ਇੱਕ ਵਾਰ, ਕਸ਼ਯਪ ਨੇ ਵੱਡੀ ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ। "ਵਿਵੇਕਾ, ਮੇਰੇ ਭਰਾ, ਆਉਂ—ਸਾਡੇ ਦੋਨਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ," ਕਸ਼ਯਪ ਨੇ ਕਿਹਾ। ਫਿਰ, ਵੱਡੀ ਮੰਗਲਤਾ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ, ਵਿਵੇਕਾ ਪਿਆਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਸੰਯਮ ਨਾਲ, ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਆਇਆ। ਵਿਵੇਕਾ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਸਾਰ ਨੂੰ ਪੂਜਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਸੰਦੇਹਾਂ ਦਾ ਵੈਰੀ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦਾ ਪ੍ਰੇਮੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਧੀਆਂ—ਸਮਾਧੀ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ—ਹਨ, ਯੋਗ ਉਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਉਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਧਿਆਪਕ ਹੈ। ਵਿਵੇਕਾ ਪਵਿੱਤਰ, ਅਹੰਕਾਰ ਰਹਿਤ, ਆਸਾ ਰਹਿਤ, ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਪਤਿ ਹੈ; ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤ, ਦੁਇਤ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਹ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਆਇਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਧਰਮ ਅਤੇ ਸਚਾਈ ਹਨ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਸਮਝ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਵਿਵੇਕਾ ਸੰਯਮ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਆਇਆ। ਵੀਤਰਾਗ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ।" ਫਿਰ, ਵਿਵੇਕਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਹੁਣ, ਮੈਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸੋ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਅੱਜ ਇੱਥੇ ਬੁਲਾਇਆ ਹੈ।" ਵੀਤਰਾਗ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਜੋ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੈ, ਵੱਡੀਆਂ ਜੰਜੀਰਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ, ਮੋਹ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰਕ ਬੰਧਨਾਂ ਨਾਲ ਹੈਰਾਨ ਹੈ—ਉਹ ਹੀ ਸਭ ਦਾ ਸਰਵਪਰੀ ਲੋਰਡ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਆਪਣਾ ਸਵੈ ਹੈ; ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਤੋਂ ਰਹਿਤ।" "ਤੂੰ, ਜੋ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਇਸ ਸਵੈ ਨੂੰ ਪੁੱਛ।" ਵੀਤਰਾਗ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਵੇਕਾ ਨੇ ਬੋਲਿਆ: "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਗਤ ਦੇ ਆਗੂ, ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਮੌਜੂਦ ਹੋ, ਰਹਿਣਾ ਆਸਾਨ ਹੈ; ਪਰ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਕਿਹੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤੀ?" ਸਵੈ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣਾ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਹੈ, ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ, ਜੋ ਮੈਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਰਹਿਤ।" "ਜਿਸਮ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਵੰਜਿਆ, ਮੈਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਜਨਮ ਲਿਆ; ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਠੀਕ ਅਤੇ ਗਲਤ ਦੋਵੇਂ ਕੰਮ ਕੀਤੇ।" "ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਖੇਡਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਕਈ ਪਤਨੀਆਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲਿਆ; ਪਰ ਬੁਢ਼ਾਪੇ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੁੱਖਾਂ ਲਈ ਪੀੜਤ ਹੋ ਗਿਆ।" "ਦਿਨ-ਰਾਤ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਤੋਂ ਵਿੱਛੋੜੇ ਨਾਲ ਸੜਦਾ ਹਾਂ; ਹਰ ਰੋਜ਼, ਬੇਅੰਤ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ।" "ਹੇ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੈਨੂੰ ਕਿਤੇ ਵੀ, ਦਿਨ ਜਾਂ ਰਾਤ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ; ਐਸੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ, ਹੇ ਗਿਆਨਵਾਨ?" "ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਰਸਤਾ ਦੱਸੋ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਅਸਲ ਖੁਸ਼ੀ ਲੱਭ ਸਕਾਂ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਅੱਜ ਹੀ ਇਸ ਸੰਸਾਰਕ ਵਹੇੜੇ ਦੇ ਵੱਡੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਸਕਾਂ।" ਵਿਵੇਕਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਤੂੰ ਪਵਿੱਤਰ, ਦੁਇਤ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਅਤੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਹੇ ਜਗਤ ਦੇ ਲੋਰਡ; ਉਸ ਵੱਡੀ ਆਤਮਾ ਕੋਲ ਜਾ, ਜੋ ਰਾਗ ਰਹਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।" "ਬਿਨਾ ਸੰਦੇਹ, ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਬਿਨਾ ਵਸਤ੍ਰ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਆਚਰਨ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ; ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ-ਮਨ ਵਾਲਾ ਫਿਰ ਵਿਤਰਾਗ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲ ਗਿਆ; ਪੀੜਾ ਵਿੱਚ, ਭਾਰੀ ਸਾਹ ਲੈਂਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ।" "ਮੈਨੂੰ ਰਸਤਾ ਦੱਸੋ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਖੁਸ਼ੀ ਲੱਭ ਸਕਾਂ; ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਕਹੋਗੇ, ਮੈਂ ਕਰਾਂਗਾ।" "ਤੂੰ ਵਿਵੇਕਾ ਕੋਲ ਮੁੜ ਜਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਉਸ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਮਿਲੀ ਹੈ; ਉਹ ਹੀ ਤੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਰਸਤਾ ਦੱਸੇਗਾ।" ਵਿਤਰਾਗ ਦੀ ਆਗਿਆ 'ਤੇ, ਲੋਰਡ ਵਿਵੇਕਾ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸੀ। "ਮੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੱਸੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਵਿਤਰਾਗ ਦੀ ਆਗਿਆ 'ਤੇ ਆਇਆ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਆਸਰੇ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਸੰਸਾਰਕ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਓ।" ਵਿਵੇਕਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਤੂੰ ਗਿਆਨ ਕੋਲ ਜਾ, ਹੇ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸੇਗਾ; ਜਿਵੇਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਸਵੈ ਉਥੇ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਗਿਆਨ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।" "ਹੇ ਗਿਆਨ, ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਾਲਾ, ਸਾਰੇ ਹਾਲਤਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਆਸਰੇ ਆਇਆ ਹਾਂ; ਮੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਰਸਤਾ ਦੱਸੋ।" ਗਿਆਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਸੇਵਕ ਹਾਂ, ਹੇ ਜਗਤ ਦੇ ਲੋਰਡ, ਪਰ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪਛਾਣਦਾ ਨਹੀਂ; ਮੇਰੇ ਦੁਆਰਾ, ਧਿਆਨ ਰਾਹੀਂ, ਤੈਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ।" "ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝ ਪਾ ਕੇ, ਤੂੰ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ; ਤੂੰ ਧਿਆਨ ਕੋਲ ਜਾ, ਹੇ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਵੇਗਾ।" ਗਿਆਨ ਦੀ ਆਗਿਆ 'ਤੇ, ਸਵੈ, ਜੋ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਉੱਚੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੱਸੋ, ਜੋ ਧਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।" "ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਆਸਰੇ ਆਇਆ ਹਾਂ; ਮੈਨੂੰ ਸੰਸਾਰਕ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਓ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਧਿਆਨ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੀ। ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਧਿਆਨ ਨੇ ਉਸ ਸਵੈ ਨੂੰ ਫਿਰ ਕਿਹਾ: "ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਮੈਂ ਛੱਡਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪੱਕਾ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ।" "ਵੈਰਾਗ ਅਤੇ ਵਿਵੇਕ ਨਾਲ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹੋ; ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਖੋ।" "ਸਵੈ-ਸਥਿਤ, ਨਿਸ਼ਚਲ, ਡਰ ਅਤੇ ਸੰਦੇਹ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਹਵਾ ਰਹਿਤ ਥਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖੇ ਦੀਵੇ ਵਾਂਗ, ਜੋ ਪੱਕੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਧੂੰਆਂ ਛੱਡਦਾ ਹੈ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਕੇ, ਕੋਈ ਨਾਸ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਕੱਲੇ ਰਹੋ, ਉਪਵਾਸ ਕਰੋ, ਅਤੇ ਮਿਆਰੀ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਕਰੋ।" "ਦੁਇਤ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਚੁੱਪ, ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਨਿਸ਼ਚਲ, ਸਵੈ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕਰੋ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।" "ਤੂੰ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਠਿਕਾਣਾ, ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।" — ਚੈਪਟਰ ਨੌਂ — ਕਸ਼ਯਪ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਥੇ, ਸਵੈ, ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਛੱਡਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਪੰਜ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।" "ਉਹ ਸਿਰਫ ਕਾਰਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ, ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਅਣਚਿੰਨ੍ਹਾ, ਡਿੱਗਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।" "ਸਾਸ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਇਕੱਠੇ ਵਧਦੇ ਹਨ; ਫਿਰ, ਦੌਲਤ, ਪੁੱਤਰਾਂ, ਅਤੇ ਪਤਨੀਆਂ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਸੰਬੰਧ ਹੋ ਸਕਦਾ?