇੰਦਰ ਉੱਤੇ ਅਸਰਹੀਣ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਲਈ ਭਿਆਨਕ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਾਂਗੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤਪੱਸਿਆ ਰਾਹੀਂ ਜਿੱਤਣ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਹੱਕ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਦਾਨਵਾਂ ਨੇ ਇਕਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਬਲੀ ਨੂੰ ਅਲੱਗ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਵਿਣੁ ਪ੍ਰਤੀ ਵੱਡਾ ਵੈਰ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਸੁਰ ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਇੰਝ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਦਾਨਵ, ਮੋਹ-ਮਾਇਆ ਛੱਡ ਕੇ, ਪੱਕੀ ਨਿਸ਼ਚਯਤਾ ਨਾਲ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਉਪਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਥਕਾਵਟ ਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਿਲ ਕਰਕੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਕੁਝ ਸੂਤ ਜੀ ਦੇ ਕੋਲ ਬੈਠੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਦੈਤਿਆਂ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ, ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਸੁਵ੍ਰਤ ਨਾਮਕ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬਾਰੇ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ।" "ਇਹ ਗਿਆਨੀ ਕਿਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ? ਕਿਹੜੀ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਸੀ? ਉਸ ਨੇ ਕਿਹੜੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਹਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ?" ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ, ਮੈਂ ਉਹੀ ਸੁਵ੍ਰਤ ਜੀ ਦੀ ਕਥਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਗਿਆਨਵਾਨ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।" "ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ, ਦਿਵ੍ਯ, ਵੈਸ਼ਨਵ ਆਚਰਨ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਵਿਣੁ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਮੰਗਲਮਈ ਹੈ।" "ਪਿਛਲੇ ਕਲਪ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਭਾਗ੍ਯਸ਼ਾਲੀਓ, ਪਾਪ ਨਾਸ਼ਕ ਤੀਰਥ 'ਤੇ, ਰੇਵਾ ਨਦੀ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ, ਵਾਮਨ ਨਾਮਕ ਤੀਰਥ ਸੀ। ਉਥੇ ਕੌਸ਼ਿਕ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੋਮਸ਼ਰਮਣ ਨਾਮਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੋਏ। ਉਹ ਨਿਸ਼ੰਤਾਨ ਤੇ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਗਰੀਬੀ ਤੇ ਦੁਖ ਚਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ, ਦਿਨ-ਰਾਤ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਧਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਉਪਾਏ ਸੋਚਦੇ ਰਹਿੰਦੇ।" ਇੱਕ ਦਿਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ, ਸੁਮਨਾ, ਜੋ ਗੁਣਵਾਨ ਤੇ ਪਤੀਵ੍ਰਤਾ ਸੀ, ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਦੇਖਿਆ। ਪਤੀ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਨਿਵਾੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਨੂੰ ਐਸਾ ਵੇਖ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਤੁਾਡਾ ਮਨ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਉਲਝੇ ਹੋ; ਚਿੰਤਾ ਛੱਡੋ, ਹੇ ਗਿਆਨੀ। ਆਪਣਾ ਦੁੱਖ ਦੱਸੋ, ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰੋ ਤੇ ਸੁਖ ਪਾਵੋ।" "ਚਿੰਤਾ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਜੋ ਚਿੰਤਾ ਰਹਿਤ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਅਸਲ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਹਨ।" "ਆਪਣਾ ਦੁੱਖ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ," ਉਸ ਦੀਆਂ ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੋਮਸ਼ਰਮਣ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ ਹੀ ਮੈਂ ਚਿੰਤਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਸੁਮਨੇ; ਚਿੰਤਾ ਦੁੱਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ ਤੇ ਸਮਝੋ।