ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਸੁਪਨੇ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਮਾਰੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਉਸ ਦੇ ਅੰਗ-ਅੰਗ ਵਿੱਚ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਉਹ ਪੀੜਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਲਈ, ਉੱਥੇ ਵੈਰਾਗ ਉਪਜਦਾ ਹੈ—ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੰਦੇਹ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਬੰਧੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ। ਇਸ ਤਦ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਆਤਮਾ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ: "ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ, ਇਹ ਨੰਗੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ? ਦੋਸਤਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੱਜਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ?" ਉਹ ਫਿਰ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਜਿੱਥੇ ਲੋਕ, ਔਰਤਾਂ, ਵੱਡੇ, ਜਵਾਨ ਕੁੜੀਆਂ, ਤੇ ਮਾਵਾਂ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਤੁਸੀਂ ਨੰਗੀ ਹੋ ਕੇ ਚਲੀ ਗਈ ਹੋ, ਤੇ ਡਰਦੀ ਨਹੀਂ ਹੋ।" ਵੈਰਾਗੀ ਆਖਦਾ ਹੈ: "ਇੱਥੇ ਕੌਣ ਨੰਗਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ? ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਨੰਗਾ ਨਹੀਂ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ, ਜੋ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋ ਤੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੋ।" "ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਨੰਗਾ ਨਹੀਂ ਹਾਂ; ਜੋ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਯਮ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਨੰਗਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।" ਆਤਮਾ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ: "ਇਕ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਸਯਮ ਕੀ ਹੈ? ਦੱਸੋ, ਹੇ ਸਤਕਾਰੀ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਨਿਸਚਿਤ ਜਾਣਦੇ ਹੋ।" ਵੈਰਾਗੀ, ਬੜੀ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਾ, ਜਵਾਬ ਦਿੰਦਾ ਹੈ: "ਮਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਸੁਖ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਦੁਖ।" "ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਹਰੇਕ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪੀੜਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਲੱਜਾ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਾਂਗਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਮੈਂ ਅੱਜ ਐਸਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ—ਨੰਗਾ ਤੇ ਬੇ-ਥਾਂ ਖੜਾ ਹੋਣ ਦਾ; ਜਦੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮਨ ਅਫ਼ਸੋਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਲੱਜਾ ਹੈ।" "ਲੱਜਾ ਕਿਸ ਲਈ ਹੋਵੇ? ਕਦੇ ਵੀ ਦੂਜਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਮਨੁੱਖ ਇੱਕਲਾ ਤੇ ਦਿਵਿਆ ਹੈ; ਉਸ ਦੇ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਕੌਣ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?" "ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਾਂਗਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤੁਸੀਂ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਸੀ: ਜਿਵੇਂ ਕੂੰਜੀ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਚੱਕੇ ਤੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ," "ਉਸ ਨੂੰ ਧਾਗੇ ਨਾਲ ਘੁੰਮਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਕਲਾਂ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਭਾਂਡੇ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਤੇ ਬੁੱਧੀ ਅਨੁਸਾਰ।" "ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਕਲਾਂ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ; ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਜੋ ਸਦਾ ਸਥਿਰ ਹਨ, ਤੇ ਜੋ ਅਨਾਦੀ ਲੋਕ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਲੱਜਾ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਦੁਬਾਰਾ ਧਰਤੀ ਤੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ।" "ਆਕਾਸ਼, ਵਾਯੂ, ਅੱਗ, ਧਰਤੀ, ਤੇ ਪੰਜਵਾਂ ਪਾਣੀ—ਇਹ ਲੋਕ ਪਰਗਟ ਹਨ, ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਸਥਾਪਤ ਹਨ।" "ਜੀਵ ਇਹਨਾਂ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਅੰਗ ਵਿੱਚ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਥਾਪਤ ਹਨ; ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ—ਤਾਂ ਕਿਸ ਲਈ ਲੱਜਾ ਹੋਵੇ?" "ਹੁਣ ਮੈਂ ਔਰਤ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਾਂਗਾ; ਸੁਣੋ, ਹੇ ਪਿਆਰੀ, ਇਸ ਪਲ: ਜਿਵੇਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਭਾਂਡਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।" "ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਚੰਦ ਹਰ ਥਾਂ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵੀ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਭੁਲੇਖੇ ਦੇ ਚੱਕਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਕੇ।" "ਸਭ ਸਥਿਰ ਤੇ ਚਲਦੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਤੁਸੀਂ ਜਨਮ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਰਾਹੀਂ, ਪਾਪ ਤੇ ਮੋਹ ਦੇ ਭੁਲੇਖੇ ਨਾਲ, ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋ।" "ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਤਨ, ਕਮਰ, ਤੇ ਜਵਾਨੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਦਿਲ ਦੇ ਮਾਸ ਦਾ ਵਾਧਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।" "ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਪਤਨ ਲਈ, ਉਸ ਦਾ ਮੋਹ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਦਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਔਰਤ ਦਾ ਤੁਸੀਂ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ।" "ਸਿਰਜਣਹਾਰ, ਆਪਣੀ ਰਚਨਾ ਨਾਲ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਸੁਖ ਲਈ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਔਰਤ ਵਿੱਚ, ਤਿਵੇਂ ਆਤਮਾ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਹਰ ਥਾਂ ਸਥਾਪਤ ਹੈ।" "ਜੋ ਸਤਨ ਤੇ ਗਰਭ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ, ਉਹ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮੁਕਤ ਹਨ; ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ 'ਪੁਰੁਸ਼' ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਔਰਤ ਨੂੰ 'ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ'।" "ਉਹ ਉਸ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਦੇ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ; ਤੁਸੀਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਦਿਸਦੀ ਹੋ।" "ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਕਿਸ ਲਈ ਕਿਸ ਤੋਂ ਲੱਜਾ ਹੋਵੇ? ਸੁਖ ਵੱਲ ਜਾਓ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਧੀਕ ਉਮਰ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ।" "ਉਸ ਦੀ ਚਮੜੀ ਝੁਰੜੀਆਂ ਵਾਲੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅੰਗ ਵੀ; ਉਹ ਚਿੱਟੇ ਤੇ ਸਲੇਟੀ ਵਾਲੇ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੈ।" "ਫਿਰ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਤੇ ਦੁਖੀ, ਝੁਰੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਢੱਕੀ ਹੋਈ, ਵਧੀਕ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਔਰਤ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਬਲਕਿ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਜਵਾਨ ਔਰਤ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਾਂਗਾ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਆਤਮਾ ਦੇ ਪਾਸ ਰਹਿ ਕੇ।" "ਉਸ ਨੂੰ 'ਸੁਮਤੀ' ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਤੇ ਜਵਾਨ ਦੋਵੇਂ; ਔਰਤ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।" "ਉਸ ਨੂੰ ਲੱਜਾ ਅਮਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੋਰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਮਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਤੁਸੀਂ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ।" "ਚੇਤਨਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਅੰਗ-ਅੰਗ ਵਿੱਚ ਵਸਦੀ ਹੈ; ਜੋ ਉੱਚਾ ਗਿਆਨ ਦੇਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ 'ਪ੍ਰਜ੍ਞਾ' ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਪ੍ਰਜ੍ਞਾ ਨੂੰ ਮਾਂ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ; ਉਹ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਲਣ ਤੇ ਭਲਾਈ ਲਈ ਸਥਾਪਤ ਹੈ।" "ਜੋ 'ਸੁਮਤੀ' ਆਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਂ ਵਜੋਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਉਹ ਰੂਪ, ਜੋ ਸੰਸਾਰਕ ਜੀਵਨ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਰਾਹ ਹਨ, ਬਹੁਤ ਹਨ।" "ਇਹ ਮਾਵਾਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਤੇ ਬਹੁਤ ਦੁਖ ਦਿਖਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਮਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ—ਹੁਣ ਹੋਰ ਕੀ ਦੱਸਾਂ?" ਆਤਮਾ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ: "ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ, ਜੋ ਮੇਰੀ ਪੀੜਾ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਆਏ ਹੋ? ਆਪਣੇ ਸੱਚੇ ਰੂਪ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ।" ਵੈਰਾਗੀ ਆਖਦਾ ਹੈ: "ਜੋ ਇੱਛਾਵਾਂ ਰਹਿ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਰਾਸ਼ ਹਨ; ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਬਰਬਾਦੀ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਇਹ ਕਰਮ ਹੋਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ।" "ਜਿਥੇ ਕਦੇ ਉਮੀਦ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਉੱਥੇ ਗੁੱਸਾ, ਲੋਭ, ਤੇ ਮੋਹ, ਡਰ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਮੈਂ ਵੈਰਾਗੀ ਹਾਂ—ਤੁਸੀਂ ਧੰਨ ਹੋਵੋ! ਵਿਵੇਕ ਮੇਰਾ ਸਾਥੀ ਹੈ।" "ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਤੇ ਆਪਣੀ ਵੀ ਦੱਸੋ।" ਵੈਰਾਗੀ ਆਖਦਾ ਹੈ: "ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਜਾਂ ਰੂਪ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਦੱਸਾਂਗਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸੰਸਾਰਕ ਜੀਵਨ, ਵੈਰਾਗ, ਆਤਮਾ, ਔਰਤ, ਮਾਂ, ਤੇ ਵਿਵੇਕ ਦੀ ਗੱਲਾਂ, ਵਧੀਕ ਉਮਰ ਤੇ ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਰੂਪ, ਤੇ ਲੱਜਾ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।