ਇਕ ਵਾਰ, ਪੁਰਾਣਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਸੰਖਿਆ ਦੇ ਅਨੁਯਾਈ, ਤਰਕਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਰੀਤ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਨੂੰ ਪੂਜਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ—ਜੋ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਅਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਅਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਤੋਂ ਪਵਿਤ੍ਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਦਿਨ ਵੀ ਪਵਿਤ੍ਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਪਵਿਤ੍ਰ ਹੋ ਗਏ; ਨਭਸ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਨਿਰਧਾਰਤ ਦਿਨ, ਚੰਦ੍ਰਮਾਸੀ ਦਿਨ, ਗਿਆਨੀ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪਵਿਤ੍ਰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ। ਅੱਗਨਿਸ਼ਵਾਤ, ਬਰਹਿਸ਼ਦ, ਆਜਯਪ, ਸੋਮਪ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਪਿਤਰ, ਅਗਲੇ, "ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚਲਣ ਵਾਲੇ" ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹਨ। ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ "ਮਰਨ ਵਾਲੇ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਚਲਣ-ਫਿਰਣੀ ਉਸ ਦਿਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਪੁੱਤਰ, ਪੌਤ, ਅਤੇ ਧੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਤੇ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਪਿਤਰ ਭੋਜਨ, ਦਾਨ ਤੇ ਯਜਨ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਦਿਨ "ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਚਲਣ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਹਾ ਪੱਖ ਵਿੱਚ, ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਚਲਣ ਧਰਤੀ ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮੋਰ-ਧਵਜ ਵਾਲੇ, ਉਸ ਦਿਨ ਨੂੰ "ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਚਲਣ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ, ਮਨੁੱਖ ਅੱਗ ਨਾਲ ਯਮ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਯਮ ਦਾ ਦਿਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਸੱਚ, ਸੱਚ ਕਿਹਾ। ਜੋ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਮਨੁੱਖ ਕਾਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕਾਤਿਕ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਦਾ ਫਲ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਾਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਦੂਜ ਨੂੰ, ਯਮ ਦੀ ਪੂਜਾ ਸਵੇਰੇ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਜੋ ਭਾਨੁ-ਦਵਿਤੀਯਾ ਨੂੰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਯਮ ਲੋਕ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ। ਹੇ ਸ਼ੌਨਕ, ਕਾਤਿਕ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਦੂਜ ਨੂੰ, ਯਮੁਨਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਯਮ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਤੇ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਦੂਜੇ ਦਿਨ, ਵੱਡਾ ਭੋਜਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਰਕ ਵਾਸੀ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਆਸਵਾਦ ਤੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਰਹੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨਚਾਹੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ, ਯਮ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਤੇ ਸੁਖਦਾਈ ਤਿਉਹਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਯਮ-ਦਵਿਤੀਯਾ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਗਿਆਨੀ, ਉਸ ਦਿਨ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਪਿਆਰ ਨਾਲ, ਭੈਣ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਭੋਜਨ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਤਾਕਤ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਭੈਣਾਂ ਨੂੰ ਯਥਾ-ਯੋਗ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸੋਨਾ, ਗਹਣੇ, ਕਪੜੇ, ਪੂਜਾ ਤੇ ਅਤਿਥਿ-ਸਤਕਾਰ, ਇਹ ਸਭ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਭੋਗਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਭੈਣ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਭੋਜਨ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ। ਸਾਰੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਪੋਸ਼ਣ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; Ūrja ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਦੂਜ ਨੂੰ, ਯਮ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤੇ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਯਮ, ਜੋ ਭੈਸ ਦੇ ਸਿੰਘਾਸਨ ਤੇ ਬੈਠਾ ਹੈ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਦੰਡ ਤੇ ਗਦਾ ਫੜੀ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਆਨੰਦਤ ਸੇਵਕਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ—ਉਸ ਯਮ ਨੂੰ, ਜੋ ਸੰਯਮ ਦਾ ਮੂਰਤ ਹੈ, ਮੈਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਆਹੀ ਭੈਣ ਦਾਨ, ਕਪੜੇ ਆਦਿ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸਾਲ ਭਰ ਕੋਈ ਝਗੜਾ ਜਾਂ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਉਹ ਚਿਰਜੀਵੀ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਧਨ-ਧਰਮ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਅਰਥ ਪੂਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਹੇ ਨਿਰਪਾਪ, ਮੈਂ ਇਹ ਸਾਰਾ ਗੁਪਤ ਰਾਜ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ। ਜਿਸ ਦਿਨ ਯਮਰਾਜ ਨੂੰ ਯਮੁਨਾ ਨੇ ਭੋਜਨ ਤੇ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਹਰ ਵਾਰੀ ਭੈਣ ਦੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ—ਜੋ ਭੈਣ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਭੋਜਨ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ, ਧਨ ਤੇ ਸੁਭਾਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਾਤਿਕ ਮਹੀਮੇ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲਾ 122ਵਾਂ ਅਧਿਆਇ, ਉੱਤਰਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਪਦਮ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ 55,000 ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਕ ਵਾਰ, ਕਾਤਵੀਰਯ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਹੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ੀ, ਮਾਘ ਇਸ਼ਨਾਨ ਵਿੱਚ ਐਸਾ ਅਚੰਭਾ ਸ਼ਕਤੀ ਕਿਵੇਂ ਆਈ? ਦੱਸੋ, ਮੈਂ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਕਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵਪਾਰੀ, ਇੱਕ ਕਰਮ ਨਾਲ ਪਾਪ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਾਘ ਉਪਵਾਸ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਫਲ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ?" ਦੱਤਾਤ੍ਰੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਪਾਣੀ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਪਵਿਤ੍ਰ, ਸਾਫ ਤੇ ਚਿੱਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਅਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਹਟਾਉਂਦਾ, ਪ溶, ਜਲਨ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਂਦਾ, ਪਾਲਣ ਕਰਦਾ ਤੇ ਜੀਵਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਰਾਇਣ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ, ਚੰਦ ਤਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਤਿਵੇਂ ਮਾਘ ਮਹੀਨਾ ਸਭ ਰੀਤਾਂ ਲਈ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮਾਘ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਮਕਰ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਵੇਰੇ ਗਾਂ ਦੇ ਪੈਰ ਦੀ ਛਾਪ ਵਿੱਚ ਪਵਿਤ੍ਰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ—even ਪਾਪੀ ਨੂੰ ਵੀ—ਸਵਰਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਜਾ, ਇਹ ਯੋਗ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਵਿਰਲਾ ਹੈ; ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਇਹ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਲਵੇ, ਜਾਂ, ਜੇਕਰ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ, ਪਰ ਗਰੀਬੀ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਥੋੜਾ ਦਾਨ ਕਰ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਮਾਘ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਇਸ਼ਨਾਨ—even ਧਨਵਾਨ ਤੇ ਚਿਰਜੀਵੀ ਨੂੰ ਵੀ—ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਪੰਜ ਜਾਂ ਸੱਤ ਦਿਨ ਕਰਣ ਨਾਲ, ਫਲ ਚੰਦ ਦੀ ਵਧਤ ਵਾਂਗ ਵਧਦਾ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਮਕਰ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਧਰਮ ਤੇ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਚੰਗੇ ਕਰਮ, ਅਤਿਥੀ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਤੇ ਦਾਨ, ਕਰਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਅਟੱਲ ਤੇ ਅਨੰਤ ਅਵਸਥਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਮਾਘ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਭਲਾਈ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਮਾਘ ਇਸ਼ਨਾਨ ਦਾ ਉੱਤਮ ਨਿਯਮ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਦਾ ਕੋਈ ਵਰਤ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਵਧੇਰੇ ਫਲ ਲਈ, ਗਿਆਨੀ ਨੂੰ ਕੁਝ ਭੋਜਨ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਤੇ ਸੌਣਾ, ਤਿਲ-ਮਿਸ਼੍ਰਤ ਘੀ ਦੀ ਹਵਨ ਕਰਨੀ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ—ਸਦਾ ਵਾਸੁਦੇਵ—ਦੀ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਕ ਅਟੱਲ ਦੀਵਕਾ, ਮਾਧਵ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ, ਦਾਨ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਲੱਕੜ, ਕੰਬਲ, ਕਪੜੇ, ਜੁੱਤੇ, ਕੇਸਰ ਤੇ ਘੀ ਵੀ। ਤੇਲ, ਰੂਈ, ਬੱਤੀਆਂ, ਰੂਈ ਦੇ ਪੈਡ, ਕਪੜਾ ਤੇ ਭੋਜਨ, ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਾਘ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਾ। ਵਿਦਵਾਨ ਨੂੰ ਜੌ ਦੇ ਦਾਣੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸੋਨਾ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਦਾਨ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਸਦਾ ਅਟੱਲ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਅੱਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ, ਨਾ ਹੋਰੋਂ ਦਾਨ ਲੈਣਾ; ਮਾਘ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਭੋਜਨ ਦਿਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਭਲਾਈ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਕਸ਼ੀਣਾ ਦੇਵੇ; ਮਾਘ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ, ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਵਾਂਗ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਹੈ, ਉਹ ਇਹ ਕਰੇ, ਅਟੱਲ ਸਵਰਗ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਅਨੰਤ ਫਲ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ। ਜਦੋਂ ਮਾਘ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਮਕਰ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਗੋਵਿੰਦ, ਅਚ੍ਯੁਤ, ਮਾਧਵ, ਇਸ ਇਸ਼ਨਾਨ ਨਾਲ, ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਫਲ ਦਿਓ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ, ਭੈਣ-ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ, ਯਮ-ਦਵਿਤੀਯਾ ਤੇ ਮਾਘ ਇਸ਼ਨਾਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਪੁਰਾਣਕਥਾ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰ, ਸ਼ਰਧਾ ਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ।